به گزارش ابرامباد، دکتر حدیث غفاری خلیق، روان‌شناس و مشاور، تاکید می‌کند که دیابت فراتر از یک بیماری صرفاً جسمی است؛ این شرایط نشان‌دهنده یک ارتباط تنگاتنگ و پیوسته میان جسم و روح است.کنترل سطح قند خون، دوزهای منظم انسولین، رعایت برنامه‌های غذایی دقیق و پذیرش محدودیت‌های مربوط به بیماری، همگی می‌توانند فشار روانی قابل توجهی بر بیمار وارد کنند. به همین جهت، امروزه متخصصان روان‌شناسی بر این باورند که رویکرد درمانی دیابت بدون در نظر گرفتن سلامت روانی بیمار، اثربخشی کامل نخواهد داشت.
تاثیر استرس بر تلاطم قند خون
یکی از عوامل کلیدی که به شدت بر نوسانات قند خون تاثیر می‌گذارد، تنش‌های روانی و استرس است. استرس موجب ترشح هورمون‌هایی نظیر کورتیزول و آدرنالین می‌شود که وظیفه دارند قند خون را به منظور تامین انرژی سریع در بدن بالا ببرند. در بیماران دیابتی، این واکنش طبیعی بدن مدیریت بیماری را دشوارتر کرده و نیاز به مصرف دارو یا انسولین را افزایش می‌دهد. بنابراین، کاهش فشارهای روانی یکی از راهکارهای بسیار موثر برای بهبود کنترل دیابت به شمار می‌رود.
افسردگی و اضطراب؛ موانع کنترل دیابت
افسردگی و اضطراب به عنوان موانع جدی در مسیر کنترل دیابت شناخته می‌شوند. آمارها نشان می‌دهند که بیش از ۳۰ درصد بیماران دیابتی در طول دوره بیماری خود با درجاتی از این اختلالات روانی دست و پنجه نرم می‌کنند. این شرایط می‌تواند منجر به کاهش تمایل به فعالیت بدنی یا پیروی از رژیم غذایی، نادیده گرفتن چکاپ‌های منظم قند خون، احساس کسالت و بی‌ارزشی، و همچنین اتخاذ تصمیمات نادرست در سبک زندگی شود. بهره‌گیری از روان‌درمانی برای مدیریت افسردگی و اضطراب می‌تواند شانس موفقیت در کنترل دیابت را به طرز چشمگیری بالا ببرد.
راهکارهایی برای مهار نوسانات قند خون
برای مهار نوسانات قند خون، اصلاح سبک زندگی نقش حیاتی دارد. با این حال، تغییر عادات بدون پشتیبانی روانی غالباً دوام چندانی نمی‌آورد. رویکردهای درمانی مانند درمان شناختی-رفتاری (CBT)، گفتگوهای انگیزشی، پرورش مهارت‌های کنترل احساسات، تمرینات ذهن‌آگاهی و تکنیک‌های آرام‌سازی از قبیل مدیتیشن، تنفس عمقی، یوگا و ریلکسیشن عضلانی، اثربخشی بالایی دارند. این روش‌های آرام‌بخش به کاهش سطح استرس و هورمون کورتیزول کمک کرده و در نهایت به تثبیت قند خون منجر می‌شوند. بسیاری از مبتلایان به دیابت گزارش کرده‌اند که تنها با ۱۰ تا ۱۵ دقیقه انجام روزانه این تمرینات، شاهد کاهش چشمگیر نوسانات قند خون خود بوده‌اند.
اهمیت دوری از تنهایی برای بیماران دیابتی
حمایت‌های اجتماعی و خانوادگی در مسیر درمان دیابت از اهمیت بی‌بدیلی برخوردار است. انزوا و فقدان پشتیبانی عاطفی می‌تواند به افزایش استرس و تحلیل رفتن انگیزه فرد بینجامد. در مقابل، وجود نزدیکان حامی – حتی در حد یادآوری مصرف دارو، همراهی در پیاده‌روی یا ابراز همدردی – به پایبندی بیشتر بیمار به رژیم درمانی، کاهش علائم افسردگی و در نتیجه تثبیت سطح قند خون کمک شایانی می‌کند.
نقش پررنگ روان‌درمانی در دیابت نوع دو
درمان‌های روان‌شناختی به ویژه در دیابت نوع دو کارایی چشمگیری دارند. بسیاری از بیماران، علیرغم دسترسی به بهترین متخصصان و داروها، نتایج درمانی مطلوب را تجربه نمی‌کنند. این موضوع غالباً به عدم پیروی کامل از برنامه درمانی باز می‌گردد. ترکیب درمان‌های پزشکی با رویکردهای روان‌شناختی مانند مدیریت موثر استرس، تغییرات مثبت در سبک زندگی و تقویت شبکه‌های حمایت اجتماعی، جامع‌ترین و کارآمدترین روش برای مهار این بیماری محسوب می‌شود.
خدمات روان‌شناختی در دیابت صرفاً برای بهبود روحیه نیست؛ بلکه به طور مستقیم بر سطح قند خون، تعادل هورمونی، الگوهای رفتاری و کیفیت کلی زندگی بیمار تأثیر می‌گذارد. لازم به ذکر است که روان‌شناسی به تنهایی قادر به درمان دیابت، به ویژه نوع یک که به انسولین وابسته است، نیست و تکیه صرف بر “درمان روانی” کافی نخواهد بود. اما در دیابت نوع دو، فاکتورهای روانی و رفتاری نقشی بسیار محوری ایفا می‌کنند و یکی از ستون‌های اساسی و قدرتمند در روند درمانی به شمار می‌روند.
