به گزارش ابرامباد، حجت‌الاسلام و المسلمین سید احمد خاتمی، در خطبه‌های نماز جمعه این هفته تهران، ابتدا به مفهوم قرآنی «یوم‌الفصل» پرداختند.ایشان توضیح دادند که قیامت در قرآن کریم با هفت عنوان از جمله «یوم‌الفصل» یعنی روز جدایی و تمایز حق از باطل و مؤمنان از کافران شناخته می‌شود.
وی با استناد به آیات سوره‌های صافات، دخان، مرسلات و نبأ، تأکید کردند که «إِنَّ یَوْمَ الْفَصْلِ کَانَ مِیقَاتًا». در این روز، نه تنها حق و باطل، بلکه انسان‌ها حتی از نزدیک‌ترین بستگان خود نیز جدا می‌شوند، زیرا هر فردی آنقدر درگیر اعمال خویش است که مجالی برای توجه به دیگری نخواهد داشت.
خطیب برجسته پایتخت، آنچه در روز قیامت پایدار می‌ماند را خود انسان و اعمالش برشمرد و لزوم آمادگی برای «یوم‌الفصل» را گوشزد کرد.
درس‌هایی از شیوه پیامبر (ص) در جنگ: پیروزی‌ها از آن خداست
در ادامه، سید احمد خاتمی به سیره نبوی در شرایط جنگی، به‌ویژه با توجه به درگیری‌های اخیر، اشاره کرد. ایشان جنگ را به سه بخش زمان جنگ، صلح و آتش‌بس، و دوران پس از جنگ تقسیم‌بندی کرد.
او یادآور شد که اگرچه درگیری‌ها هنوز پایان نیافته، اما نکته‌ای حیاتی از سیره پیامبر اکرم (ص) وجود دارد که حتی در ادامه نبرد نیز مؤثر است. ایشان با اشاره به نبرد بدر و آموزه‌های قرآنی، تصریح کرد که پیامبر (ص) به مسلمانان امر کرده بود که موفقیت‌ها را به هیچ شخص، جناح یا گروهی نسبت ندهند و آن را تنها از جانب پروردگار متعال بدانند.
با استناد به آیه ۱۲ سوره انفال، خاتمی بیان کرد که خداوند در جنگ بدر به فرشتگان وحی کرد: «أَنِّی مَعَکُمْ»، تا مؤمنان را به مقاومت تشویق کنند. در شرایطی که مسلمانان تنها ۳۱۳ نفر و دشمن حدود هزار نفر با تجهیزات برتر بودند، خداوند کمک غیبی خود را نازل فرمود.
در آن رویارویی نابرابر، کفار با وجود امکانات فراوان، ۷۰ کشته دادند. قرآن کریم در آیه ۱۷ سوره انفال به وضوح می‌فرماید: «فَلَمْ تَقْتُلُوهُمْ وَلَٰکِنَّ اللَّهَ قَتَلَهُمْ وَمَا رَمَیْتَ إِذْ رَمَیْتَ وَلَٰکِنَّ اللَّهَ رَمَیٰ».
خاتمی با روایتی از ابن عباس درباره جنگ بدر، به زمانی اشاره کرد که پیامبر اکرم (ص) به امیرالمؤمنین (ع) فرمودند مشتی ریگ به او بدهند و سپس آن را به سوی دشمن پاشیدند. این خاک‌ها به چشم، دهان و بینی دشمنان وارد شد.
هشت عنایت الهی در صحنه نبرد اخیر
خطیب جمعه تهران، با تأکید بر شرایط جنگی کنونی، هشت مورد از عنایات فراوان الهی به ملت ایران را در بیش از ۱۶۰ روز مقاومت برشمرد:
نخستین مورد، شکست دشمن در براندازی جمهوری اسلامی بود. دشمن قصد نابودی نظام را داشت، اما نه تنها نتوانست، بلکه ایران به یک قدرت بزرگ جهانی بدل شد.
دومین عنایت، ناکامی دشمن در بازگرداندن ایران به گذشته بود. او می‌خواست ایران را به عصر حجر بازگرداند، اما دنیا دریافت که خود دولت آمریکا فاقد تمدن و دموکراسی است.
وی در ادامه به توان موشکی ایران اشاره کرد و گفت: دشمن می‌خواست قدرت موشکی ما را از بین ببرد، اما موفق نشد و همین قدرت است که آمریکا را به ذلت کشانده و خواهد کشاند.
چهارمین مورد، توان هسته‌ای ایران بود. آمریکا در پی نابودی آن بود، اما خداوند با «طبس دو» در اصفهان، جنایتکاران آمریکایی را مأیوس کرد و توان هسته‌ای ما به همت دانشمندان، همچنان پابرجاست.
پنجمین عنایت، شکست توطئه تجزیه ایران بود. دشمن در پی تقسیم ایران به هفت کشور بود، اما به لطف خدا، چه در جنگ اخیر و چه در هیچ جنگی، به این هدف نرسید.
حتی یک وجب از خاک ایران کم نخواهد شد/ گزینه قرآنی: مقاومت فعال و دیپلماسی هوشمندانه
خطیب جمعه تهران با برشمردن دیگر الطاف الهی، اعلام کرد که حتی یک وجب از خاک ایران کم نشده و نخواهد شد.
ششمین مورد، ناکامی آمریکا در تسلط بر ایران بود. برخی مزدوران نیز تاج‌هایی آماده کرده بودند، اما این آرزوها محقق نشد و آنها با خواری و ذلت ناامید گشتند.
خاتمی هفتمین مورد را شکست دشمن در تفرقه‌افکنی میان مردم دانست و گفت: دشمن در پی ایجاد شکاف بود، اما به فضل خدا، وحدت ملی روزبه‌روز افزایش یافت.
وی سپس به موضع یکی از فرماندهان ارشد نظامی آمریکا اشاره کرد و گفت: هشتمین عنایت این است که رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، خواستار خروج فوری از جنگ با ایران شد و اعتراف کرد که «نتیجه معکوس گرفتیم». این یعنی گرفتار و بدبخت شده‌ایم و معنایی جز این ندارد.
خطیب برجسته پایتخت افزود: نکته نهم اینکه در آغاز جنگ، مسئولان نظامی آمریکا از حضور ناوهایشان در منطقه سخن می‌گفتند، اما امروز حتی یک شناور آمریکایی نیز در خلیج همیشه فارس حضور ندارد.
ایشان خطاب به نمازگزاران گفت: این همه لطف الهی بود. چشمی که دست خدا را در این همه عنایت نبیند، کور است. با این خدا رفیق و مأنوس باشید.
حضور میلیونی در راهپیمایی اربعین؛ تعظیم شعائر الهی
سید احمد خاتمی در بخش دیگری از سخنان خود، به راهپیمایی باشکوه اربعین حسینی اشاره کرد و گفت: حمد خدا که این اربعین با شکوه شما بود. سه میلیون نفر از ایران در پیاده‌روی اربعین شرکت کردند و به طور عملی شعائر الهی را تعظیم و شکر خدا را به جای آوردند.
وی این حضور را بسیار ارزشمند دانست و افزود: شما در مراسم ارتحال نبی اکرم (ص)، امام مجتبی (ع) و امام رضا (ع) نیز سنگ تمام گذاشتید. باید با خدا مأنوس باشیم و همواره او را تسبیح گوییم.
پیش از آغاز خطبه دوم و پس از قرائت سوره «الناس»، خاتمی خطاب به نمازگزاران درباره سر دادن شعار همزمان با خطبه‌ها تذکر داد و گفت: تمام مطالب گفته شده جزو خطبه است و نماز جمعه تهران در سراسر کشور پخش می‌شود. ایشان خواستار رعایت سکوت در حین خطبه‌ها برای احترام به این فریضه شدند.
قیامت، روز حقیقت و زندگی واقعی است
در خطبه دوم، خطیب جمعه به یکی دیگر از نام‌های قیامت، یعنی «یوم‌الحق» پرداخت. او دنیا را مجازی و حقیقت‌نما خواند و حقیقت، ابدیت و جاودانگی را مختص زندگی پس از مرگ دانست.
با استناد به آیه ۳۹ سوره نبأ، «ذَٰلِکَ الْیَوْمُ الْحَقُّ»، تأکید کرد که زندگی واقعی همان زندگی ابدی است و باید خود را برای آن آماده کنیم، چرا که چه بخواهیم و چه نخواهیم، فرا خواهد رسید.
وی با یادآوری آیه «إِنَّکَ مَیِّتٌ وَإِنَّهُم مَّیِّتُونَ» و آیه ۶۴ سوره عنکبوت، افزود: به پیامبر (ص) گفته می‌شود که تو و آنان می‌میرید و «وَإِنَّ الدَّارَ الْآخِرَةَ لَهِیَ الْحَیَوَانُ». باید خود را برای سرای جاودان آماده سازیم.
لیلة‌المبیت؛ افتخار امیرالمؤمنین (ع)
خاتمی سپس به مباحث مطرح شده قبل از خطبه‌ها توسط حجت‌الاسلام و المسلمین تقوی اشاره کرد که یکی از آنها هجرت پیامبر و مبدأ تاریخ هجری شمسی بود.
موضوع دیگر «لیلة‌المبیت» بود که به گفته ایشان، افتخار مولا علی (ع) است؛ شبی که ایشان برای فدا کردن جان خود، در بستر پیامبر (ص) آرمیدند.
خطیب جمعه ادامه داد: آن شب در عوالم بالا غوغایی برپا شد. جبرئیل نزد امیرالمؤمنین (ع) آمد و گفت: «بَخٍّ بَخٍّ لَکَ یَا ابْنَ أَبِی طَالِب»؛ آفرین بر تو! خداوند به واسطه تو بر فرشتگان مباهات می‌کند.
ایشان شکرگزاری کرد که امامی چون علی (ع) به ما عطا شده و همه امامان را یکپارچه نور دانست.
مقاومت، رمز پیروزی ملت فلسطین
سید احمد خاتمی با اشاره به سالروز پیروزی حزب‌الله لبنان در جنگ ۳۳ روزه سال ۱۳۸۵، این روز را در تقویم‌ها «روز مقاومت» ثبت شده خواند.
وی افزود: مسئله مقاومت به تفصیل در این خطبه‌ها مورد بررسی قرار گرفته و تأکید شده که مقاومت، رمز پیروزی است. فلسطین ۷۰ سال است که تحت اشغال است و در این مدت، مذاکرات هیچ ثمری نداشته، اما آنچه به فلسطین عزت بخشید، مقاومت بود.
خطیب جمعه تهران با یادآوری جنگ ۳۳ روزه، بیان کرد که رژیم صهیونیستی که سه کشور مصر، سوریه و اردن را با سلاح خود سرکوب کرد، در برابر یک جنبش مقاومت مانند حزب‌الله، به ذلت نشست و باز هم خواهد نشست.
سه گزینه در جنگ و صلح؛ «فقط جنگ» یا «فقط صلح»، هیچ‌یک قرآنی نیست
خاتمی در بخش دیگری از خطبه دوم به مسئله جنگ و صلح پرداخت و سه گزینه موجود را مطرح کرد. گزینه اول، «فقط جنگ» است؛ یعنی تنها نابودی دشمن بدون هیچ گزینه دیگری.
وی ادامه داد: قرآن بیش از ۲۵ آیه درباره قتال دارد؛ از جمله «فَلْیُقَاتِلْ فِی سَبِیلِ اللَّهِ الَّذِینَ یَشْرُونَ الْحَیَاةَ الدُّنْیَا بِالْآخِرَةِ» در سوره نساء، «وَقَاتِلُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ» در سوره بقره، «إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الَّذِینَ یُقَاتِلُونَ فِی سَبِیلِهِ» در سوره صف و «وَمَا لَکُمْ لَا تُقَاتِلُونَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ» در سوره نساء. حتی سوره‌ای به نام «قتال» (سوره محمد (ص)) نیز وجود دارد.
خطیب برجسته پایتخت تصریح کرد: قرآن اصل قتال را تأیید می‌کند، اما پیامبر اکرم (ص) با وجود ۸۰ جنگ، صلح نیز داشتند.
ایشان با اشاره به آیه نخست سوره فتح، «إِنَّا فَتَحْنَا لَکَ فَتْحًا مُّبِینًا»، از مفسران شیعه و اهل سنت، از جمله مرحوم فیض کاشانی، علامه طباطبایی، فخر رازی و بغدادی نقل کرد که این «فتح مبین» همان صلح حدیبیه است.
خاتمی تأکید کرد: بنابراین، گزینه‌ای که تنها بر جنگ مطلق تأکید دارد، با کلمه «فقط» مورد ایراد است و گزینه قرآنی نیست.
«فقط صلح» نیز راهکار قرآنی نیست
خطیب جمعه تهران، گزینه دوم را «فقط صلح» دانست که این روزها زیاد بر زبان برخی‌ها جاری می‌شود. آنان دائماً سخنرانی کرده و پیام صلح می‌دهند و مدعی‌اند هر کس غیر از این بگوید، در مسیر اسرائیلی‌هاست.
وی افزود: از خدا نمی‌ترسیم که با این ادبیات سخن بگوییم. اگر این دیدگاه را دارید، بگویید گزینه ما صلح است؛ اما برخی برای این گزینه گاهی به طور ابزاری از قرآن و روایات استفاده می‌کنند، همان‌هایی که خودشان دیگران را از استفاده ابزاری منع می‌کنند.
خاتمی با اشاره به استناد برخی افراد به آیه «وَالصُّلْحُ خَیْرٌ» در سوره نساء، آیه ۱۲۸، گفت: باید ابتدا و انتهای آیه را دید. موضوع این آیه مسائل خانوادگی است و در اختلافات زن و شوهر به صلح توصیه می‌کند، نه در مسائل جنگی که به آن استناد می‌کنند.
وی در ادامه به استناد دیگر طرفداران «فقط صلح» به آیه «وَإِن جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا» (سوره انفال، آیه ۶۱) اشاره کرد؛ یعنی اگر آنها به صلح تمایل داشتند، شما نیز تمایل نشان دهید.
خطیب برجسته پایتخت تصریح کرد: والله قسم، آمریکا در پی «سِلم» نیست، در پی «تسلیم» است؛ تسلیمی که آرزوی آن را به گور خواهد برد.
استناد به صلح امام حسن (ع)؛ نبود زمینه مقاومت
سید احمد خاتمی، سومین استناد طرفداران این دیدگاه را صلح امام حسن مجتبی (ع) دانست و گفت: برای امام مجتبی (ع) زمینه مقاومت فراهم نبود.
وی با اشاره به متن احتجاج طبرسی (جلد دوم، صفحه ۱۲) نقل کرد: «وَاللهِ مَا سَلَّمْتُ الْأَمْرَ إِلَیْهِ إِلَّا أَنِّی لَمْ أَجِدْ أَنْصَاراً…»؛ به خدا قسم، من حکومت را تسلیم نکردم مگر اینکه یاورانی نیافتم و اگر یاورانی داشتم، شب و روز با او می‌جنگیدم تا خداوند میان من و او حکم کند.
خاتمی ادامه داد: در بحار (جلد ۴۴، صفحات ۴۴ و ۴۵) نیز آمده است که امام حسن (ع) به معاویه فرمود: «وَاللهِ لَوْ وَجَدْتُ صَابِرِینَ عَارِفِینَ بِحَقِّی غَیْرَ مُنْکِرِینَ مَا سَلَّمْتُ لَکَ»؛ به خدا قسم، اگر یارانی صابر و عارف به حق خود می‌یافتم، تسلیم تو نمی‌شدم.
وی تأکید کرد: بنابراین، گزینه «فقط صلح» نیز، با تأکید بر کلمه «فقط»، گزینه‌ای قرآنی نیست.
گزینه قرآنی؛ مقاومت فعال و دیپلماسی هوشمندانه
سید احمد خاتمی تصریح کرد: گزینه قرآنی، گزینه سوم است؛ مقاومت و دیپلماسی هوشمندانه. این دو باید با هم باشند؛ «مقاومت فعال» و «دیپلماسی هوشمندانه».
وی افزود: نام این مسئله در فقه، «مهادنه» است که در کتاب الجهاد مرحوم محقق حلی و صاحب جواهر مطرح شده و در «وسائل الشیعه» نیز در بحث جهاد آمده است که این امر به اجماع مسلمانان جایز است؛ یعنی آتش‌بس.
خطیب جمعه تهران ادامه داد: بنابراین، مقاومت هم در مقاومت فعال و هم در دیپلماسی هوشیارانه خود را نشان می‌دهد.
او با اشاره به آیه ۳۵ سوره محمد (ص) گفت: قرآن می‌فرماید: «فَلَا تَهِنُوا وَتَدْعُوا إِلَی السَّلْمِ وَأَنتُمُ الْأَعْلَوْنَ وَاللَّهُ مَعَکُمْ وَلَن یَتِرَکُمْ أَعْمَالَکُمْ»؛ سستی نکنید و دعوت به سازش نکنید، در حالی که شما برترید و خدا با شماست و اعمال شما را بی‌پاداش نمی‌گذارد.
نصب فرماندهان ارشد نیروهای مسلح
خاتمی در ادامه به انتصاب فرماندهان ارشد نیروهای مسلح توسط فرمانده معظم کل قوا در هفته گذشته اشاره کرد و این موضوع را نشان‌دهنده اقتدار نیروهای مسلح دانست.
وی افزود: به حمدالله نیروهای تازه‌نفس وارد میدان شدند و راه فرماندهان شهید را دنبال می‌کنند و دشمن را بیشتر به قعر آب‌های خلیج فارس می‌فرستند.
خطیب جمعه تهران با سر دادن شعار «الله‌اکبر، خامنه‌ای» این انتصابات را تبریک گفت و برای فرماندهان جدید آرزوی توفیق روزافزون کرد.
تجمعات خیابانی عبادت است
وی در بخش دیگری از سخنان خود، به تجمعات خیابانی مردم اشاره کرد و گفت: این تجمعات خیابانی شما بدون تردید عبادت است. قرآن می‌فرماید: «وَلَا یَطَأُونَ مَوْطِئًا یَغِیظُ الْکُفَّارَ وَلَا یَنَالُونَ مِنْ عَدُوٍّ نَّیْلًا إِلَّا کُتِبَ لَهُم بِهِ عَمَلٌ صَالِحٌ».
خاتمی افزود: این تجمعات شما کمر دشمن را شکسته است. در گزارش‌های خبری آمده بود که محبوبیت رئیس‌جمهور آمریکا به زیر ۳۰ درصد رسیده است؛ این یعنی اوج ذلت آمریکا.
وی ادامه داد: چه کسی این ذلت را به وجود آورده است؟ همان‌هایی که پشت لانچرها نشسته بودند، با حمایت شما عزیزان. این تجمعات ملی و میهنی است و به قشر، سلیقه یا گروه خاصی محدود نمی‌شود.
خطیب جمعه تهران تأکید کرد: همان‌طور که از آغاز همه آمدید، ان‌شاءالله همگان تا هر زمان که لازم باشد، خواهند آمد.
برگزاری مراسم چهلم شهدای مقاومت
سید احمد خاتمی با اشاره به مراسم چهلم شهدای مقاومت گفت: چهلمین روز خاکسپاری امام شهید، هفته آینده در تهران، قم و مشهد برگزار می‌شود و چهلمین روز خاکسپاری امام شهید و خانواده ایشان نیز هست.
وی افزود: همان‌طور که در تشییع پیکرها سنگ تمام گذاشتید، ان‌شاءالله در این مراسم نیز مطمئنم شما مردم خوب سنگ تمام خواهید گذاشت.
