پیش‌بینی‌های هیجان‌انگیز هواشناسی: بارش‌های فراگیر در راه است! دلیل عدم قطعیت چیست؟

به گزارش ابرامباد، صادق ضیاییان، رئیس مرکز ملی پیش‌بینی و مدیریت بحران مخاطرات وضع هوا، با اشاره به دغدغه‌های عمومی درباره وضعیت بارش‌ها، نکاتی را پیرامون پیش‌بینی‌های جوی مطرح کرد.او توضیح داد که اگرچه مدل‌های فعلی هواشناسی از قطعیت صددرصدی برخوردار نیستند و با عدم اطمینان نسبی همراهند، اما میزان اتکای آن‌ها بین ۶۰ تا ۷۰ درصد برآورد می‌شود. وی افزود، همانطور که پیش‌بینی کاهش بارندگی در پاییز تا حدی محقق گشت، بر اساس داده‌های موجود، انتظار می‌رود طی شش هفته آتی شاهد بارش‌هایی در حد طبیعی یا حتی مطلوب باشیم.

ضیاییان همچنین خبر داد که یک سامانه بارشی گسترده از هفته آتی وارد مرزهای کشور خواهد شد. وی اشاره کرد که جزئیات دقیق‌تر این سامانه در اوایل هفته آینده در دسترس قرار خواهد گرفت، اما بر اساس اطلاعات کنونی، از دوشنبه (هفدهم آذرماه) تا پایان همان هفته، این سامانه فعال خواهد بود و بسیاری از استان‌های کشور از رحمت باران بهره‌مند خواهند شد.

این مقام مسئول، سامانه پیش رو را به عنوان «نخستین موج فراگیر بارش‌ها» در دوره اخیر توصیف کرد. او پیش‌بینی کرد که در هفته‌های متوالی پس از آن نیز، هر هفته سامانه بارشی جدیدی وارد کشور شود و در نهایت، سطح بارش‌ها به میزان نرمال خود بازگردد. البته، تاکید شد که اعتبار این پیش‌بینی‌ها نیز در محدوده ۶۰ تا ۷۰ درصد قرار دارد.

در پاسخ به این پرسش که چرا پیش‌بینی‌های هواشناسی همواره با درجاتی از عدم قطعیت همراه هستند، ضیاییان تشریح کرد: اتمسفر زمین به مثابه یک سیستم سیال عمل می‌کند که حرکات آن تحت قوانین فیزیک و دینامیک کنترل می‌شود. درک و تحلیل این سیستم پیچیده و پیش‌بینی روندهای آتی آن به متغیرهای بی‌شماری بستگی دارد. دلیل اصلی این است که معادلات حاکم بر جو، معادلات دیفرانسیل هستند که حل دقیق آن‌ها ممکن نیست و نیازمند استفاده از روش‌های تقریبی متعدد است. همین تقریب‌ها به نوبه خود منبعی برای ایجاد خطا در پیش‌بینی‌ها محسوب می‌شوند.

او دومین عامل مهم در ایجاد خطاها را به کیفیت داده‌های اولیه جمع‌آوری شده نسبت داد. به گفته وی، سنجش‌های جوی در منطقه خاورمیانه، چه در سطح زمین و چه در لایه‌های فوقانی، از دقت و جامعیت کافی برخوردار نیست. این مشکل تنها به ایران محدود نمی‌شود؛ کشورهای همسایه همچون سوریه، عراق و کشورهای واقع در شمال و شرق نیز از پوشش مناسب ایستگاه‌های هواشناسی بی‌بهره‌اند. با وجود اینکه ایران در مقایسه با بسیاری از این کشورها وضعیت بهتری دارد، اما هنوز فاصله چشمگیری با استانداردهای شبکه‌های اندازه‌گیری پیشرفته در اروپا و آمریکا داریم. بنابراین، داده‌های ورودی به مدل‌های پیش‌بینی، اغلب ناقص و فاقد دقت لازم هستند که این کاستی به طور مستقیم بر افزایش خطاهای پیش‌بینی اثر می‌گذارد.

رئیس مرکز ملی پیش‌بینی و مدیریت بحران مخاطرات وضع هوا، به جمع‌بندی این موضوع پرداخت و خطاهای موجود در پیش‌بینی‌های جوی را به دو دسته اصلی تقسیم‌بندی کرد: اول، خطاهای برآمده از تقریب‌های علمی که ماهیتی جهانی دارند و حتی در پیشرفته‌ترین کشورها نیز نمی‌توان آن‌ها را به کلی از بین برد. دوم، خطاهایی که ریشه در نقص و عدم دقت داده‌های اولیه مورد استفاده دارند.

ضیاییان در خاتمه اظهارات خود خاطرنشان کرد: علی‌رغم این چالش‌ها و محدودیت‌ها، علم هواشناسی در مقایسه با بسیاری از رشته‌های علمی که بر پیش‌بینی استوارند، از ضریب خطای به مراتب کمتری برخوردار است، چرا که اساس آن بر قوانین محکم فیزیکی استوار است. با این حال، همانطور که پیش‌بینی دقیق و قطعی در حوزه‌هایی نظیر اقتصاد غیرممکن به نظر می‌رسد، پیش‌بینی‌های هواشناسی نیز اجتناب‌ناپذیر با درصدی از خطا همراه خواهند بود.