به گزارش ابرامباد، عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، در تشریح جدیدترین وضعیت اقتصادی کشور اظهار داشت که راهبردهای اقتصادی کنونی بر محورهای کلیدی متعددی استوارند.این محورها شامل مهار تورم، ساماندهی بازار ارز، تضمین تأمین کالاهای اساسی و داروها، پشتیبانی از بخش تولید، ارتقاء توان خرید مردم و اصلاح ساختار بانکی می‌شوند. وی تأکید کرد که بانک مرکزی و دولت برنامه‌ریزی‌های دقیقی برای مدیریت فشارهای ناشی از منازعات، تحریم‌ها، محدودیت‌های صادرات نفتی و کاهش درآمدهای ملی تدارک دیده‌اند.
پیشنهاد ایران برای ایجاد مسیر مالی در بریکس
همتی با اشاره به اهمیت چشمگیر اجلاس بریکس برای کشورمان بیان داشت: این گردهمایی از آن رو برای ایران حائز اهمیت است که اعضای آن همچون هند، روسیه، چین، برزیل و آفریقای جنوبی، از شرکای تجاری اصلی و همراه‌کنندگان سیاسی ما در عرصه جهانی به شمار می‌روند. او افزود: تحقق ایده‌های مطرح شده در بریکس، اگر از سطح نظر به عمل برسد، رخدادی بسیار مهم خواهد بود. من در این اجلاس تأکید کردم که بریکس باید به سمت اجرایی کردن ایده‌های خود حرکت کند. رئیس کل بانک مرکزی ابراز امیدواری کرد که آینده اتحادیه بریکس به گسترش مبادلات بازرگانی میان کشورهای عضو منجر شود.
وی در ادامه توضیح داد: در نشست بریکس، پیشنهاد راه‌اندازی یک کریدور یا کانال مالی، مشابه کریدورهای ترابری یا ژئوپلیتیکی، ارائه شد. همتی تشریح کرد: در این مسیرهای مالی، باید بتوانیم با بهره‌گیری از دارایی‌های رمزنگاری‌شده کشورها با یکدیگر تبادلات داشته باشیم و از وابستگی خود به ارزهای خارجی بکاهیم. رئیس کل بانک مرکزی این طرح را عملیاتی دانست و خاطرنشان کرد: این ابتکار می‌تواند اقتصاد کشورهای عضو بریکس را به جلو ببرد و بستر را برای توسعه همکاری‌های مالی و تجاری فراهم آورد.
گفتگوهای بانکی با هند، روسیه و چین
همتی همچنین از برگزاری جلسات و مذاکرات با رؤسای بانک‌های مرکزی هند، روسیه و چین در حاشیه اجلاس بریکس خبر داد و گفت: در خلال این نشست، دیدارهای سازنده‌ای با مسئولان بانک‌های مرکزی هند، روسیه و چین داشتیم و به توافقات مطلوبی دست یافتیم. وی افزود: هدف ما ایجاد توافقات دوجانبه یا سه‌جانبه میان کشورهای عضو بریکس است تا هم همکاری‌های مالی و هم مبادلات تجاری را پیش ببریم. رئیس کل بانک مرکزی تصریح کرد که عملیاتی شدن این توافقات می‌تواند به تقویت تعاملات میان کشورهای عضو کمک شایانی کند.
وی بیان داشت که آرمان ایران این است که پتانسیل‌های موجود در بریکس از حد ایده و مباحثه فراتر رفته و به سازوکارهای عملیاتی تبدیل شوند. همتی اضافه کرد: ایجاد مسیرهای مالی مستقل میان اعضای بریکس می‌تواند وابستگی به ارزهای سایر کشورها را کاهش داده و زمینه را برای افزایش تجارت مهیا سازد. به گفته او، ایران در مذاکرات خود با اعضای بریکس می‌کوشد تا توافقات دوجانبه و چندجانبه بانکی و مالی را گسترش دهد و از ظرفیت‌های کشورهای عضو برای تسهیل مبادلات بازرگانی بهره‌برداری کند.
عراق متعهد به پرداخت بدهی‌های ایران شد
رئیس کل بانک مرکزی در بخش دیگری از سخنانش درباره روابط اقتصادی ایران و عراق اظهار داشت: ما با عراق روابط سیاسی و اقتصادی خوبی داریم. قبل از جنگ، میزان صادرات ما به این کشور به ۱۲ میلیارد دلار می‌رسید. وی توضیح داد: ۴ میلیارد دلار از این صادرات به بخش دولتی، شامل گاز، برق و موارد مربوطه اختصاص داشت و ۸ میلیارد دلار دیگر مربوط به بخش خصوصی بود. همتی اشاره کرد که یکی از چالش‌های صادرات بخش خصوصی به عراق، عوارض گمرکی و تفاوت نرخ ارز در این کشور است که قدرت رقابتی صادرکنندگان ایرانی را کاهش داده است.
او افزود: در حال حاضر، در حال بررسی راه‌حل‌ها با وزرای دارایی و تجارت عراق هستیم. همتی در خصوص مطالبات ایران از دولت عراق نیز گفت: بابت بدهی‌های دولت عراق، آنها قول رسیدگی داده‌اند، اما عراق نیز با مشکلاتی دست‌وپنجه نرم می‌کند. وی از جمله این مشکلات به بسته ماندن تنگه هرمز و تأخیر در پرداخت حقوق کارکنان از درآمد نفت اشاره کرد و گفت که پرداخت حقوق کارکنان عراق از محل درآمد نفت طی سه تا چهار ماه اخیر کند شده بود. رئیس کل بانک مرکزی تأکید کرد که مذاکرات برای رفع مشکلات مالی و تجاری همچنان ادامه دارد.
سرنوشت پول‌های ایران در بانک عراقی چگونه خواهد بود؟
همتی در مورد وضعیت پول‌های ایران در بانک‌های عراقی نیز گفت: درباره چگونگی حل و تسهیل فرآیند انتقال و استفاده از این منابع گفتگو شده و انتظار بهبود اوضاع می‌رود. وی همچنین درباره ملاقات خود با نخست‌وزیر عراق توضیح داد: در این دیدار به این نتیجه رسیدیم که با اتکا به ظرفیت‌های بانک TBI عراق، می‌توانیم پشتوانه‌ای برای صدور ضمانت‌نامه‌های پیمانکاران ایرانی در عراق فراهم کنیم. رئیس کل بانک مرکزی افزود: نخست‌وزیر عراق این پیشنهاد را پذیرفت و دستور مساعد صادر شد.
به گفته همتی، بهره‌گیری از قابلیت‌های منابع بانک تجارت عراق می‌تواند زمینه لازم برای صدور ضمانت‌نامه و فعالیت گسترده‌تر پیمانکاران ایرانی در این کشور را فراهم آورد. وی تأکید کرد که روابط اقتصادی ایران و عراق علاوه بر صادرات کالا و انرژی، نیازمند توسعه ابزارهای مالی و بانکی است. رئیس کل بانک مرکزی بیان داشت که ایران در مذاکرات خود با طرف عراقی، می‌کوشد تا مشکلات مربوط به انتقال منابع، مطالبات و تأمین مالی فعالیت‌های اقتصادی را مرتفع سازد.
توافق اسلام‌آباد به سود ایران بود
همتی در خصوص توافق اسلام‌آباد و ارقام مطرح شده در فضای مجازی گفت: درباره اعداد مشخصی که در شبکه‌های اجتماعی دست به دست می‌شوند، نمی‌توان بر اساس شایعات اظهارنظر کرد.
وی تأکید کرد که موضوع تفاهم اسلام‌آباد و آزادسازی منابع، مسئله‌ای جداگانه است و منابعی که قرار بود بر پایه این تفاهم آزاد شوند، تاکنون آزاد نگردیده‌اند. رئیس کل بانک مرکزی افزود: این یادداشت تفاهم از دیدگاه اقتصادی به نفع کشور بود و برای تدوین و پیشبرد آن تلاش‌های بسیاری صورت گرفت.
وی ادامه داد: این توافق می‌توانست بنیانی مناسب برای تداوم همکاری‌ها باشد، اما اکنون به هر دلیلی به فراموشی سپرده شده است. همتی ابراز امیدواری کرد که با احیای آن، مذاکرات بر اساس منافع ملی کشور ادامه یابد. او افزود: دولت و شورای عالی امنیت ملی مصمم هستند که تمامی اقدامات در این مسیر، بر پایه منافع ملی کشور و با تأیید مقام معظم رهبری پیگیری شود. به گفته همتی، یکی از بندهای این تفاهم نیز آزادسازی منابع ایران بود.
۱۲ میلیارد دلار منابع ایران در قطر
رئیس کل بانک مرکزی درباره منابع ایران در قطر بیان داشت: تفاهم‌های اولیه در قطر صورت گرفته بود تا در مجموع ۱۲ میلیارد دلار از منابع ایران به نحوی قابل استفاده گردد؛ این مبلغ شامل ۶ میلیارد دلار منابعی بود که از پیش در قطر موجود بود و ۶ میلیارد دلار دیگر که در نقاط دیگری نگهداری می‌شد. وی افزود: قرار بود قطر با پشتوانه این منابع، یک خط اعتباری در اختیار ایران قرار دهد تا استفاده از منابع معطل نماند.
همتی ادامه داد: در ادامه و پس از اجرای قطعی توافق، امکان برداشت از منابع اصلی نیز مهیا می‌شد. او گفت: تفاهم‌نامه‌های بانکی امضا شده بود و دو یادداشت تفاهم و قرارداد مهم نیز به امضا رسیده بود. رئیس کل بانک مرکزی تأکید کرد: با این حال، بر اساس اطلاعاتی که از بخش اقتصادی دارم، فعلاً اتفاق خاص و عملیاتی در این زمینه رخ نداده است. بنابراین، منابعی که قرار بود در چارچوب این تفاهم آزاد شود، هنوز در اختیار ایران قرار نگرفته است.
دولت کشور را در شرایط دشوار مدیریت کرده است
همتی در مورد محدودیت‌های صادرات نفت گفت: شکی نیست که ما با محدودیت صادرات نفت روبرو هستیم و من با مقامات عراقی و قطری نیز صحبت کرده‌ام؛ درآمد آنها از فروش نفت صفر شده است. وی افزود: این وضعیت برای ما نیز پیش آمده و این یک واقعیت است که نفت صادر نمی‌کنیم، اما دولت و بانک مرکزی پیش‌بینی‌های لازم را برای این موارد انجام داده‌اند. رئیس کل بانک مرکزی گفت تفاوت ایران با عراق و قطر در این است که آنها به ذخایر بانک مرکزی خود دسترسی دارند، اما ذخایر ارزی ایران توسط آمریکا مسدود شده و اجازه برداشت داده نمی‌شود.
همتی با اشاره به سوابق فعالیت خود در سال‌های ۱۳۹۷، ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ گفت: شرایط آن زمان نیز تا حدودی مشابه الان بود، اما وضعیت کنونی به مراتب دشوارتر از سال‌های پایانی دهه ۹۰ است. وی افزود: با وجود شرایط موجود، بعید می‌دانم امکان اداره کشور بهتر از وضعیت فعلی وجود داشت. رئیس کل بانک مرکزی تأکید کرد: معتقدم دولت کشور را به خوبی اداره کرده است، زیرا درآمدهای نفتی، مالیاتی، بیمه‌ای تأمین اجتماعی و سایر درآمدهای ما تحت تأثیر قرار گرفته و همه این موارد بر اقتصاد اثرگذار هستند.
تأمین ارز دارو ۳۰ درصد افزایش یافت
همتی در خصوص عملکرد دولت و بانک مرکزی در جنگ ۴۰ روزه گفت: پیش‌بینی‌هایی کرده بودیم که حتی تأمین ارز واردات کالاهای اساسی و دارو نسبت به پنج ماهه اول سال گذشته به مراتب بهتر باشد. وی افزود: در پنج ماهه امسال، تأمین ارز دارو و تجهیزات پزشکی ۳۰ درصد بیشتر از دوره مشابه سال قبل بوده است. رئیس کل بانک مرکزی در عین حال گفت: تأمین ارز کالاهای اساسی و کشاورزی تقریباً ۸ درصد کمتر از پنج ماهه سال گذشته بوده است. او تأکید کرد که برنامه‌ریزی بانک مرکزی برای تأمین کالاهای اساسی و دارو ادامه دارد.
همتی گفت دولت در شرایطی فعالیت می‌کند که هم درآمدهای ارزی و هم برخی درآمدهای داخلی تحت تأثیر محدودیت‌ها قرار گرفته‌اند. با این حال، به گفته وی، بانک مرکزی تلاش کرده است نیازهای حیاتی کشور در حوزه دارو و کالاهای اساسی با اختلال جدی مواجه نشود و منابع موجود را در این بخش‌ها مدیریت کند.
«برو قوی شو»؛ روایت همتی از اندرز رهبر شهید انقلاب
همتی گفت: در سال ۹۸ خدمت رهبر شهید انقلاب عرض کردم که هر کجا می‌روم، پول ما را نمی‌دهند و از چهار پنج کشوری که پول داشتیم، هیچ‌کدام همکاری نمی‌کنند. وی افزود: ایشان فرمودند «پس نتیجه می‌گیریم برو قوی شو اگر راحت جهان طلبی». رئیس کل بانک مرکزی ادامه داد: بعد همین کافی بود؛ ببینید از آن سال تا امسال قوی شدیم و بانک مرکزی باید قوی باشد که نتوانند پولش را بلوکه کنند. وی گفت: البته بانک مرکزی نمی‌تواند جلوی بلوکه شدن را بگیرد، اما می‌تواند پول را دریافت کند؛ بنابراین ما قوی شدیم و الان قوی هستیم. همتی افزود: نمی‌خواهم بگویم کاملاً قوی شدیم، ولی باز هم کشورها مقاومت می‌کنند. رئیس کل بانک مرکزی در ادامه با اشاره به وضعیت بازار گفت: چگونه توانستیم تا الان کشور را اداره کنیم؟ در جامعه نگاه کنید و در بازار بروید، می‌بینید که کالای اساسی داریم. وی تأکید کرد: می‌دانم که گران است، اما وجود دارد.
کاهش قدرت خرید مردم
همتی گفت: پس از جنگ، تعداد بیکاری جوانان افزایش یافته است و ما باید برای آنها کاری کنیم. وی افزود: در مورد بازسازی پس از جنگ باید برنامه‌ریزی منابع داشته باشیم و همه اینها از محدودیت‌های کشور است. رئیس کل بانک مرکزی ادامه داد: در این شرایط تقریباً صادرات نفت متوقف شده است، اما برنامه‌ریزی ما به قدری صحیح بوده که منابع ارزی داریم. وی گفت که به مقام معظم رهبری نیز نامه نوشته است که از نظر تأمین کالای اساسی و دارو نگرانی وجود نداشته باشد و بانک مرکزی و دولت این نیازها را تأمین خواهند کرد.
همتی افزود: الان در بازار هیچ کمبودی وجود ندارد و این جزو برنامه‌ریزی ما بوده است، ولی اثر محاصره و تحریم را قبول داریم. وی گفت: ما چهار تا پنج چالش از جمله تحریم حداکثری، محاصره، قطع صادرات نفت و عدم تعادل بودجه داریم که هر کدام از اینها فشار وارد می‌کند. رئیس کل بانک مرکزی افزود: یکی از کشورهای همسایه به من گفت اگر در کشور ما یک‌پنجم این اتفاقاتی که در کشور شما افتاده، می‌افتاد، ما نمی‌توانستیم کشور را اداره کنیم. همتی تأکید کرد: قدرت خرید مردم کاهش پیدا کرده و با تدبیر و آرامش اوضاع را جبران خواهیم کرد.
دولت همزمان به دنبال مهار تورم و افزایش حقوق است
رئیس کل بانک مرکزی درباره افزایش توان خرید مردم گفت: گسترش سفره مردم به معنای افزایش قدرت خرید آنهاست. وی با اشاره به تجربه ترکیه گفت: هنگامی که تورم ترکیه به ۶۰ تا ۷۰ درصد رسید، بلافاصله حقوق‌ها را به همین میزان افزایش دادند. همتی افزود: وقتی حقوق افزایش یابد این فاصله تورمی جبران می‌شود، به‌خصوص که تعداد شاغلان بخش دولتی آنها بسیار کم است و بخش خصوصی هم به تبع آن حقوق‌ها را جبران می‌کند.
وی ادامه داد: مشکل ما این است که کسانی که درآمد ثابت دارند، مانند فرهنگیان، کارگران، کارمندان دولت، نیروهای مسلح یا دهک‌های یک تا سه، وقتی حقوق آنها ۲۰ تا ۲۵ درصد افزایش می‌یابد، همچنان با تورم فاصله دارد. همتی تأکید کرد: این شکاف باعث کاهش قدرت خرید خانوارها می‌شود. رئیس کل بانک مرکزی گفت: بنابراین باید دو کار انجام دهیم؛ یکی اینکه بودجه افزایش حقوق‌ها را تأمین کنیم و از سوی دیگر تورم را کنترل کنیم تا باز هم بالا نرود. وی افزود: هر دو سیاست در حال حاضر در دولت در حال پیگیری است؛ اقدام اول جلوگیری از افزایش تورم و اقدام دوم تأمین منابع پایدار برای افزایش حقوق‌ها.
افزایش حقوق با چاپ پول، تورم را به تعویق می‌اندازد
همتی هشدار داد: اگر این دو اتفاق رخ ندهد، وضعیت مردم بهبود نخواهد یافت. وی افزود: اگر حقوق‌ها را با چاپ پول افزایش دهید، مجدداً تورم را به چند ماه بعد موکول می‌کنید. رئیس کل بانک مرکزی تأکید کرد که سیاست دولت باید همزمان بر تأمین منابع پایدار برای افزایش حقوق و کنترل تورم متمرکز باشد. وی گفت افزایش حقوق بدون پشتوانه مالی می‌تواند در نهایت اثر اولیه خود را از طریق افزایش تورم از بین ببرد.
همتی در ادامه درباره وضعیت «نه جنگ نه صلح» نیز گفت: من شرایط نه جنگ نه صلح را اصلاً به نفع اقتصاد کشور نمی‌دانم. وی افزود: این وضعیت به اقتصاد ما آسیب جدی می‌زند و امیدوارم این شرایط بهتر شود. رئیس کل بانک مرکزی تأکید کرد ثبات شرایط سیاسی و اقتصادی می‌تواند به کاهش نااطمینانی‌ها و بهبود تصمیم‌گیری اقتصادی کمک کند و دولت باید در کنار سیاست‌های پولی و مالی، شرایط محیطی اقتصاد را نیز در نظر داشته باشد.
بانک مرکزی: عملکرد ما قابل قبول است
همتی درباره عملکرد بانک مرکزی گفت: بانک مرکزی به تنهایی نمی‌تواند همه مشکلات را حل کند. وی افزود: اجرای سیاست‌های پولی، ارزی و اعتباری، تأمین منابع ارزی و کنترل بانک‌ها و تأمین مالی تولید همگی زیر نظر تصمیمات بانک مرکزی است، اما آینده به شرایط و مدیریت کلان اقتصاد بستگی دارد. رئیس کل بانک مرکزی گفت: باور دارم با امکانات و تدابیر موجود بانک مرکزی، عملکرد قابل قبولی دارد و هدف من تورم تک‌رقمی و کنترل نقدینگی است.
وی ادامه داد: با کمبود بودجه و ارز در سال گذشته بانک مرکزی ناچار به تأمین نقدینگی شد. همتی گفت: قصد داریم شرایط را با وضعیت عملکردی مقایسه کنیم و به منافع عامه توجه کنیم. وی تأکید کرد: من نگفته‌ام کاری نمی‌شود کرد؛ بلکه می‌گویم تلاش می‌کنیم حداکثر کارایی را با شرایط موجود داشته باشیم. رئیس کل بانک مرکزی افزود سیاست‌های پولی و ارزی باید در کنار سایر سیاست‌های اقتصادی اجرا شوند و بانک مرکزی به تنهایی نمی‌تواند تمام مشکلات ساختاری اقتصاد را برطرف کند.
همتی: فعلاً ابرتورم رخ نداده است
رئیس کل بانک مرکزی درباره روند تورم گفت: تورم ماه گذشته تقریباً با کاهش سرعت روبرو شد؛ یعنی شتاب تورم نصف شد. وی افزود: این روند به سرعت قابل توقف نیست و ممکن است در مرداد و شهریور اثرگذاری‌های جزئی مانند اجاره‌ها وجود داشته باشد، اما انتظار دارم تورم امسال نسبت به ماه قبل تفاوت زیادی نداشته باشد. همتی گفت: برخی تصور می‌کردند ابرتورم رخ می‌دهد، اما فعلاً چنین نشده است.
وی درباره افزایش قیمت کالاهای اساسی گفت: قیمت کالاهای اساسی به دلیل حذف نرخ ارز ترجیحی و تبدیل آن به قیمت آزاد، افزایش یافت و این رفتار طبیعی بود. همتی افزود: تورم ناشی از این تغییر قابل پیش‌بینی بود. وی ادامه داد: تورم فروردین تا خرداد ناشی از فشارهای هزینه‌ای و انتظارات تورمی ناشی از تصمیمات پتروشیمی‌ها و فولاد بود که باعث برگشت موج تورم شد. رئیس کل بانک مرکزی تأکید کرد هدف اصلی بانک مرکزی مهار تورم و کاهش تدریجی آن است.
تقویت ترمز ترازنامه بانک‌ها برای مهار تورم
همتی گفت: بانک مرکزی مهم‌ترین وظیفه‌اش مهار تورم است و با اقدامات اخیر توانسته است تورم را کنترل کند و به تدریج کاهش دهد. وی افزود: اقدامات شامل تقویت ترمز ترازنامه بانک‌ها، برخورد با تخلفات مدیران، عدم پرداخت پاداش و احتمال رد صلاحیت، محدودیت‌های بیشتر برای بانک‌ها، اصلاح سپرده قانونی و سایر ابزارهای نظم‌دهی هستند. رئیس کل بانک مرکزی تأکید کرد: هدف نهایی این است که تورم به سطح قابل قبول برسد و این مسیر را با هماهنگی با سایر سیاست‌ها ادامه خواهیم داد. وی افزود درباره نرخ ارز نیز این اقدامات با هم ارتباط دارند و عملکرد بانک مرکزی در این حوزه نیز قابل قبول است.
همتی گفت سیاست پولی، ارزی و نظارت بانکی باید در کنار یکدیگر دنبال شوند تا بتوان اثرات تورمی ناشی از نقدینگی و عدم تعادل بانک‌ها را کنترل کرد.
نرخ ارز در شش ماه ۱۶ درصد افزایش یافت
همتی درباره نرخ ارز گفت: نوسانات کوتاه‌مدت و اخبار لحظه‌ای رسانه‌ها درباره قیمت ارز، ملاک ارزیابی سیاست‌گذار نیست؛ آنچه برای بانک مرکزی اهمیت دارد، روند میان‌مدت و بلندمدت نرخ ارز است. وی افزود: از آغاز جنگ تاکنون، در حدود ۶ ماه گذشته، نرخ ارز در بازار غیررسمی حدود ۱۶ درصد افزایش یافته است. رئیس کل بانک مرکزی ادامه داد: با وجود جنگ، محاصره، تحریم‌های نفتی و فشارهای مختلف، نرخ ارز در بازار آزاد بیش از این میزان روند صعودی نداشته است.
