به گزارش ابرامباد، روزنامه فرهیختگان اخیراً در یادداشتی انتقادی نوشت: پدیده‌ای که امروز از سوی برخی شخصیت‌های تریبون‌دار در فضای رسانه‌ای شکل گرفته، دانسته یا ندانسته، به آسیب‌دیدگی مفهوم نقد و انتقاد منجر می‌شود.ماجرای امضای تفاهم‌نامه میان ایران و آمریکا به‌خودی‌خود پرسش‌ها و انتقادهای بسیاری را در میان عموم مردم برانگیخت. پس از آن، رهبر انقلاب با پیامی خود، فضایی بازتر برای طرح دیدگاه‌های انتقادی پیرامون این موضوع فراهم آوردند. اما آنچه در روز شنبه از یکی از شبکه‌های تلویزیونی پخش شد، ضربه‌ای کاری و جبران‌ناپذیر بر پیکره اصل نقد و بیان دیدگاه‌های مخالف در مورد مذاکرات وارد آورد.
حجت‌الاسلام نبویان، نایب‌رئیس کمیسیون امنیت ملی، که برای بررسی جوانب انتقادی مذاکره در شبکه خبر حضور یافته بود، به جای ارائه تحلیل و نقد مستدل، بخش‌هایی از اسناد و اطلاعات طبقه‌بندی‌شده را به عنوان روایت شخصی خود از ماجرا مطرح کرد. این اقدام در نهایت به توقف برنامه انجامید و سازمان صداوسیما نیز مجبور شد تا هزینه سنگینی برای این حرکت نسنجیده بپردازد. اما پیامد این رفتار فراتر از این بود و به اصل انتقاد از تفاهم‌نامه‌ای که ذاتاً عملی اشتباه یا خلاف منافع ملی محسوب نمی‌شد، آسیب جدی وارد کرد و در عمل، بساط نقد منطقی را برهم زد.
مرز باریک افشاگری و نقد سازنده
در زمان اعلام نهایی شدن تفاهم‌نامه میان ایران و آمریکا، دو رویکرد تحلیلی عمده در میان منتقدان وجود داشت: دسته‌ای از منتقدان به‌کلی تفاهم را رد کرده و تنها راه‌حل مواجهه با دشمن را عملیات نظامی می‌دانستند. این گروه بیشتر بر مخالفت با اصل تصمیم تمرکز داشتند تا ارائه استدلال‌های محکم برای تحلیل و چشم‌انداز آینده. در مقابل، طیف دیگری معتقد بودند که باید بر اساس استدلال و با نگاهی به متن توافق، به نقد پرداخت. این گروه اصل مذاکره را نفی نمی‌کردند، اما با دلایلی مستدل، آن را خلاف مصلحت و منافع کشور می‌دانستند. رویکرد دوم، راه را برای نقد عاقلانه، شنیده‌شدن استدلال‌ها و جلوگیری از حرکت فضای انتقادی به سمت افراط‌گرایی هموار می‌ساخت.
پس از پیام راهبردی رهبر انقلاب به ملت ایران و اشاره ایشان به داشتن دیدگاهی متفاوت، موج انتقادات نسبت به تفاهم‌نامه اوج گرفت. اما حجت‌الاسلام نبویان، این بار برخلاف گذشته، به اسم انتقاد از متن تفاهم‌نامه، بخش‌هایی از اطلاعات محرمانه و گفتگوهای میان شورای عالی امنیت ملی و رهبر معظم انقلاب را که مربوط به روزهای آغازین مذاکرات بود، تحت عنوان روایت خود از مذاکره بیان کرد. این عمل نه تنها با واکنش صریح سازمان صداوسیما مواجه شد، بلکه بازتاب‌های منفی گسترده‌ای در افکار عمومی به دنبال داشت. این اقدام پیش از هر چیز، به بی‌اعتبار شدن نقد و از بین رفتن اساس آن منجر گردید.
پیامدهای خطرناک نقدهای غیرمسئولانه
در ابعاد کلان، این نوع سوءاستفاده از ابزار انتقاد، خطرات جدی را به همراه دارد. نخستین آسیب این است که گروهی که همواره تلاش داشتند منتقدان تفاهم را افرادی بدون منطق و صرفاً مخالف اصل موضوع معرفی کنند، حالا فرصتی طلایی برای اثبات ادعاهای خود می‌یابند. آنها منتقدان را افرادی معرفی خواهند کرد که برخلاف مصالح کشور عمل کرده، به جای نقد به دنبال تفرقه‌افکنی و تشویش اذهان عمومی هستند و صرفاً قصد برهم زدن میز تفاهمی را دارند که به پایان جنگ منجر شده است. این روش، راه را برای نقد معقول و موجه نیز مسدود می‌کند.
آسیب دوم متوجه ارکان حکمرانی و سران قوا خواهد شد. بر اساس آنچه منابع آگاه گزارش داده‌اند، نقل‌قول حجت‌الاسلام نبویان درباره مکالمات میان شورای عالی امنیت ملی و رهبر انقلاب، ناقص بوده است. اما از آنجایی که افکار عمومی از جزئیات کامل رویدادها بی‌خبرند، همین بخش ناقص را مبنای قضاوت خود قرار داده و برداشت‌های نادرستی از دیدگاه رهبر انقلاب و تصمیمات مسئولان خواهند داشت. این نوع درز اطلاعات، بیش از هر چیز نگاه مردم نسبت به مدیریت رهبر انقلاب را خدشه‌دار می‌کند و علاوه بر این، این گمان نادرست را در افکار عمومی ایجاد می‌کند که روابط میان ارکان حکمرانی دچار اختلافات جدی است؛ در حالی که واقعیت چیز دیگری است و صرفاً درز اطلاعات ناقص، به برداشت‌های اشتباه اعتبار می‌بخشد.
