به گزارش ابرامباد، گزارشی اختصاصی از پایگاه خبری بلومبرگ نشان می‌دهد که تنش‌های اخیر میان آمریکا و ایران، نقطه‌ای سرنوشت‌ساز برای پادشاهی عربستان سعودی و ولیعهد ۴۱ ساله‌اش، محمد بن‌سلمان، رقم زده است.عربستان که در ابتدای درگیری‌ها از حملات مستقیم مصون مانده و از طریق خط لوله زمینی، تنگه هرمز را دور زده و از سود حاصل از افزایش قیمت نفت بهره‌مند می‌شد، اکنون با چالش‌های جدیدی دست و پنجه نرم می‌کند. از یک سو، نیروهای انصارالله یمن حملات روزانه خود را به زیرساخت‌های انرژی و شهرهای غرب عربستان افزایش داده‌اند. این گروه با تسلط بر بندر مخا و جزایر مهم در تنگه باب‌المندب، کنترل خود را بر این آبراه حیاتی تکمیل کرده است. از سوی دیگر، حملات پهپادی که ریاض آن‌ها را به گروه‌های مورد حمایت تهران در عراق نسبت می‌دهد، هفته گذشته باعث توقف کامل خط لوله حیاتی شرق به غرب شد که نفت خام را به بنادر دریای سرخ منتقل می‌کند.
سه شنبه‌ای پرآشوب و وضعیت اضطراری
وسعت حملات به شهرهای غربی عربستان، کشور را به آستانه بحرانی تازه کشانده است. تاکنون بیش از ۸۰ نفر در این حملات مجروح شده‌اند. صبح روز سه‌شنبه، مقامات امنیتی عربستان در شهرهای مهمی چون جده (دومین شهر بزرگ)، مکه مکرمه و منطقه تاریخی العلا (که یکی از نقاط کانونی طرح‌های توسعه گردشگری بن‌سلمان است) وضعیت هشدار هوایی اعلام کردند.
ضربه مهلک به اقتصاد و تولید نفت
توقف فعالیت خط لوله شرق به غرب، تولید نفت عربستان را به پایین‌ترین سطح خود در دهه‌های اخیر رسانده است. برآوردهای مقامات بریتانیایی حاکی از آن است که این خط لوله حدود شش هفته از مدار خارج خواهد بود. این اتفاق نه تنها ده‌ها میلیارد دلار از درآمدهای صادراتی ریاض را از بین می‌برد، بلکه با جهش قیمت نفت برنت به ۱۰۸ دلار و افزایش بهای دیزل در آمریکا، فشار تورمی جهانی را تشدید خواهد کرد.
این تحولات اقتصادی نگران‌کننده، تنها چند هفته پیش از برگزاری نشست بزرگ سرمایه‌گذاری در ریاض رخ می‌دهد؛ اجلاسی که قرار بود با حضور مدیران ارشد وال‌استریت مانند جیمی دایمن از جی‌پی مورگان و دیوید سولومون از گلدمن ساکس برگزار شود.
مونیکا مالیک، اقتصاددان ارشد بانک تجاری ابوظبی، پیش‌بینی می‌کند اقتصاد عربستان در سال جاری حداقل ۳.۱ درصد کوچک شود. وی هشدار داد که در صورت ادامه یک ماهه توقف این خط لوله و عدم امکان صادرات حجم بالای نفت از تنگه هرمز، این رکود تا ۴.۵ درصد تعمیق خواهد یافت که حتی از اوج بحران کرونا در سال ۲۰۲۰ نیز شدیدتر است. تیم کالن، رئیس پیشین هیات صندوق بین‌المللی پول در عربستان نیز، بر افت شدید نرخ رشد اقتصادی این کشور تاکید کرده است.
با وجود اینکه عربستان از ذخایر ارزی عظیم و یک صندوق ثروت ملی به ارزش ۱.۴ تریلیون دلار برخوردار است، اما شاخص‌های بلومبرگ نشان می‌دهند که اوراق قرضه دلاری این کشور در ماه جاری، بدترین عملکرد را در میان بازارهای نوظهور داشته‌اند.
بن‌بست دیپلماتیک و بی‌میلی متحدان به دخالت مستقیم
طارق یوسف، پژوهشگر ارشد شورای خاورمیانه در امور جهانی، در مورد موقعیت محمد بن‌سلمان می‌گوید: «عربستان با فشارهایی بی‌سابقه از زمان به قدرت رسیدن ولیعهد مواجه است. هم‌زمانی فشارهای اقتصادی و خطرات ژئوپلیتیک، حس اضطرار شدیدی ایجاد کرده و آن‌ها باید تصمیمات بزرگی اتخاذ کنند.»
با این حال، گزینه‌های ولیعهد سعودی محدود به نظر می‌رسد:
-
واشنگتن و لندن: بن‌سلمان از دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا و اندی برنهام، نخست‌وزیر بریتانیا درخواست پشتیبانی نظامی مستقیم کرده است. اما ترامپ به دلیل نزدیکی انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر و عدم تمایل افکار عمومی آمریکا به جنگ، علاقه‌ای به ورود به درگیری جدید ندارد.
-
قاهره: ولیعهد عربستان روز سه‌شنبه به مصر سفر کرد تا با عبدالفتاح السیسی دیدار کند. دو طرف بر ضرورت افزایش هماهنگی‌ها برای تامین امنیت دریانوردی در دریای سرخ تاکید کردند.
-
وضعیت میدانی: ارزیابی نهادهای نظامی اروپایی نشان می‌دهد که نیروهای سعودی و متحدان یمنی آن‌ها، توانایی کافی برای بازپس‌گیری بندر راهبردی مخا از حوثی‌ها را ندارند.
حمد الثنیان، استاد علوم سیاسی دانشگاه کویت و پژوهشگر هاروارد، در جمع‌بندی این وضعیت خاطرنشان می‌سازد: «ریاض در موقعیت ژئوپلیتیک بسیار دشواری قرار گرفته است. این رویدادها یادآوری آشکاری است که عربستان سعودی نمی‌تواند از پیامدهای اقتصادی جنگی که در حال بازتعریف موازنه قدرت منطقه‌ای است، بگریزد.»
