به گزارش ابرامباد، بازار سهام تهران در روز جاری شاهد موج فزاینده‌ای از عرضه‌ها بود که منجر به افت قیمت در اکثر نمادهای معاملاتی شد.بر اساس آخرین گزارش‌های منتشر شده، شاخص کل بورس با کاهش قابل توجه ۸۸ هزار و ۹۵۹ واحد، به محدوده ۴ میلیون و ۹۶۶ هزار و ۶۸۸ واحد رسید.
شاخص هم‌وزن نیز مسیر مشابهی را طی کرد و با ریزش ۱۱ هزار و ۶۵۳ واحدی، در تراز یک میلیون و ۳۲۶ هزار و ۶۷۸ واحد متوقف شد. این روند نشان می‌دهد که فشار فروش نه تنها شرکت‌های بزرگ و تاثیرگذار بر شاخص را در بر گرفته، بلکه سهام شرکت‌های کوچک و متوسط بازار را نیز تحت تاثیر قرار داده است.
در پایان معاملات امروز، ارزش کل بازار سهام به حدود ۱۴۵ هزار و ۶۴۹ میلیارد تومان رسید. نکته قابل توجه این بود که ۵۹۶ نماد در بازه منفی معامله شدند که نشان‌دهنده برتری عرضه بر تقاضا در بخش وسیعی از بازار است. ارزش معاملات روزانه نیز بالغ بر ۲۷۸ هزار و ۳۶۶ میلیارد تومان ثبت شد و بیش از ۵۰ میلیارد برگه سهم مورد معامله قرار گرفت.
سایه سنگین ریسک‌های سیاسی بر بورس
تحلیلگران بازار سرمایه بر این باورند که بخش عمده‌ای از کاهش ارزش امروز بورس ریشه در تشدید ریسک‌های سیستماتیک و فضای عدم اطمینان اقتصادی دارد. در شرایطی که سرمایه‌گذاران با داده‌ها و متغیرهای غیرقابل پیش‌بینی روبرو هستند، حفظ سرمایه و کاهش ریسک در سبد دارایی‌ها به اولویت نخست بدل می‌شود.
پیام الیاس کردی، کارشناس برجسته بازار سرمایه، در تشریح دلایل نزول اخیر بورس اظهار داشت: «بخش عمده فشار فروش امروز، ناشی از افزایش نگرانی‌ها در خصوص ریسک‌های سیستماتیک و جو نامطمئن حاکم بر بازار است.»
او با اشاره به تأثیر تحولات منطقه‌ای افزود: «مسائل سیاسی و دغدغه‌های مرتبط با تنگه هرمز، از جمله عواملی هستند که به افزایش احتیاط سرمایه‌گذاران دامن زده‌اند.» به گفته این متخصص، در چنین شرایطی، فعالان بازار معمولاً تمایل دارند بخشی از سهام خود را برای کسب دیدگاهی روشن‌تر از آینده بفروشند.
الیاس کردی تأکید کرد که واکنش بازار سهام به اخبار سیاسی اغلب سریع است، چرا که بورس علاوه بر عوامل بنیادی، به شدت تحت تأثیر انتظارات و فضای روانی مشارکت‌کنندگان بازار قرار دارد. زمانی که آینده مبهم می‌شود، حتی سهام شرکت‌هایی با بنیاد قوی نیز ممکن است با فشار فروش مواجه شوند.
جریان نقدینگی به سوی بازارهای موازی و اثر نرخ سود بانکی
این کارشناس، اخبار پیرامون افزایش نرخ سود بانکی را یکی دیگر از عوامل موثر بر معاملات اخیر دانست و گفت: «افزایش نرخ سود، جاذبه بازارهای بدون ریسک را بالا برده و می‌تواند قسمتی از نقدینگی را از بازار سهام به سمت گزینه‌های کم‌خطرتر سوق دهد.»
به اعتقاد الیاس کردی، وقتی سرمایه‌گذار احساس کند بازدهی مورد انتظار از بورس در کوتاه مدت با مخاطرات بیشتری همراه است، ممکن است ترجیح دهد دارایی خود را در ابزارهایی با نوسان کمتر سرمایه‌گذاری کند.
او همچنین به نقش بازارهای جایگزین اشاره کرد و افزود: «در هفته‌های اخیر، بخش قابل توجهی از سرمایه از بورس به سمت بازارهایی نظیر ارز و طلا مهاجرت کرده است. وقتی افق روشن و مشخصی برای بورس وجود ندارد، سرمایه‌گذاران برای حفظ ارزش دارایی‌هایشان به سوی بازارهای دیگر متمایل می‌شوند؛ این موضوع خود بر فشار فروش سهام می‌افزاید.»
الیاس کردی در نهایت نتیجه گرفت که ریزش امروز بورس را نمی‌توان صرفاً به یک عامل نسبت داد، بلکه مجموعه‌ای از فاکتورهای اقتصادی، سیاسی و روانی به طور همزمان به افزایش عرضه‌ها در بازار دامن زده‌اند.
بورس در دام ابهام؛ محمدرضا اعلمی: ترس، جای تحلیل را گرفته است
محمدرضا اعلمی، یکی دیگر از کارشناسان بازار سرمایه، بر این باور است که در وضعیت کنونی، بورس بیش از پیش تحت تأثیر اخبار سیاسی و ریسک‌های سیستماتیک قرار گرفته و رفتار سهامداران دیگر بر مبنای تحلیل‌های بنیادی شرکت‌ها شکل نمی‌گیرد.
وی تصریح کرد: «افزایش عدم قطعیت ناشی از تحولات منطقه‌ای باعث شده تا سرمایه‌گذاران برای حفظ نقدشوندگی دارایی‌هایشان، به سرعت از بازار خارج شوند. نزول‌های اخیر نیز بیشتر بازتاب نگرانی از آینده نامعلوم است تا ضعف عملکرد واقعی شرکت‌ها.»
اعلمی با اشاره به کاهش افق سرمایه‌گذاری در بورس گفت که بسیاری از سهامداران، استراتژی بلندمدت را کنار گذاشته و به سوی نوسان‌گیری‌های کوتاه‌مدت روی آورده‌اند. به عقیده او، تا زمانی که ابهامات سیاسی و منطقه‌ای رفع نشود، انتظار بازگشت روند باثبات و منطقی به بازار سهام واقع‌بینانه نیست و سرمایه‌گذاران با احتیاط بیشتری عمل خواهند کرد.
این کارشناس همچنین یکی از مشکلات بنیادی بورس را ضعف در زیرساخت‌های معاملاتی دانست و افزود که ابزارهایی مانند دامنه نوسان و حجم مبنا، به جای حمایت از سهامداران در شرایط بحرانی، موجب تشدید صف‌های خرید و فروش و افزایش رفتارهای هیجانی شده‌اند.
او معتقد است که محدودیت در کشف قیمت، به طولانی شدن اصلاحات و کاهش نقدشوندگی بازار منجر می‌شود. اعلمی تاکید کرد که اصلاح تدریجی زیرساخت‌ها، از جمله افزایش دامنه نوسان و حرکت به سمت مکانیزم‌های رقابتی‌تر، می‌تواند از ایجاد صف‌های هیجانی جلوگیری کند.
وی در پایان به سرمایه‌گذاران توصیه کرد با رعایت اصول مدیریت ریسک، اجتناب از تمرکز بیش از حد سرمایه در یک یا چند سهم و دوری از رفتارهای گله‌ای، با صبر و تحلیل منطقی از تصمیم‌گیری‌های احساسی در بازار پر از خبر و شایعه کنونی پرهیز کنند. از نظر او، بازگشت آرامش پایدار به بورس در نهایت به کاهش عدم اطمینان‌های کلان و بهبود شرایط سیاسی و اقتصادی بستگی دارد.
بورس در سطح حمایتی مهم
در همین راستا، بهناز اکبرپور، کارشناس دیگر بازار سرمایه، نیز افزایش ریسک‌های سیاسی و نگرانی سرمایه‌گذاران از تشدید تنش‌ها را مهم‌ترین عامل فشار فروش در معاملات روزهای اخیر ارزیابی کرد.
او بیان داشت: «در فضایی آکنده از عدم اطمینان، برخی از معامله‌گران تصمیم گرفته‌اند نقدینگی خود را افزایش دهند و تا روشن شدن چشم‌انداز، از پذیرش ریسک‌های جدید خودداری کنند.»
اکبرپور تأکید کرد که فشار فروش بر سهام شرکت‌های بزرگ را نمی‌توان تنها به ضعف بنیادین آنها نسبت داد، بلکه نگرانی در مورد آسیب‌های احتمالی به صنایع مادر، زیرساخت‌ها و شرکت‌های تاثیرگذار بر شاخص کل، نقش بسزایی در رفتار سهامداران داشته است.
این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به وضعیت کنونی ارزش‌گذاری بورس اظهار داشت: «از منظر بنیادی، بازار در شرایطی نیست که انتظار اصلاح بسیار سنگینی را داشته باشیم، مگر اینکه ریسک‌های سیاسی به شکل جدی افزایش یابد یا فعالیت شرکت‌های بزرگ با اختلالات عمده‌ای مواجه شود.»
به گفته اکبرپور، محدوده ۴ میلیون و ۹۰۰ هزار تا ۴ میلیون و ۹۵۰ هزار واحد می‌تواند به عنوان یک سطح حمایتی کلیدی برای شاخص کل عمل کند. واکنش بازار به این محدوده، میزان ورود و خروج سرمایه حقیقی و تصمیمات معامله‌گران در روزهای آتی، مسیر کوتاه‌مدت بورس را روشن خواهد کرد.
گزارش‌های فصلی شرکت‌ها؛ محرک احتمالی برای بازگشت رونق
اکبرپور، انتشار گزارش‌های مالی فصل بهار شرکت‌ها و برگزاری مجامع عمومی را از جمله عوامل حمایتی برای بازار در هفته‌های پیش‌رو برشمرد و گفت: «ارائه گزارش‌های مثبت از عملکرد برخی صنایع و مشخص شدن میزان سودآوری شرکت‌ها می‌تواند توجه سرمایه‌گذاران را مجدداً به سوی تحلیل‌های بنیادی جلب کند.»
به باور او، در صورتی که گزارش‌های مالی شرکت‌ها رضایت‌بخش باشد، نسبت قیمت به سود (P/E) بازار کاهش یافته و جذابیت سهام برای سرمایه‌گذاران میان‌مدت افزایش خواهد یافت.
این کارشناس همچنین نرخ ارز را یکی از متغیرهای حیاتی برای آینده بورس دانست و افزود: «کاهش شکاف میان نرخ‌های رسمی و بازار آزاد، حذف قیمت‌گذاری دستوری و ایجاد ثبات در سیاست‌های ارزی می‌تواند به بهبود سودآوری بسیاری از شرکت‌ها کمک شایانی کند.»
وی در خصوص نرخ بهره نیز بیان کرد: «بخش عمده‌ای از تأثیرات نرخ‌های بالای بهره در قیمت سهام منعکس شده است، اما کاهش پایدار نرخ بهره می‌تواند زمینه انتقال بخشی از نقدینگی به سمت بازار سرمایه را فراهم آورد.»
چشم‌انداز معاملات آتی
با وجود افت سنگین شاخص‌ها در معاملات امروز، کارشناسان انتظار ندارند که روند نزولی بدون توقف ادامه یابد. الیاس کردی در مورد معاملات روز آتی گفت: «پیش‌بینی می‌شود بورس فردا نسبت به امروز، فضای متعادل‌تری را تجربه کند.»
او اضافه کرد: «با فروکش کردن هیجانات فروش و روشن‌تر شدن واکنش معامله‌گران به شرایط موجود، این احتمال وجود دارد که از شدت فشار فروش کاسته شود؛ هرچند اخبار سیاسی و اقتصادی همچنان نقش مهمی در مسیر کوتاه‌مدت بازار ایفا خواهند کرد.»
در مجموع، فعالان بازار سرمایه بر این عقیده‌اند که آینده بورس بیش از هر چیز به کاهش سطح عدم اطمینان، شفافیت در متغیرهای کلان اقتصادی و بازگشت اعتماد سرمایه‌گذاران وابسته است. اگرچه اصلاح اخیر فشار قابل توجهی بر معاملات وارد آورده، اما از دید کارشناسان، در صورت کنترل ریسک‌های بیرونی و تقویت عوامل بنیادی، امکان برقراری تعادل مجدد در بازار وجود دارد.
