به گزارش ابرامباد، مسعود پزشکیان، رئیس جمهور کشور، صبح امروز جمعه ۵ تیر ۱۴۰۵، در نشستی که به بررسی روند احیای دریاچه ارومیه اختصاص داشت، بر لزوم تدوین یک نقشه جامع برای مدیریت منابع حیاتی آب، خاک و سایر قابلیت‌های منطقه‌ای تأکید کرد.وی خواستار اتخاذ تصمیماتی شد که ریشه‌های علمی داشته، به آینده نظر داشته و با اصول توسعه پایدار همخوانی کامل داشته باشند.
رئیس جمهور، با یادآوری آشنایی دیرین خود با چالش‌های منطقه و تلاش‌هایی که پیش از دوران ریاست جمهوری برای ساماندهی مشکلات انجام داده بود، اظهار داشت: مساله صرفاً بهینه‌سازی وضعیت موجود نیست. بلکه باید کل منطقه را مانند یک کشور مجزا دید و تعیین کرد که برای دستیابی به توسعه پایدار، تضمین زندگی مناسب برای شهروندان، حفظ منابع حیاتی آب و مراتع، و ایجاد تعادل میان تعداد دام و ظرفیت چراگاه‌ها، دقیقاً چه اقداماتی باید صورت گیرد.
وی در ادامه افزود: باید به‌وضوح مشخص شود که منابع آبی کنونی با چه نیازهایی انطباق دارند. همچنین، اگر قرار است صنعتی در منطقه راه‌اندازی شود یا زنجیره‌های تولید بالادستی و پایین‌دستی شکل بگیرد، این تصمیمات بر چه مبنایی اتخاذ خواهند شد و چه اثرات بلندمدتی بر آینده منطقه خواهند گذاشت.
رئیس جمهور با انتقاد از عدم دسترسی به داده‌های دقیق، نقشه‌های جامع و برنامه‌های اجرایی منسجم در برخی نهادها اظهار داشت: زمانی که از مدیران درباره تعداد دام، میزان آب موجود، ظرفیت مراتع و برنامه‌های توسعه منطقه پرسش می‌شد، اطلاعات قابل اعتماد و دقیقی در اختیار نبود. این در حالی است که مدیریت صحیح بدون آگاهی کامل از ظرفیت‌ها و محدودیت‌ها غیرممکن است.
وی با اشاره به دشواری تهیه یک نقشه دقیق از وضعیت منطقه در گذشته، خاطرنشان کرد: باید معلوم شود که آیا محصولات کشاورزی کنونی اصولاً با شرایط اقلیمی منطقه سازگار هستند یا خیر. آیا این محصولات بهترین و مناسب‌ترین انتخاب محسوب می‌شوند و آیا در آینده بازار لازم برای عرضه آن‌ها وجود خواهد داشت؟ مدیریت ابتدا نیازمند انتخاب «کار درست» و سپس «انجام درست» همان کار است. اگر تصمیم اولیه اشتباه باشد، حتی اجرای دقیق آن نیز به نتیجه مطلوب نخواهد انجامید.
رئیس جمهور همچنین با اشاره به گسترش صنایع پرمصرف آب، حفر بی‌رویه چاه‌ها و ترویج کشت‌های نامتناسب در نواحی کم‌آب گفت: در مناطقی مانند اصفهان، شاهد ایجاد صنایع آب‌بر و برداشت گسترده از منابع زیرزمینی بوده‌ایم. در برخی نقاط نیز به کشت محصولاتی نظیر برنج روی آورده‌ایم که نتیجه آن فرونشست زمین و آسیب دیدن بناهای تاریخی و زیرساخت‌ها شده است. امروز، وقتی بحث نیاز به آب مطرح می‌شود، قبل از هر تصمیمی باید پرسید که منابع آب مورد نیاز از کجا تأمین خواهد شد و آیا در زمان اجرای طرح‌ها، آینده منابع آب، خاک و زندگی مردم در نظر گرفته شده است؟
او اقدامات صورت گرفته برای کاهش مصرف آب را ستود و افزود: اصلاح روش‌های آبیاری می‌تواند مصرف آب را پایین بیاورد، اما پرسش اساسی اینجاست که آیا محصولی که برای آبیاری آن هزینه می‌کنیم، اصولاً مناسب‌ترین محصول برای آن منطقه است یا باید الگوی کشت تغییر کند؟ نمی‌توانیم تمام باغ‌ها و مزارع موجود را حفظ کرده و تنها شیوه آبیاری آن‌ها را اصلاح کنیم. بلکه باید با تکیه بر نقشه‌های علمی و ارزیابی‌های دقیق مشخص شود که کدام محصولات باید باقی بمانند و کدام الگوهای کشت باید دگرگون شوند.
رئیس جمهور با ابراز گلایه از بی‌توجهی برخی مسئولان نسبت به تغییر کاربری‌های غیرمجاز زمین‌ها اظهار داشت: افرادی در دستگاه‌های مسئول حضور دارند و حقوق دریافت می‌کنند، اما در برابر تخلفاتی که جلوی چشم آن‌ها انجام می‌شود، واکنشی نشان نمی‌دهند. این وضعیت نشانگر آن است که سیستم نظارتی از وظایف خود غافل شده است.
وی به ظرفیت‌های فناوری‌های هوشمند در پیشگیری از تغییر کاربری‌های غیرقانونی اشاره کرد و گفت: همان‌طور که می‌توان آبیاری یک درخت یا مزرعه را هوشمند کرد، می‌توان اطلاعات ثبتی و کاداستری زمین‌ها را نیز در یک سامانه هوشمند قرار داد تا کوچک‌ترین تغییر در کاربری یا وضعیت زمین بلافاصله مشخص شود.
رئیس جمهور با تأکید بر اینکه آینده معیشت مردم منطقه به چگونگی مدیریت منابع گره خورده است، اظهار داشت: اگر نتوانیم این چالش را به درستی مدیریت کنیم، در آینده امکان ادامه زندگی در این مناطق وجود نخواهد داشت. به همین دلیل، هرگونه دگرگونی و دخالت باید بر اساس اصول روشن و سازوکارهای دقیق مدیریتی صورت پذیرد. مسئولیت‌پذیری، عملکرد و پاسخگویی سه رکن اساسی در نظام مدیریتی هستند و در هر برنامه‌ای باید به صورت شفاف مشخص شود چه کسی مسئول است، چه کاری باید انجام دهد و در برابر چه نتیجه‌ای باید پاسخگو باشد.
وی با بیان اینکه پس از تعیین این سه اصل، باید راهبرد مناسبی برای اجرای برنامه انتخاب شود، خاطرنشان کرد: هر سازمان باید به روشنی اعلام کند که قصد انجام چه اقدامی را دارد و برای اجرای آن به چه میزان اختیارات نیاز خواهد داشت.
رئیس جمهور با تأکید بر اهمیت نقش جهت‌دهنده منابع مالی تصریح کرد: پول و امکانات به هر بخش که تخصیص یابد، فعالیت‌ها نیز به همان سمت گرایش پیدا خواهند کرد. بنابراین، نباید به افراد متخلف اعتبار، امکانات یا تسهیلات داده شود و در مقابل، باید از کسانی که درست و مطابق مقررات عمل می‌کنند، حمایت کرد. کشاورزان یا بهره‌بردارانی که الگوهای مناسب را رعایت کرده، منابع آب را به درستی مصرف می‌کنند و طبق برنامه پیش می‌روند، باید از اعتبار، امکانات و تسهیلات بهره‌مند شوند. اما فرد متخلف نباید از حمایت‌های دولتی برخوردار شود. همچنین، قوانین باید به گونه‌ای تنظیم شوند که برای هر تخلف، جریمه و عواقب مشخصی وجود داشته باشد و فرد بداند که اقدام برخلاف ضوابط چه هزینه‌ای برای او به همراه خواهد داشت.
رئیس جمهور در پایان سخنان خود، با تأکید بر اینکه تغییر رفتار زمانی شکل می‌گیرد که سیاست‌گذاری، تخصیص منابع، پرداخت‌ها، مشوق‌ها و مقررات همگی در یک راستا باشند، گفت: باید رفتارهای صحیح را تقویت کنیم، تخلفات را پرهزینه سازیم، مشارکت مردم را فعال نماییم و مسئولیت مدیران را به وضوح مشخص کنیم تا با ایجاد تعادل میان منابع و مصارف، امکان حفظ دریاچه ارومیه، تداوم زندگی مردم و دستیابی به توسعه پایدار در منطقه فراهم شود.
