به گزارش ابرامباد، پنجم اسفندماه سال جاری، خبرگزاری تسنیم از انتصاب سردار سید محمد حسینی به عنوان فرمانده جدید تیپ نیروهای ویژه صابرین خبر داد.این حکم از سوی فرمانده کل سپاه و با پیشنهاد فرمانده نیروی زمینی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی صادر شده و سردار حسینی جایگزین سردار احمدعلی فیض‌اللهی گردیده است.
پیش از این مسئولیت جدید، سردار حسینی فرماندهی تیپ نیرو مخصوص ۱۱۰ سلمان فارسی را بر عهده داشت. این تیپ که در زاهدان، استان سیستان و بلوچستان مستقر است، یکی از یگان‌های ویژه نیروی زمینی سپاه محسوب می‌شود. این انتصاب نشان‌دهنده انتقال یک فرمانده باتجربه عملیاتی از یک تیپ نیروی زمینی به فرماندهی تیپ دیگر است.
تیپ نیروهای ویژه صابرین، خود نیز از جمله واحدهای عملیاتی خاص نیروی زمینی سپاه به شمار می‌آید که در مأموریت‌های تخصصی و دشوار ایفای نقش می‌کند. اما آنچه این یگان را از سایر تیپ‌های نیروی زمینی متمایز می‌کند، تاریخچه شکل‌گیری، حوزه‌های فعالیت گسترده و روش خاص و منحصربه‌فرد عضوگیری آن است. ریشه‌های تأسیس این تیپ به اواخر دهه هفتاد بازمی‌گردد، با این هدف که تکاورانی متخصص برای مقابله عملیاتی و میدانی با تهدیدات تروریستی آموزش ببیند.
نقش رهبر انقلاب در بنیان‌گذاری صابرین
سردار سیدمرتضی میریان، فرمانده پیشین یگان صابرین، در مرداد سال ۱۴۰۲ در گفت‌وگو با خبرگزاری تسنیم به تفصیل درباره چگونگی تأسیس این تیپ سخن گفت. وی اظهار داشت: «در آن دوران، تحرکات و رویدادهایی در مرزهای کشور رخ می‌داد که نیاز به وجود یک نیروی ویژه برای انجام مأموریت‌های مقابله به مثل را ایجاب می‌کرد. این حرکت با درایت و حمایت گرم مقام معظم رهبری شکل گرفت. ایشان درخواستی از سپاه داشتند که در ابتدا با استقرار سه لشکر نیرو در مرزها پاسخ داده شد. اما زمانی که طرح به ایشان ارائه شد، فرمودند که منظورشان این نبود، بلکه باید گروه‌هایی برای انجام عملیات‌های ویژه تشکیل شوند. فرماندهان سپاه عنوان کردند که چنین نیرویی ندارند و ایشان دستور تشکیل آن را صادر فرمودند. از همین نقطه، ایده تشکیل صابرین کلید خورد و حتی خودشان مبلغی برای خرید تجهیزات خاص این نیروها کمک کردند. به برکت حمایت ایشان، این شجره طیبه صابرین پدید آمد و بعدها گردان‌های فاتحین بسیج نیز با الگوبرداری از صابرین ایجاد شدند. امروز نیز بسیاری از بازنشستگان صابرین در فاتحین به فعالیت‌های آموزشی مشغول هستند و حدود ۶۰ درصد از فرماندهان یگان‌های رزم نیروی زمینی سپاه از نیروهای کارکشته و باتجربه صابرین هستند.»
آموزش زیر نظر نوهد ارتش و چرایی نامگذاری «صابرین»
هسته اولیه تیپ صابرین در سال ۱۳۷۹ (۲۰۰۰ میلادی) با هدف انجام عملیات‌های ویژه و مبارزه با تروریسم پایه‌گذاری شد. این یگان در ابتدای تأسیس، بخشی از آموزش‌های تخصصی خود را با همکاری تیپ ۶۵ نوهد نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران به اتمام رساند. نام این یگان از آیه ۶۵ سوره انفال برگرفته شده است که در ترجمه فارسی آن آمده: «ای پیامبر! مؤمنان را به جنگ برانگیز که اگر از شما بیست نفر صابر باشند بر دویست نفر چیره می‌شوند، و اگر از شما صد نفر [صابر]باشند بر هزار نفر از کافران چیره می‌شوند؛ زیرا آنان گروهی هستند [که حقایق توحید و قدرت خدا را]نمی‌فهمند.»
سردار «امان‌الله گشتاسبی»، فرمانده پیشین یگان ویژه صابرین، در دی ماه سال ۱۳۹۳ (۲۰۱۴ میلادی) در گفت‌وگو با دفاع‌پرس، درباره ضرورت تشکیل این یگان توضیح داد: «یگان ویژه صابرین از یگان‌هایی است که تأسیس آن نیازی مبرم و حیاتی برای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بود؛ چرا که با تدبیر برای پذیرش مأموریت‌های دشوار و عملیات‌های خاص و ویژه در تمامی عرصه‌های زمینی، هوایی، دریایی، و تأمین امنیت در مرزهای داخلی و خارجی بنیان نهاده شد. اولین کسی که فرماندهی این یگان را بر عهده گرفت، خود سرلشکر جعفری بود. خوشبختانه صابرین توانسته است در مأموریت‌های محوله، دستاوردهای ارزنده‌ای برای مجموعه نیروی زمینی و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به ارمغان آورد.»
گشتاسبی همچنین در همان مصاحبه تأکید کرد که در تأسیس این تیپ، اتکای زیادی به تجربیات گذشته ارتش‌های دیگر کشورها نبوده است. وی تصریح کرد: «نوع جنگ‌ها و مأموریت‌های امروز تفاوت‌های اساسی با گذشته دارد؛ لذا ضمن بهره‌برداری محدود از تجربیات سنوات گذشته، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی این توانایی را دارد که خود را با پدیده‌های جدید تطبیق داده و آماده سازد.»
بر اساس گزارش خبرگزاری‌های نزدیک به سپاه، در پی گسترش فعالیت‌های گروه پژاک در غرب ایران، در اواخر دهه ۱۳۷۰ و اوایل دهه ۱۳۸۰ شمسی، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تصمیم گرفت تا یگانی از نیروهای ویژه را برای اجرای عملیات‌های خاص و مقابله با تروریسم ایجاد کند. درگیری‌های این یگان با گروه پژاک تا سال ۱۳۹۰ (۲۰۱۱ میلادی) ادامه داشت.
یاد و خاطره ۱۳ تکاور شهید تیپ صابرین
۱۳ تکاور شهید مشهور تیپ صابرین سپاه نیز در جریان نبرد با گروهک پژاک به شهادت رسیدند. «قله جاسوسان» که منطقه‌ای در ارتفاعات مرزی ایران و عراق است، سال‌ها محل استقرار و فعالیت پژاک بود. در سال ۱۳۹۰ جمهوری اسلامی ایران تصمیم به آزادسازی این ارتفاعات گرفت و این مأموریت به یگان ویژه صابرین نیروی زمینی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که اکنون به تیپ ویژه صابرین ارتقا یافته، محول شد.
خبرگزاری بسیج در گزارشی در شهریور ماه سال ۱۴۰۳ (سپتامبر ۲۰۲۴) نوشت: «در عملیات مذکور که در شهریور سال ۱۳۹۰ انجام شد، دلاورمردان این یگان در اوج مجاهدت و گمنامی و با تحمل دشوارترین شرایط اقلیمی و جوی، موفق به رسیدن به آخرین مواضع این عناصر تروریستی شدند و در تاریخ ۱۳ شهریور ۱۳۹۰، ۱۳ نفر از نیروهای این یگان طی درگیری با عناصر پژاک، ضمن انهدام بقایای این گروهک تروریستی، به درجه رفیع شهادت نائل آمدند.»
اولین مأموریت مهم این یگان، مبارزه با گروه پژاک در غرب کشور بود که به روایت فرماندهان، یکی از عملیات‌های برجسته و موفق آن محسوب می‌شود. در ادامه و پس از واقعه ربوده شدن پنج مرزبان ایرانی در سال ۱۳۹۲ در منطقه سراوان، مأموریت تأمین امنیت مرزهای جنوب‌شرق به صورت ویژه‌تری در دستور کار سپاه قرار گرفت و نیروهای صابرین برای مقابله با تحرکات گروه «جیش‌العدل» به استان سیستان و بلوچستان اعزام شدند.
با ظهور گروه تروریستی داعش در عراق و سوریه نیز، یگان صابرین به عنوان بخشی از نیروهای عملیاتی سپاه در این مناطق حضور یافت و در عملیات‌های ویژه علیه هسته‌های این گروه تروریستی نقش مؤثری ایفا کرد.
تفاوت‌های اساسی تیپ صابرین با سایر یگان‌های نظامی
به نظر می‌رسد برجسته‌ترین تمایز میان اعضای تیپ صابرین و سایر تیپ‌های سپاه، مسئله عضویت داوطلبانه در این یگان نظامی است.
خبرگزاری میزان در گزارشی به سازوکار جذب نیرو در تیپ صابرین پرداخت و نوشت که نیروهای این یگان از میان داوطلب‌ترین، شجاع‌ترین و باتجربه‌ترین رزمندگان انتخاب می‌شوند و وجه تمایز اصلی آن با سایر یگان‌های نظامی، داوطلبانه بودن فرآیند عضویت در این تیپ است.
شاخص‌های جسمی و روحی نیروهای این یگان و سطح آمادگی بدنی و روانی اعضای صابرین برای اجرای مأموریت‌های دشوار و پرخطر، چه در داخل و چه در خارج از کشور، عموماً متفاوت از دیگر تیپ‌های نظامی سپاه ارزیابی می‌شود. نیروهای این تیپ در حوزه‌های متنوعی از جمله عملیات کوهستان، چتربازی، مأموریت‌های دریایی و رزم پیاده، دوره‌های آموزشی فشرده و تخصصی را پشت سر می‌گذارند.
بر اساس اطلاعات موجود، نیروهای صابرین دوره‌های تخصصی در زمینه عملیات کوهستانی، جنگ‌های نامنظم و چریکی، چتربازی نظامی، مقابله با تروریسم و نیز نفوذ و شناسایی ویژه را طی می‌کنند.
در تیرماه ۱۴۰۳ (ژوئیه ۲۰۲۴) نیز، ویدئوهایی از تمرینات و برنامه‌های آمادگی این یگان با عنوان «تمرینات حرفه‌ای و منحصربه‌فرد نیروهای ویژه صابرین سپاه» در برخی رسانه‌های اصولگرا منتشر شد؛ تصاویری که بخشی از فرآیندهای آموزشی و توان عملیاتی این تیپ را به نمایش می‌گذاشت.
