به گزارش ابرامباد، در جلسه‌ای تخصصی که ریاست آن بر عهده مسعود پزشکیان بود، آخرین برنامه‌ها و اقدامات دستگاه‌های اجرایی در راستای کاهش آلودگی هوا، بهبود و مدیریت مصرف انرژی و گسترش منابع تجدیدپذیر مورد بحث و بررسی قرار گرفت.در این نشست، میزان کارایی و تاثیرگذاری اقدامات صورت‌گرفته، وضعیت سرمایه‌گذاری‌ها و نحوه عمل دولت در قبال تعهدات مرتبط با طرح‌ها و پروژه‌ها، به تفصیل ارزیابی شد.
این جلسه با حضور وزرای کشور، راه و شهرسازی و نیرو، معاون اجرایی رئیس‌جمهور، رئیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی و جمعی از مدیران و معاونان دستگاه‌های اجرایی برگزار گردید. طی آن، گزارشی جامع از عملکرد و نتایج اقدامات انجام‌شده در سال‌های گذشته در بخش‌های مختلف ارائه شد.
موضوعاتی از قبیل جایگزینی موتورسیکلت‌های فرسوده با نمونه‌های برقی، توسعه ناوگان اتوبوس‌های برقی و نوسازی سیستم حمل‌ونقل عمومی، گسترش و تقویت شبکه ریلی، و همچنین بهسازی موتورخانه‌ها و سایر طرح‌های مرتبط با بهینه‌سازی مصرف انرژی، از جمله محورهای اصلی بررسی بودند. آثار و نتایج این طرح‌ها با استناد به داده‌های آماری و شاخص‌های مشخص، مورد ارزیابی قرار گرفت.
رئیس‌جمهور در این نشست، با اشاره به هزینه‌ها و سرمایه‌گذاری‌های عظیمی که طی سالیان گذشته صورت گرفته است، بر لزوم ارزیابی دقیق و مبتنی بر شواهد از میزان اثربخشی این اقدامات تاکید ورزید. وی اظهار داشت: «با وجود اجرای طرح‌های متعدد و صرف منابع مالی قابل توجه در گذشته، شواهد موجود نشان می‌دهد که کاهش پایدار و متناسبی در مصرف انرژی و آلودگی هوا به دست نیامده است.»
پزشکیان با تاکید بر ضرورت تفکیک صرفه‌جویی حقیقی از کاهش‌های محاسباتی یا ظاهری، تصریح کرد: «باید به وضوح مشخص شود که کاهش اعلام‌شده در مصرف انرژی و آلودگی هوا، تا چه حد مستقیماً حاصل اجرای پروژه‌ها و اقدامات انجام‌شده بوده و چه میزان تحت تاثیر سایر عوامل و شرایط قرار گرفته است.»
رئیس‌جمهور متذکر شد: «در مواردی، هر میزان صرفه‌جویی که در یک بخش به دست آمده، به دلیل ایجاد تقاضای جدید یا مصرف غیرضروری در بخش‌های دیگر، عملاً به افزایش مصرف نهایی منجر شده است. از این رو، ارزیابی موفقیت طرح‌های بهینه‌سازی نباید تنها بر پایه صرفه‌جویی‌های محاسباتی باشد، بلکه باید آثار واقعی آن بر مصرف نهایی انرژی، شدت مصرف و کاهش آلایندگی، به صورت دقیق سنجیده و راستی‌آزمایی شود.»
پزشکیان توسعه سیستم حمل‌ونقل عمومی، به ویژه حمل‌ونقل ریلی، را به عنوان یکی از مؤثرترین و کارآمدترین راهکارها برای مدیریت تقاضای انرژی، کاهش مصرف سوخت و کنترل آلودگی هوا برشمرد. وی با اشاره به محدودیت منابع و شرایط اقتصادی کشور، توسعه و تقویت این بخش را در چارچوب ظرفیت‌های موجود، اولویت اصلی دولت برای دستیابی همزمان به اهداف کاهش مصرف انرژی و آلودگی هوا اعلام کرد.
در بخش دیگری از این جلسه، موضوع تعهداتی که در دولت‌های پیشین برای اجرای پروژه‌های مدیریت مصرف انرژی و کاهش آلودگی هوا ایجاد شده بود، مورد بررسی قرار گرفت.
رئیس‌جمهور با تاکید بر اینکه دولت در مسیر تعیین تکلیف و ایفای تعهدات گذشته گام برخواهد داشت، تصریح کرد: «پیش از هرگونه تصمیم‌گیری درباره ادامه یا تامین مالی این پروژه‌ها، باید میزان صرفه‌جویی و کاهش مصرف ادعاشده در هر پروژه، به صورت دقیق، مستند و قابل راستی‌آزمایی ارائه شود.»
پزشکیان با طرح این سوال که چگونه در سال‌های گذشته بدون پیش‌بینی منابع مالی پایدار، تعهدات جدیدی برای دولت ایجاد شده است، گفت: «باید مشخص شود اگر منابع مالی لازم برای اجرای این تعهدات وجود داشته، چرا به موقع ایفا نشده و اگر منابعی وجود نداشته است، بر چه مبنایی چنین تعهداتی ایجاد گردیده است.»
رئیس‌جمهور تاکید کرد: «دولت ضمن تلاش برای تعیین تکلیف تعهدات گذشته، اجازه نخواهد داد این رویه در آینده تکرار شود. از این پس، ایجاد هرگونه تعهد باید متناسب با ظرفیت‌ها و محدودیت‌های واقعی کشور و بر اساس منابع مالی قابل تامین صورت گیرد.»
وی همچنین بر ضرورت اولویت‌بندی طرح‌ها و پروژه‌ها تاکید کرد و افزود: «در شرایط محدودیت منابع، اجرای پروژه‌ها باید بر مبنای میزان اثربخشی، اولویت ملی، ظرفیت ایجاد صرفه‌جویی واقعی و آثار آن بر کاهش آلودگی هوا و امکان تامین مالی، اولویت‌بندی شود.»
رئیس‌جمهور در ادامه، نظارت مستمر بر نتایج واقعی پروژه‌های بهینه‌سازی را یکی از الزامات حکمرانی صحیح در حوزه انرژی دانست و تاکید کرد: «صرف اجرای یک پروژه به معنای تحقق هدف آن نیست؛ باید آثار اجرای پروژه‌ها بر مصرف انرژی به صورت مداوم پایش و ارزیابی شود.»
پزشکیان تصریح کرد: «یکی از الزامات اساسی در اجرای طرح‌های بهینه‌سازی، اطمینان از تثبیت صرفه‌جویی ایجادشده است؛ به گونه‌ای که منابع آزادشده ناشی از کاهش مصرف، مجدداً صرف ایجاد تقاضای جدید و افزایش مصرف نگردد.»
رئیس‌جمهور بر استقرار سازوکارهای دقیق پایش، اندازه‌گیری و راستی‌آزمایی نتایج پروژه‌ها تاکید کرد و گفت: «باید مشخص باشد هر پروژه چه میزان کاهش مصرف ایجاد کرده، این کاهش تا چه اندازه پایدار بوده و چه اثری بر کاهش آلایندگی داشته است.»
وی خاطرنشان کرد: «اصلاح الگوی حکمرانی در حوزه انرژی مستلزم آن است که تصمیم‌گیری‌ها از ایجاد تعهدات بدون پشتوانه و اجرای پروژه‌های فاقد ارزیابی اثربخشی فاصله گرفته و به سمت تخصیص هدفمند منابع، اولویت‌بندی پروژه‌ها، پایش نتایج و پاسخگویی مبتنی بر عملکرد حرکت کند.»
رئیس‌جمهور تاکید کرد: «مسیر گذشته باید اصلاح شود و دولت به اندازه منابع و ظرفیت‌های واقعی کشور تعهد ایجاد خواهد کرد؛ در عین حال، پروژه‌هایی که بیشترین اثربخشی را در کاهش مصرف انرژی، کاهش آلودگی هوا و بهبود بهره‌وری دارند، باید در اولویت تخصیص منابع و حمایت‌های دولت قرار گیرند.»
