به گزارش ابرامباد، طی ساعات گذشته، یک پهپاد آمریکایی از نوع MQ-9 در حریم هوایی اهواز توسط سامانه‌های پیشرفته پدافند هوایی نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مورد هدف قرار گرفته و ساقط شد.این اتفاق تنها چند ساعت پس از سرنگونی یک فروند دیگر از همین نوع پهپاد بر فراز آسمان کیش به وقوع پیوست.
سقوط این پهپادها روندی پایدار به خود گرفته است. طبق گزارش‌های رسیده، یک فروند MQ-9 دیگر نیز در روستای ثارالله، از توابع دشت‌عباس دهلران، توسط سامانه پدافند هوایی کشور سرنگون شده است. پیش‌تر، در منطقه موسیان دهلران نیز یک نمونه مشابه هدف قرار گرفته بود. این یعنی تنها در استان ایلام و نواحی مرزی غرب، دو پهپاد MQ-9 در مدت زمان کوتاهی ساقط شده‌اند. آمار غیررسمی نشان می‌دهد که از آغاز جنگ اخیر، تعداد پهپادهای MQ-9 ساقط‌شده توسط پدافند ایران به ۲۵ تا ۳۰ فروند می‌رسد.
پهپاد MQ-9 ریپر به عنوان یکی از اجزای حیاتی ناوگان پهپادی ارتش آمریکا شناخته می‌شود. این سامانه با هدف عملیات شناسایی، نظارت مداوم و حملات دقیق طراحی شده و در دو دهه اخیر، نقشی محوری در عملیات‌های نظامی آمریکا در مناطق خاورمیانه و آفریقا ایفا کرده است. با این حال، سرنگونی‌های مکرر این پهپادها در آسمان ایران، تردیدهای جدی را در مورد اثربخشی آن در برابر یک سیستم پدافند هوایی پیشرفته و چندلایه به وجود آورده است؛ مسأله‌ای که از مدت‌ها قبل میان کارشناسان نظامی آمریکایی مورد بحث و جدال بوده است.
در خصوص آینده MQ-9، دو دیدگاه متضاد وجود دارد. دیوید دپتولا، از فرماندهان سابق و حامیان پرشور برنامه پهپادی ارتش آمریکا، پیوسته بر اهمیت MQ-9 در کاهش خطرات جانی برای پرسنل نظامی آمریکایی تأکید کرده است. او این پهپاد را ابزاری کارآمد برای به حداقل رساندن تلفات غیرنظامی و خسارات جانبی می‌داند و معتقد است که هر عملیاتی که توسط MQ-9 انجام شود، نیاز به حضور نیروی انسانی در مناطق پرخطر را کاهش می‌دهد.
اما مایکل کافمن، از تحلیلگران برجسته نظامی آمریکا در حوزه نبردهای نوین، سال‌ها قبل از درگیری‌های اخیر هشدار داده بود که پهپادهایی نظیر MQ-9 در مواجهه با سیستم‌های پدافند هوایی پیشرفته و چندلایه، از بخت کمی برای بقا برخوردارند و ممکن است سرنوشتی مشابه پهپادهای TB-2 ترکیه در جنگ اوکراین داشته باشند که شمار زیادی از آن‌ها ساقط شدند. کافمن بارها با تکیه بر تجربه اوکراین بیان کرده بود که پهپادهای بزرگ و پرهزینه تنها در فضاهایی با برتری هوایی مطلق کارایی دارند و در نبرد با رقیبی هم‌سطح، بسیار آسیب‌پذیر هستند. به گفته وی، از دست دادن پهپادی با ارزش تقریبی ۳۰ میلیون دلار، نه از نظر اقتصادی و نه از نظر عملیاتی، توجیه‌پذیر نیست.
سقوط پیوسته پهپادهای MQ-9 در فضای ایران در جریان جنگ اخیر، تأییدی بر پیش‌بینی‌های کافمن سال‌ها پیش از شروع درگیری‌هاست. طبق اطلاعات منتشرشده، نیروی هوایی آمریکا پس از از دست دادن ده‌ها فروند از این پهپادها در مقابله با ایران، به سمت جایگزینی بخشی از ناوگان MQ-9 با پهپادهای کم‌هزینه‌تر و «جایگزین‌پذیر» متمایل شده است. این تغییر رویکرد، همسو با دیدگاه‌های کافمن است، هرچند دپتولا همچنان بر ارزش عملیاتی و کاهش خطر جانی توسط این سامانه تأکید داشت.
آنچه سرنگونی متوالی پهپادهای MQ-9 را فراتر از یک اتفاق صرفاً تاکتیکی می‌برد، تضاد آشکار آن با ادعاهای دونالد ترامپ، رئیس جمهور فعلی آمریکا، و مقامات ارشد پنتاگون در هفته‌های ابتدایی جنگ درباره وضعیت پدافند هوایی ایران است. ترامپ در ماه اردیبهشت، طی یک سخنرانی تلویزیونی برای مردم آمریکا، ادعا کرد که رادارهای ایران «کاملاً نابود شده‌اند» و این کشور «هیچگونه تجهیزات ضدهوایی» در اختیار ندارد؛ این اظهارات با جملاتی نظیر «ما شکست‌ناپذیریم» همراه بود. وزیر دفاع وقت آمریکا نیز پیش‌تر از «تسلط کامل و بی‌رقیب» بر آسمان ایران سخن گفته و اظهار داشته بود که ایران نه نیروی هوایی، نه نیروی دریایی و نه هیچ سامانه پدافندی قابل توجهی ندارد. در ماه‌های بعدی نیز، ترامپ بارها بر «نابودی صددرصدی» توان نظامی ایران و کاهش چشمگیر قدرت موشکی آن تأکید کرد.
اما وقایع میدانی، این ادعاها را بارها نقض کرده‌اند. تنها دو روز پس از اعلام «نابودی کامل» پدافند ایران از سوی ترامپ، یک جنگنده F-15 آمریکایی توسط آتش پدافندی ایران ساقط شد؛ این نخستین بار از آغاز جنگ بود که یک هواپیمای سرنشین‌دار آمریکایی در آسمان ایران سرنگون می‌شد. از آن زمان به بعد، سرنگونی پهپادهای شناسایی و رزمی آمریکا -از جمله موارد اخیر در اهواز و کیش- همچنان ادامه یافته است. این روند، به باور برخی تحلیلگران نظامی غربی، بیانگر این است که ایران همچنان بخش‌هایی از سامانه‌های پدافند هوایی چندلایه خود را، شامل نمونه‌های بومی مانند باور-۳۷۳ و سیستم‌های وارداتی، حفظ کرده است.
این شکاف میان ادعای «تخریب کامل» و ادامه سرنگونی پهپادها و حتی هواپیماهای آمریکایی، دقیقاً همان واقعیتی است که مایکل کافمن در تحلیل‌های پیش از جنگ خود به آن اشاره کرده بود: یک سیستم پدافند هوایی لایه‌لایه، حتی اگر بخشی از آن آسیب دیده یا هدف قرار گیرد، می‌تواند با ترکیب سامانه‌های برد کوتاه، متوسط و بلند، همچنان قدرت مؤثری برای مقابله با پهپادهای گران‌قیمتی چون MQ-9 داشته باشد. از این دیدگاه، سقوط مداوم این پهپادها – که تعداد آن‌ها تاکنون به حدود ۲۵ تا ۳۰ فروند رسیده است – را نمی‌توان یک رویداد پراکنده و تصادفی تلقی کرد، بلکه باید آن را گواهی بر عملکرد نسبتاً باثبات شبکه یکپارچه پدافند هوایی ایران در طول جنگ دانست. این عملکرد با روایت رسمی کاخ سفید مبنی بر نابودی کامل توان دفاعی ایران همخوانی ندارد و همان موضوعی است که برخی تحلیلگران و حتی گزارش‌های اطلاعاتی آمریکا نیز به‌طور غیرمستقیم آن را تأیید کرده‌اند.
