به گزارش ابرامباد، شیوه‌ی نوین و تا حدی غریبی برای تهیه‌ی بنزین سوپر وارداتی در شهرهای بزرگ ایران، از جمله تهران، ظهور کرده است.دیگر نیازی به مراجعه به پمپ بنزین نیست؛ کافیست سری به شبکه‌های اجتماعی محبوب نظیر تلگرام و واتساپ بزنید تا با کانال‌ها و گروه‌های متعددی روبرو شوید که ادعای عرضه‌ی این سوخت را به صورت گالنی و تحویل درب منزل دارند. فرآیند کار به این شکل است که مشتری پس از سفارش مقدار مورد نیاز بنزین و پرداخت هزینه‌ی سوخت به همراه کارمزد و کرایه ارسال، بنزین را مستقیماً در محل خود دریافت می‌کند. این رویکرد جدید در حالی است که قیمت هر لیتر بنزین سوپر وارداتی در پایتخت به رقمی حدود ۱۳۰ هزار تومان رسیده و آن را به یکی از پرهزینه‌ترین گزینه‌های سوخت برای مصرف‌کنندگان معمولی تبدیل کرده است.
اما سوال اساسی اینجاست که منبع اصلی این بنزین “سوپر وارداتی” که به صورت آنلاین به فروش می‌رسد، کجاست و واسطه‌ها چگونه به آن دسترسی می‌یابند؟ در بیشتر موارد، فروشندگان مجازی از شفاف‌سازی درباره مبدأ تأمین سوخت خود خودداری می‌کنند. با این حال، تحقیقات نشان می‌دهد که مسیر قانونی عرضه‌ی بنزین سوپر وارداتی از طریق بخش خصوصی و با معامله در بورس انرژی آغاز شده است. طبق مقررات موجود، شرکت‌های واردکننده و توزیع‌کننده مجازند این فرآورده را در بورس انرژی عرضه کرده و بهای آن را بر اساس منطق بازار تعیین نمایند. لازم به ذکر است که در ابتدا، توزیع رسمی بنزین سوپر وارداتی در تهران با نظارت شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی و از طریق ناوگان خودروهای سوخت‌رسان سیار انجام می‌گرفت. پنج خودروی ویژه با رنگ سبز و برچسب E+۹۵ در نقاط مختلف پایتخت مستقر بودند و وظیفه‌ی عرضه‌ی این سوخت را بر عهده داشتند. همچنین، کنترل‌های کیفیت و کمیت نیز تحت نظارت توزیع‌کننده و شرکت‌های همکار با سازمان ملی استاندارد صورت می‌گرفت.
اما واسطه‌هایی که در فضای مجازی فعالند، چگونه این سوخت را به دست می‌آورند؟ در مسیر رسمی، بنزین سوپر ابتدا در بورس انرژی عرضه شده و سپس توسط توزیع‌کنندگان خریداری می‌شود. پس از آن، به شبکه‌ی توزیع منتقل و به مصرف‌کننده نهایی فروخته می‌شود. اما دلالان و واسطه‌ها در این میان، زنجیره‌ی جدیدی را به این فرآیند افزوده‌اند و خود را بین مرحله‌ی خرید توزیع‌کننده و انتقال به شبکه‌ی عرضه قرار داده‌اند. ارائه‌ی یک پاسخ واحد در مورد تمامی فروشندگان مجازی دشوار است. ممکن است بخشی از این بازار شامل واسطه‌هایی باشد که بنزین را از کانال‌های رسمی تهیه کرده و سپس با افزودن هزینه‌ی حمل و سود خود، آن را به دست مشتری می‌رسانند. به عنوان نمونه، در شیوه‌ی توزیع سیار اولیه، خودروهای مخصوص، بنزین را مستقیماً به مصرف‌کننده تحویل می‌دادند. در چنین حالتی، منطقی به نظر می‌رسد که لایه‌ای واسطه برای تسهیل رساندن سوخت از مبدأ به محل مشتری شکل بگیرد. با این وجود، نمی‌توان با قاطعیت گفت که همه‌ی فروشندگان آنلاین، بنزین خود را مستقیماً از بورس انرژی تهیه می‌کنند. بسیاری از کانال‌ها و صفحات فروش اطلاعات روشنی درباره منبع دقیق سوخت، مجوزهای فعالیت یا ارتباطشان با توزیع‌کنندگان رسمی ارائه نمی‌دهند. از این رو، تمایز قائل شدن بین «عرضه‌ی رسمی بنزین سوپر» و «تبلیغات فروش بنزین سوپر در پلتفرم‌های مجازی» ضروری است.
اما چه عواملی موجب می‌شود مشتریان حاضر به خرید آنلاین و گران‌تر بنزین سوپر باشند؟ بخش قابل توجهی از نیاز به بنزین سوپر مربوط به خودروهای وارداتی، مجهز به توربوشارژ و سایر وسایل نقلیه‌ای است که سازنده‌ی آن‌ها استفاده از سوخت با اکتان بالا را توصیه کرده است. بنزین E+۹۵ نیز دقیقاً برای پاسخگویی به این نیاز و تأمین سوختی با کیفیت و اکتان بالاتر طراحی شده است. از طرف دیگر، توزیع این نوع بنزین در مقایسه با بنزین معمولی، محدودتر و پراکنده‌تر است. بنابراین، برای مالکان خودروهایی که به بنزین سوپر نیاز دارند، یافتن جایگاه عرضه می‌تواند به اندازه‌ی قیمت خود سوخت حائز اهمیت باشد. در چنین وضعیتی، فروشندگانی که امکان تحویل سوخت در محل مشتری را فراهم می‌کنند، عملاً بخش زیادی از زحمت و زمان مورد نیاز برای جستجوی پمپ بنزین را از دوش مشتری برمی‌دارند؛ این صرفه‌جویی در زمان و انرژی می‌تواند در قالب کارمزد، هزینه‌ی حمل یا قیمت بالاتری برای هر لیتر بنزین از مشتری دریافت شود.
افزایش مداوم قیمت بنزین سوپر وارداتی، این بازار را برای واسطه‌ها جذاب‌تر کرده است. در تازه‌ترین معاملات بورس انرژی، ۲۴۰ هزار لیتر بنزین ویژه با نرخ اولیه‌ی ۸۴ هزار و ۶۰۰ تومان به ازای هر لیتر عرضه شد، در حالی که قیمت این سوخت برای مصرف‌کننده در بازار تهران به حدود ۱۳۰ هزار تومان می‌رسد. این اختلاف قیمت لزوماً به معنای سود خالص و مستقیم واسطه نیست؛ زیرا هزینه‌هایی مانند واردات، مالیات، عوارض گمرکی, حمل و نقل، ذخیره‌سازی و توزیع نیز در قیمت نهایی لحاظ می‌گردد. با این حال، تفاوت فاحش میان قیمت کشف شده در بورس و بهای نهایی مصرف‌کننده، به وضوح نشان می‌دهد که بنزین سوپر وارداتی دیگر کالایی یارانه‌ای نیست و بر اساس مکانیزم‌های بازار آزاد قیمت‌گذاری و عرضه می‌شود.
بازار مجازی که حول محور بنزین سوپر شکل گرفته، بیش از آنکه صرفاً محلی برای فروش سوخت باشد، یک بازار خدماتی است که در آن، دسترسی آسان و تحویل درب منزل نیز به فروش می‌رسد. برخی از فروشندگان حتی حاضرند سفارش مشتری را برای هر نقطه‌ی دلخواهی بپذیرند و هزینه‌ی حمل را به صورت جداگانه دریافت کنند. به این ترتیب، مصرف‌کننده به جای صرف وقت و انرژی برای یافتن بنزین سوپر در جایگاه‌های مختلف، با پرداخت بهایی بیشتر، سوخت را در محل مورد نظر خود تحویل می‌گیرد. گفتنی است، علاوه بر تهران، در بسیاری از کلان‌شهرهای دیگر نیز این نوع بنزین عرضه می‌شود و برخی از عرضه‌کنندگان میزان موجودی روزانه خود را نیز اعلام می‌کنند. با این حال، بازار آنلاین خرید و فروش بنزین سوپر وارداتی در هاله‌ای از ابهام قرار دارد و کمتر فروشنده یا خریداری مایل به گفتگوی شفاف درباره آن است. اما همین موضوع، مهم‌ترین دغدغه‌ی بازار مجازی است: آیا تمامی سوختی که تحت عنوان بنزین سوپر وارداتی به فروش می‌رسد، واقعاً همان فرآورده‌ی رسمی E+۹۵ است؟ پاسخ به این سوال برای تمامی فروشندگان یکسان نیست و صرفاً انتشار آگهی در شبکه‌های اجتماعی نمی‌تواند اصالت سوخت یا اعتبار فروشنده را تأیید کند.
عرضه‌ی اولیه و رسمی بنزین سوپر وارداتی در تهران با استفاده از پنج دستگاه خودروی سوخت‌رسان سیار مجهز به رنگ سبز و نشان E+۹۵ آغاز شد. اما امروز، علاوه بر شبکه‌ی رسمی، فضای مجازی نیز به یکی از کانال‌های اصلی برای دسترسی به این سوخت تبدیل گشته است. این تحول، نشان‌دهنده‌ی آن است که محدودیت‌های عرضه و رشد تقاضا برای سوخت‌های با اکتان بالا، به ایجاد یک بازار واسطه‌ای نوظهور منجر شده است. در این بازار، دیگر صرفاً قیمت بنزین سوپر مطرح نیست، بلکه پرسش‌های اساسی‌تری نیز مطرح می‌شود: «این بنزین از کجا تأمین شده و چه نهادی مسئول تضمین کیفیت و اصالت آن است؟» تا زمانی که شفافیت کافی در پاسخ به این پرسش‌ها برای تمامی فروشندگان مجازی وجود نداشته باشد، خرید از کانال‌ها و صفحات ناشناس می‌تواند با خطراتی برای مصرف‌کننده همراه باشد؛ به‌ویژه آنکه صرف عنوان «سوپر وارداتی» و ظاهر محصول، به تنهایی نمی‌تواند تضمینی برای کیفیت و منشأ واقعی سوخت باشد.
