به گزارش ابرامباد، حسین طائب، نامی که سال‌ها در محافل امنیتی جمهوری اسلامی با نوعی سکوت و پنهان‌کاری همراه بود، سرانجام در دهه ۹۰ شمسی به یکی از پرآوازه‌ترین مدیران امنیتی کشور تبدیل شد.این شهرت عمدتاً به دلیل مواجهات و عملکرد سازمان اطلاعات سپاه، تحت مدیریت او، با دولت‌های وقت حسن روحانی شکل گرفت. اکنون، پس از چهار سال دوری از مسئولیت‌های رسمی، طائب با حکم آیت‌الله سید مجتبی حسینی خامنه‌ای، به جایگاهی بازمی‌گردد که در سال ۱۳۸۸ از آن خداحافظی کرده بود: فرماندهی سازمان بسیج.
سوابق او شامل سال‌ها خدمت در وزارت اطلاعات و سپاه پاسداران است. وی مدتی را در سمت فرماندهی بسیج گذراند و سپس برای سیزده سال سکاندار سازمان اطلاعات سپاه بود؛ نهادی که در دوران ریاست وی به عنصری کلیدی در عرصه امنیت داخلی و مدیریت پرونده‌های حساس سیاسی-امنیتی کشور تبدیل گشت.
این انتصاب را نمی‌توان صرفاً یک جابه‌جایی مدیریتی یا بازگشت یک فرمانده پیشین به سمت قدیمی‌اش تلقی کرد. با عنایت به اوضاع کنونی کشور، این رویداد نشان‌دهنده بازگشت شخصیتی است که بخش عمده‌ای از کارنامه کاری او با مفاهیمی چون امنیت داخلی، جمع‌آوری اطلاعات و نقش‌آفرینی بسیج پیوند ناگسستنی دارد.
خاندان طائب: از قم تا دستگاه‌های امنیتی
حسین طائب متولد سال ۱۳۴۲ در تهران است. بر اساس روایت خودش، پس از اخذ دیپلم ریاضی و در دوران انقلاب فرهنگی، در انتخاب میان ادامه تحصیلات دانشگاهی یا ورود به حوزه علمیه دچار تردید شد و سرانجام راهی قم گشت تا دروس حوزوی را آغاز کند. او چهار برادر دارد و برادرش حسین، در عملیات کربلای ۵ به شهادت رسید. گزارش‌های متعددی حاکی از آن است که طائب پس از شهادت برادرش، نام خود را که “حسن” بوده، به “حسین” تغییر داده است، هرچند وی خود در این باره سکوت اختیار کرده است. اما روزنامه جوان، از نشریات نزدیک به سپاه، سال‌ها قبل این موضوع را تایید کرده بود.
برادر دیگر وی، «علی طائب» نام داشت که دانشجوی رشته فیزیک دانشگاه تهران بود و پس از انصراف از دانشگاه، به حوزه علمیه قم روی آورد. علی طائب نماینده سابق ولی فقیه در قرارگاه ثارالله بود و در تیرماه ۱۴۰۴، چند روز پس از پایان جنگ دوازده روزه، دار فانی را وداع گفت.
اما برادری دیگر، که شاید از سایرین شناخته‌شده‌تر باشد، «مهدی طائب» است. وی پس از اتمام دوره ابتدایی، به حوزه علمیه پیوست. مهدی طائب از سال ۱۳۸۸ فرماندهی قرارگاهی به نام «عمار» را بر عهده دارد که اطلاعات چندانی درباره آن در دسترس نیست، اما سخنرانی‌ها و اظهارنظرهای خاص و جنجالی او شهرت فراوانی برایش به ارمغان آورده است. از دیگر برادران خانواده طائب اطلاعاتی در دست نیست.
مسیر پرفراز و نشیب در اطلاعات
ورود طائب به دستگاه‌های امنیتی جمهوری اسلامی به سال‌های ابتدایی پس از انقلاب اسلامی بازمی‌گردد. او پس از مدتی تحصیل در قم، به تهران و سپس مشهد مهاجرت کرد و در ادامه به سمت مدیرکلی اطلاعات قم رسید. بخش چشمگیری از سوابق کاری وی به وزارت اطلاعات بازمی‌گردد؛ جایی که در زمان وزارت علی فلاحیان، در حوزه‌های حساس امنیتی و ضدجاسوسی فعالیت می‌کرد.
در همین مقطع زمانی بود که طائب با نام مستعار «حاج میثم» شناخته می‌شد. گزارش‌هایی پیرامون نقش‌آفرینی او در پرونده‌های حساس سیاسی منتشر شده است، از جمله ادعاهایی مبنی بر تشکیل پرونده‌ای مربوط به یکی از فرزندان اکبر هاشمی رفسنجانی در وزارت اطلاعات؛ روایتی که جزئیات آن همچنان محل اختلاف نظر است.
حسین طائب که ابتدا از سپاه به وزارت اطلاعات منتقل شده بود، در دوران وزارت علی فلاحیان در دولت هاشمی رفسنجانی، از این وزارتخانه کنار گذاشته شد.
در آبان ماه سال ۱۳۸۸، روزنامه ایران که در آن زمان تحت مدیریت دولت محمود احمدی‌نژاد بود، گزارشی مفصل درباره «مهدی هاشمی»، فرزند اکبر هاشمی رفسنجانی، منتشر ساخت. در این گزارش ذکر شده بود که طائب در دولت هاشمی رفسنجانی، از مدیران وقت بخش ضدجاسوسی بوده و با نام‌های مستعار «میثم» یا «حاج میثم» فعالیت می‌کرده است.
نکته قابل توجه این بود که روزنامه «ایران» در گزارش خود از نام «حسن» برای طائب استفاده کرده بود. طبق این گزارش، طائب در آن دوران در وزارت اطلاعات «پرونده‌ای برای یکی از فرزندان هاشمی رفسنجانی تشکیل داده بود.» این گزارش در ادامه ادعا کرد که «با اطلاع رئیس‌جمهور وقت، طائب از وزارتخانه اخراج و به دلیل همین برخورد قاطع، مدتی خانه‌نشین شد.»
وی پس از سپری کردن دوره‌ای در بیت رهبری، مجدداً به ساختار سپاه بازگشت و با حکم یحیی رحیم صفوی، فرمانده کل وقت سپاه، به عنوان معاون فرهنگی ستاد مشترک سپاه پاسداران منصوب گردید.
اولین دوره فرماندهی در بسیج و ظهور «انقلاب مخملی»
با پایان یافتن دوران فرماندهی رحیم صفوی و روی کار آمدن محمدعلی (عزیز) جعفری در رأس فرماندهی کل سپاه در سال ۱۳۸۶، حسین طائب به سمت جانشین فرمانده نیروی مقاومت بسیج منصوب شد.
عزیز جعفری، یک سال پس از انتصاب خود، یعنی از سال ۱۳۸۷ و یک سال پیش از انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۸۸، دست به تحولات گسترده و ساختاری در چارت سپاه زد؛ بر این اساس، هر استان دارای سپاه استانی شد و ساختار فرماندهی کل سپاه در تهران، در مقیاس استانی برای هر منطقه تشکیل گردید. این دگرگونی مدتی بعد به ساختار بسیج نیز رسید و نیروی مقاومت بسیج به «سازمان بسیج مستضعفین» تغییر نام یافت.
در همین دوره بود که برای نخستین بار نام حسین طائب در رسانه‌ها مطرح شد؛ اما نه با عنوان «حاج میثم»، بلکه با نام واقعی خود.
شاید یکی از نخستین مواردی که واژه «انقلاب مخملی» از زبان یک شخصیت سیاسی و امنیتی در داخل کشور شنیده شد، در یکی از سخنرانی‌های طائب بود؛ آن هم در جمع فرماندهان گردان‌های عاشورای بسیج در سراسر کشور. اهمیت این واژه از آنجا ناشی می‌شود که دو سال پیش از انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۸ به کار برده شد و پیش و پس از آن انتخابات پرحاشیه، بارها از سوی مقامات امنیتی و سیاسی تکرار گشت.
طائب در آن سخنرانی به صراحت درباره احتمال وقوع یک انقلاب مخملی در ایران هشدار داد: «دشمنان در صددند تا با ایجاد یک انقلاب مخملی، تهاجم سیاسی، نفوذ در ارکان حاکمیت و شکل‌دهی به یک حاکمیت دوگانه، به نظام جمهوری اسلامی ضربه بزنند که تاکنون با پایداری و استقامت ملت ایران، تمام تلاش‌های دشمنان با شکست مواجه شده است.»
در این برهه، طائب بیش از پیش در کانون توجه رسانه‌ها قرار گرفت. او در مورد موضوعاتی چون انتخابات، جریان اصولگرایی، امنیت داخلی و آنچه که آن را «تهدید نرم» می‌خواند، به اظهار نظر می‌پرداخت. رویکرد وی نسبت به سیاست داخلی، به شدت امنیتی بود؛ به طوری که اعتراضات سیاسی، رقابت‌های انتخاباتی و فعالیت‌های مخالفان را در بسیاری از موارد در قالب پروژه‌های دشمن برای تضعیف بنیان‌های جمهوری اسلامی تحلیل می‌کرد.
تولد سازمان اطلاعات سپاه و سیزده سال مدیریت
مهرماه سال ۱۳۸۸ نقطه عطفی در کارنامه کاری حسین طائب به شمار می‌رود. تنها چند ماه پس از انتخابات پرتنش ریاست‌جمهوری، وی با حکم رهبر شهید، از فرماندهی بسیج به سازمان اطلاعات سپاه منتقل شد. این انتصاب همزمان با ارتقای جایگاه اطلاعات سپاه از یک معاونت به یک «سازمان» مستقل صورت پذیرفت.
حسین طائب، نخستین رئیس سازمان اطلاعات سپاه بود و به مدت سیزده سال در این سمت حساس مشغول به خدمت بود.
بی‌شک، این دوران را می‌توان مهم‌ترین فصل از زندگی امنیتی حسین طائب دانست. سازمان اطلاعات سپاه در سال‌های ریاست وی، به یکی از قدرتمندترین بازیگران در عرصه‌های امنیت و البته سیاست ایران بدل گشت. بازداشت‌هایی تحت عنوان آنچه «نفوذ» خوانده می‌شد، برای اولین بار در دوران مدیریت طائب بر این سازمان به اجرا درآمد؛ در این برهه زمانی، شمار قابل توجهی از روزنامه‌نگاران تحت همین عنوان بازداشت شدند.
پرونده‌های مهمی نظیر بازداشت جیسون رضاییان، نازنین زاغری، نزار زاکا و سیامک و باقر نمازی، همگی در دوره مسئولیت طائب به وقوع پیوست که همین امر، نام این سازمان را در سطح رسانه‌های بین‌المللی نیز مطرح ساخت.
در دوران دولت حسن روحانی، در برخی پرونده‌ها، به ویژه در پرونده پرحاشیه معروف به «فعالان محیط زیست»، تفاوت‌های آشکاری در تفسیر و نتیجه‌گیری میان وزارت اطلاعات و سازمان اطلاعات سپاه مشاهده می‌شد.
بدین ترتیب، طائب از یک مدیر اطلاعاتی صرف، به یکی از تاثیرگذارترین چهره‌های امنیتی نظام تبدیل گشت؛ شخصیتی که کمتر در انظار عمومی و مقابل دوربین رسانه‌ها ظاهر می‌شد، اما نامش در پس بسیاری از پرونده‌های مهم و حساس امنیتی به گوش می‌رسید.
پایان یک دوره و بازگشتی دوباره
در تیرماه سال ۱۴۰۱، پس از سیزده سال، حسین طائب از سمت ریاست سازمان اطلاعات سپاه کنار رفت و محمد کاظمی جایگزین وی شد. اگرچه دلیل رسمی این تغییر به روشنی اعلام نشد، اما در محافل رسانه‌ای و سیاسی، گمانه‌زنی‌های مختلفی پیرامون ارتباط این جابه‌جایی با حوادث امنیتی و عملیات‌های خرابکارانه در سال‌های پایانی مدیریت او مطرح گردید.
با این وجود، طائب از بدنه اصلی سپاه خارج نشد و پس از کناره‌گیری از ریاست اطلاعات سپاه، به عنوان مشاور عالی فرمانده کل سپاه منصوب گردید؛ سمتی که به وضوح نشان می‌داد پایان مسئولیت او بر سازمان اطلاعات سپاه، به معنای پایان حضورش در ساختار امنیتی جمهوری اسلامی نیست.
در این برهه، طائب بر خلاف رویه پیشین خود در دوران مسئولیت‌های رسمی، در دانشگاه‌ها حضور می‌یافت و کمتر تمایل به انجام مصاحبه داشت؛ حتی با رسانه‌هایی که همسو با دیدگاه‌های او بودند.
چهار سال پس از کناره‌گیری از ریاست سازمان اطلاعات سپاه، بار دیگر نام حسین طائب به صدر اخبار رسانه‌ها بازگشت؛ این بار با حکم رهبر سوم جمهوری اسلامی و برای تصدی فرماندهی سازمان بسیج. البته آشنایی طائب با آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای به سال‌های دورتری بازمی‌گردد و نه تنها به دوران فعالیت رسمی او در اطلاعات سپاه و بسیج یا حتی مسئولیت در بیت رهبر شهید، بلکه آنها از زمان جنگ هشت ساله عراق و در قالب گردان حبیب، با یکدیگر آشنایی داشته‌اند.
بدین ترتیب، حسین طائب پس از گذشت نزدیک به دو دهه، مجدداً به همان سازمانی بازگشت که پیش از تصدی ریاست سازمان اطلاعات سپاه، فرماندهی آن را بر عهده داشت. اما این بار، تفاوت چشمگیری وجود دارد: او اکنون با کوله‌باری از تجربه سیزده سال ریاست بر یکی از مهم‌ترین نهادهای اطلاعاتی جمهوری اسلامی، یعنی سازمان اطلاعات سپاه، به بسیج بازگشته است.
