به گزارش ابرامباد، رویدادهای سیاسی در هر گوشه‌ای از جهان قادرند زندگی افراد را در مناطق دیگر به شکل‌های گوناگون تحت تأثیر قرار دهند.این تأثیرات به ویژه در حوزه اقتصاد جوامع، به‌خصوص کشورهای در حال توسعه، محسوس‌تر است. جمهوری اسلامی ایران نیز از این قاعده مستثنی نیست و حتی با توجه به آسیب‌پذیری‌های اقتصادی خاص خود، ممکن است بیش از سایر کشورها متأثر از پیامدهای این تحولات سیاسی باشد.
یکی از این وقایع، دستگیری نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور ونزوئلا، و همسرش توسط ایالات متحده و تیمی تحت مدیریت دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور این کشور، است. دولت ترامپ، مادورو را به “قاچاق مواد مخدر” متهم کرده، اتهامی که بارها توسط خود مادورو تکذیب شده است.
زمانی که پای مواد مخدر به چنین تحولات سیاسی باز می‌شود، اقدامات سوداگران و قاچاقچیان نیز در کانون توجه قرار می‌گیرد. قاچاق مواد مخدر، فارغ از پیامدهای انسانی هولناک و خسارات اجتماعی بی‌شمار، سالانه میلیاردها دلار زیان مالی به دولت‌ها و ملت‌ها وارد می‌کند. در چنین اوضاع ناآرامی، کارتل‌های بین‌المللی مواد مخدر تنها ذینفعانی هستند که از آشوب‌های سیاسی جهانی برای انباشت ثروت خود بهره می‌برند.
سعید صفاتیان، پژوهشگر و متخصص در زمینه درمان اعتیاد، در گفتگو با ابرامباد اظهار داشت: «همواره تأکید کرده‌ام که اعتیاد یک “اتاق فکر” دارد. در حال حاضر، کارتل‌های عظیم مواد مخدر در سراسر دنیا مشغول تجزیه و تحلیل اوضاع هستند، اما هنوز گزارشی رسمی منتشر نشده است که نشان دهد با دستگیری مادورو و بسته شدن مرزهای دریایی ونزوئلا توسط ناوگان آمریکایی، چه ماده مخدری جایگزین فنتانیل خواهد شد.»
مشروح این گفتگوی تفصیلی را در ادامه بخوانید:
ارتباط ونزوئلا با تجارت مواد مخدر و دستگیری مادورو چیست؟
وی در پاسخ به این پرسش توضیح داد که طی یک و نیم تا دو سال اخیر، نام دو کشور به طور مکرر در گزارش‌های سازمان ملل متحد در زمینه مواد مخدر به چشم می‌خورد: سوریه و ونزوئلا. بحث‌های مطرح شده درباره سوریه عمدتاً به داعش و تولید قرص “کپتاگون” مربوط می‌شد که اگرچه اکنون مرکز تولید آن در سوریه نیست، متأسفانه همچنان در عراق و برخی مناطق دیگر به شدت ادامه دارد. گزارش‌های بعدی در مورد “فنتانیل”، یک قرص یا ماده تزریقی قوی، بود که در ونزوئلا تولید می‌شود.
صفاتیان افزود: «حجم عظیمی از فنتانیل به ایالات متحده وارد می‌شد. مرکز مبارزه با مواد مخدر آمریکا (DEA)، همان سازمانی که اکنون مادورو را به زندان‌های خود منتقل کرده، پیشتر در گزارشاتش اعلام کرده بود که سالانه حدود ۸۰ هزار نفر از شهروندان آمریکایی بر اثر مصرف فنتانیل جان خود را از دست می‌دهند؛ آمار کلی مرگ و میر مصرف‌کنندگان این مخدر در آمریکا بسیار بالا است. ونزوئلا به عنوان بزرگترین مرکز تولید فنتانیل شناخته می‌شد و همین موضوع، اصلی‌ترین دستاویزی بود که به ترامپ اجازه داد تا به این شکل مادورو را بازداشت کند. مطمئناً اولین اتهام قضایی علیه مادورو نیز به بحث مواد مخدر مربوط خواهد شد.»
تنها در آمریکا، سالانه ۸۰ هزار نفر قربانی مصرف مخدر فنتانیل می‌شوند، که نشان‌دهنده وجود میلیون‌ها مصرف‌کننده و بازار عظیم این ماده مخدر است.
آیا فنتانیل راهی بازار مصرف ایران شده است؟
این متخصص اعتیاد در ادامه گفت: «بله، اما فنتانیل در حجم گسترده وارد بازار ایران نمی‌شود. با این حال، با توجه به ارتباطات و شبکه‌های کارتل‌های مواد مخدر در سراسر دنیا، احتمال ورود این مخدر به ایران نیز وجود دارد. همان‌گونه که کوکائین، فنتانیل و سایر روانگردان‌ها به سمت آسیا می‌آیند و از آسیا نیز مواد اولیه مخدر مانند تریاک برای تبدیل به هروئین به مناطق دیگر منتقل می‌شوند، ورود فنتانیل به کشورهایی نظیر چین یا ایران نیز برای قاچاقچیان سودآور است و در واقع یک چرخه سود دوطرفه را برای آن‌ها ایجاد می‌کند. فنتانیل یک مخدر بسیار قدرتمند است که بازار مصرف چندانی در ایران ندارد؛ قیمت آن نیز نسبتاً بالا است و فقط قشر خاصی از مصرف‌کنندگان آن را استفاده می‌کنند.»
واقعیت اتهام ونزوئلا در تولید و توزیع مواد مخدر در آمریکا چیست؟
صفاتیان تصریح کرد: «ونزوئلا بر اساس گزارش‌های سازمان ملل متحد، توسط مرکز مبارزه با مواد مخدر آمریکا (DEA) به عنوان یکی از مراکز اصلی تولید و ترانزیت فنتانیل معرفی شده بود. اگر به تحرکات اخیر علیه کارتل‌های مواد مخدر توجه کنید، خواهید دید که در ماه گذشته نیز آمریکا کشتی‌های کوچک و بزرگی را که حامل فنتانیل به این کشور بودند، هدف قرار داده است.»
وی ادامه داد: «تمامی این وقایع، بخشی از یک بازی پیچیده در حوزه مواد مخدر و اقتصاد ناشی از آن است. همانطور که پیشتر گفتم، “اعتیاد یک اتاق فکر دارد به نام اتاق فکر اعتیاد”. در حال حاضر، کارتل‌های بزرگ مواد مخدر جهان در حال تجزیه و تحلیل اوضاع هستند، اما هنوز گزارشی رسمی منتشر نشده که بگوید پس از دستگیری مادورو و محاصره دریایی ونزوئلا توسط ناوگان آمریکایی، چه ماده‌ای جایگزین فنتانیل خواهد شد.»
او همچنین اضافه کرد: «باید بررسی شود که آیا دسترسی سایر کشورها به فنتانیل به همین راحتی خواهد بود یا خیر. آیا این وضعیت منجر به تغییر الگوی مصرف یا دگرگونی در سیستم قاچاق می‌شود؟ اگر پیش از این، فنتانیل عمدتاً از طریق دریا قاچاق می‌شد، اکنون که مسیر دریایی مسدود شده، باید دید این ماده از طریق خشکی و مرزهای زمینی به کدام کشورها مانند کوبا، کلمبیا، برزیل یا سایر کشورهای همسایه ونزوئلا منتقل خواهد شد.»
پیش‌بینی شما از آینده بازار مواد مخدر چیست؟
این پژوهشگر اعتیاد پیش‌بینی کرد: «دستگیری مادورو بر افزایش قیمت مواد مخدر، به ویژه در کشورهایی که مصرف‌کننده اصلی فنتانیل هستند، تأثیرگذار خواهد بود. باید منتظر ماند و دید که این دستگیری و تأثیر باندهای مرتبط یا نامرتبط با مادورو، چگونه خود را نشان خواهد داد. در هر صورت، التهاب سیاسی در یک کشور باعث می‌شود مرزها به شدت تحت نظارت قرار گیرند، ورود و خروج مواد مخدر دشوارتر شده و در نتیجه قیمت آن‌ها افزایش یابد. این اتفاق می‌تواند بر بازار هروئین و نقل و انتقال آن در سراسر جهان نیز تأثیر بگذارد.»
احتمال دارد هروئین تولید شده در افغانستان یا سایر مناطق، مستقیماً به سمت کشورهایی که مصرف‌کننده فنتانیل هستند، روانه شود.
وی توضیح داد: «قیمت مخدر فنتانیل در کشورهایی نظیر آمریکای شمالی، آمریکای جنوبی، برزیل، هندوستان، چین، استرالیا و روسیه که میزان مصرف این دسته از مواد مخدر در آن‌ها بالاست، به ناچار افزایش می‌یابد. وقتی قیمت این مواد بالا برود، یک تغییر در الگوی مصرف ایجاد می‌شود؛ یعنی افرادی که به راحتی نمی‌توانند فنتانیل با قیمت بالا تهیه کنند، به سمت مصرف مواد مخدر دیگری مانند “هروئین” روی می‌آورند که اثرات مشابهی دارد. در نتیجه، با افزایش تقاضا برای هروئین، قیمت آن نیز صعودی خواهد شد.»
تأثیر کمیاب شدن فنتانیل بر بازار مواد مخدر ایران چیست؟
صفاتیان در پایان اظهار داشت: «فنتانیل به طور مستقیم تأثیر زیادی بر بازار مواد مخدر ایران ندارد، زیرا پیش از این نیز حجم زیادی از آن وارد کشور نمی‌شد. اما زمانی که قیمت هروئین در سطح جهانی و در کشورهای یادشده بالا رفته و کمیاب شود، ایران نیز به عنوان یکی از بازارهای قدرتمند هروئین، متأثر خواهد شد. ما در دنیا مصرف‌کنندگان زیادی برای هروئین داریم و وقتی قیمت جهانی هروئین افزایش یابد، در ایران نیز شاهد افزایش قیمت آن خواهیم بود. این احتمال وجود دارد که هروئینی که در افغانستان یا مناطق دیگر تولید و به ایران وارد می‌شد، اکنون مستقیماً به سوی کشورهای مصرف‌کننده فنتانیل سرازیر شود، چرا که سود حاصل از آن در این کشورها بسیار بیشتر از ایران است. وقتی فقط در آمریکا سالانه ۸۰ هزار نفر بر اثر مصرف فنتانیل جان می‌دهند، این نشان‌دهنده وجود میلیون‌ها مصرف‌کننده و بازار عظیم این مخدر است. با کمیاب شدن فنتانیل، مصرف‌کنندگان به هروئین، به عنوان یک ماده جایگزین با اثرات نشئگی مشابه و نزدیک، روی خواهند آورد و این امر منجر به انتقال هروئین به سمت آمریکا و کاهش آن در دیگر کشورها شده که نهایتاً به افزایش قیمت آن می‌انجامد.»
او افزود: «البته مواد مخدر دیگری مانند “کروکودیل” نیز ممکن است جایگزین فنتانیل شوند، اما هروئین نزدیک‌ترین و در دسترس‌ترین گزینه است. همچنین مصرف‌کنندگان هروئین را بیشتر می‌شناسند و از مصرف آن که ماده جدیدی نیست، واهمه‌ای ندارند.»
