به گزارش ابرامباد، این پرسش که آیا امواج گرما جان افراد بیشتری را می‌گیرد یا سرمای شدید، پاسخی پیچیده دارد که به زمان‌بندی و نوع مقایسه وابسته است.در نگاه کلی و با در نظر گرفتن تمامی موارد مرگ‌ومیر مرتبط با دما در سراسر جهان، مطالعات علمی همچنان نشان می‌دهند که سرما عامل اصلی تلفات بیشتری نسبت به گرماست. با این حال، این یافته به معنای دست‌کم گرفتن خطرات فزاینده موج‌های گرمایی نیست.
یک پژوهش گسترده که در سال ۲۰۱۵ در نشریه معتبر علمی The Lancet منتشر شد و داده‌های ۱۳ کشور مختلف را تحلیل کرده بود، فاش ساخت که تقریباً ۷.۳ درصد از مرگ‌ها با پدیده‌های سرمایشی و در مقابل، حدود ۰.۴ درصد با شرایط گرمایی مرتبط بوده‌اند. این آمار به وضوح نشان می‌دهد که در آن دوره، میزان مرگ‌ومیر ناشی از سرما در مقیاس جهانی به مراتب از مرگ‌های مرتبط با گرما پیشی گرفته است.
اما نکته حائز اهمیت و هشداردهنده اینجاست که با ادامه روند گرمایش جهانی، این معادله در حال دگرگونی است. سازمان جهانی بهداشت (WHO) صراحتاً اعلام کرده است که تنش گرمایی هم‌اکنون به عنوان مهم‌ترین عامل مرگ‌ومیر ناشی از تغییرات اقلیمی در قاره اروپا شناخته می‌شود. طی دو دهه اخیر، آمار مرگ‌ومیر ناشی از گرما در این منطقه شاهد افزایش حیرت‌انگیز حدود ۳۰ درصدی بوده است.
برای نمونه، تنها در سال ۲۰۲۲، بیش از ۶۰ هزار نفر و در سال ۲۰۲۳ نیز نزدیک به ۴۷ هزار نفر در اروپا در پی گرمای بی‌سابقه جان خود را از دست دادند. این ارقام تکان‌دهنده بیانگر آن است که امواج گرما به سرعت به یکی از جدی‌ترین چالش‌ها برای سلامت عمومی در بسیاری از جوامع تبدیل شده‌اند و نیازمند توجه فوری هستند.
بنابراین، اگر بخواهیم به این سؤال پاسخ دهیم که ‘امروز در مجموع کدام عامل، سرما یا گرما، در سطح جهان قربانیان بیشتری دارد؟’، پاسخ علمی همچنان به نفع سرما است. اما اگر پرسش متفاوتی مطرح کنیم، مثلاً ‘کدام پدیده آب‌وهوایی ناشی از تغییرات اقلیمی با شتاب بیشتری در حال افزایش خطر و تلفات است؟’، بدون تردید پاسخ گرما خواهد بود؛ به ویژه در اروپا که تعداد قربانیان موج‌های سوزان در سال‌های اخیر رشد چشمگیری را تجربه کرده است.
جمع‌بندی واقعیت‌یابی
ادعای اینکه ‘موج گرما بیشتر از سرما باعث مرگ‌ومیر می‌شود’ به طور کلی، در حال حاضر نادرست است. بر اساس تحقیقات و بررسی‌های جهانی، تعداد افرادی که بر اثر سرما جان می‌بازند، همچنان از قربانیان گرما بیشتر است. با این وجود، گرمای شدید با سرعتی نگران‌کننده در حال تبدیل شدن به یک تهدید بزرگ‌تر است و در مناطق خاصی مانند اروپا، شاهد افزایش قابل توجهی در آمار قربانیان آن هستیم که زنگ خطر را به صدا درآورده است.
