به گزارش ابرامباد، مجیدرضا حریری، رئیس اتاق بازرگانی ایران و چین و کارشناس اقتصادی، در تحلیل خود از رویارویی ایران و آمریکا و روند تحریم‌ها، این‌گونه استدلال می‌کند که واشنگتن پس از ناکامی در تحقق اهداف خود از طریق فشارهای اقتصادی و سپس درگیری نظامی، بار دیگر به ابزار محاصره اقتصادی روی آورده است.او با تأکید بر اهمیت فزاینده تاب‌آوری اقتصادی و اجتماعی در شرایط کنونی کشور، نسبت به شکل‌گیری گسست میان مردم و نظام هشدار داده و بر لزوم جلوگیری از تعمیق اختلافات میان گروه‌های مذهبی و غیرمذهبی، به‌ویژه در رابطه با موضوع حجاب، صحه گذاشت.
بازگشت آمریکا به محاصره اقتصادی پس از شکست تحریم‌ها و جنگ
حریری در تشریح پیشینه تحریم‌های آمریکا علیه ایران، اظهار داشت که نخستین دوره‌های تقابل جدی اقتصادی ایران و آمریکا با تحریم‌های پیاپی آغاز شد. این روند که قریب به ۱۵ تا ۱۶ سال ادامه داشته، به‌تدریج بر شدت و گستردگی تحریم‌ها افزوده است تا جایی که به نظر می‌رسد دیگر ابزار قابل‌توجهی برای اعمال فشار بیشتر باقی نمانده است.
به گفته وی، با وجود آسیب‌های جدی واردشده به اقتصاد ایران، آمریکا نتوانست از طریق این تحریم‌ها به اهداف اصلی خود، نظیر فروپاشی جمهوری اسلامی یا تغییر مسیر سیاسی کشور، دست یابد. این شکست باعث شد که واشنگتن تاکتیک خود را تغییر داده و به سمت اقدامات نظامی گرایش پیدا کند.
حریری افزود: از خردادماه گذشته، ایران وارد مرحله‌ای از رویارویی نظامی شد و طرف آمریکایی نیز اهدافی چون براندازی جمهوری اسلامی، کوچک‌تر کردن جغرافیای ایران و از بین بردن توان موشکی کشور را به صراحت بیان کرد. در یک دوره زمانی حدود یک سال و هفت ماه، شاهد یکی از گسترده‌ترین بمباران‌های تاریخ بودیم و تقریباً تمام انواع سلاح‌های جنگی، به جز تسلیحات هسته‌ای، شیمیایی و بیولوژیک، علیه ایران به کار گرفته شد.
وی با اشاره به استفاده از انواع پهپادها، هواگردها و موشک‌ها تصریح کرد: ایران در جریان این حملات متحمل آسیب‌ها و خسارات جدی شد و شهدایی را تقدیم کرد. با این حال، با وجود تمامی این هزینه‌ها، واشنگتن در نهایت نتوانست به اهداف ازپیش‌اعلام‌شده خود دست پیدا کند.
حریری توضیح داد که در یک رویارویی نظامی، مدافع زمانی پیروز قلمداد می‌شود که مهاجم به مقاصد خود نرسد. او تأکید کرد: آمریکا ابتدا در مرحله تحریم‌های اقتصادی ناکام ماند، سپس به حمله نظامی روی آورد و در آن نیز به اهدافش دست نیافت. اکنون بار دیگر به عرصه اقتصادی بازگشته، اما این بار با شیوه‌ای نوین از محاصره و تحریم.
این فعال اقتصادی ادامه داد: پیش از این نیز آمریکا بارها ایران را به بازگشت به عصر حجر تهدید کرده بود که این تهدیدها هرگز محقق نشدند. بنابراین باید پرسید چه چیزی فراتر از تحریم و محاصره اقتصادی می‌توانند علیه ایران انجام دهند؟
به عقیده حریری، تهدیدها و فشارها در آینده نیز ادامه خواهد یافت، اما بعید است آمریکا به موفقیت‌های بیشتری دست پیدا کند.
او خاطرنشان کرد: تمامی کشورهای جهان تابع آمریکا نیستند. در سال ۲۰۱۷ نیز اعلام شد هیچ کشوری حق خرید نفت از ایران را ندارد، اما ایران در دوره‌هایی موفق به صادرات روزانه تا دو میلیون بشکه نفت شد. بنابراین، قطعاً فشارها فزونی خواهد یافت و مردم نیز در مضیقه قرار خواهند گرفت، اما این به معنای فروپاشی کشور یا توقف فعالیت‌های اقتصادی نیست.
حریری با اشاره به ظرفیت‌های منطقه‌ای ایران گفت: در شرایطی که بسیاری از کشورهای اروپایی، آمریکای شمالی و بخش‌هایی از شرق آسیا حاضر به همکاری با ایران نبودند، ما همچنان با کشورهای همسایه روابط تجاری خود را حفظ کردیم و امروز نیز با چین همکاری می‌کنیم. دولت چین نیز به صراحت اعلام کرده است که از تحریم‌های یک‌جانبه تبعیت نخواهد کرد. از این رو، بعید می‌دانم ایران وارد مرحله‌ای به مراتب وخیم‌تر از ۱۵ سال گذشته شود.
ایران کوبا نیست؛ مسئله اصلی تاب‌آوری است
رئیس اتاق بازرگانی ایران و چین در ادامه، هرگونه مقایسه وضعیت ایران با کوبا را رد کرد و گفت: ایران هرگز به کوبا تبدیل نخواهد شد. کوبا جزیره‌ای کوچک در همسایگی آمریکا است، در حالی که ایران کشوری پهناور با کوهستان‌های گسترده، همسایگان متعدد و شرکای اقتصادی در نقاط مختلف جهان است.
وی با اشاره به توان تولید محصولات کشاورزی کشور افزود: ایران سالانه حدود ۱۲۵ میلیون تن محصولات کشاورزی، از غلات گرفته تا محصولات باغی و صیفی‌جات، تولید می‌کند. این حجم از تولید نشان می‌دهد که شرایط ایران با کشوری مانند کوبا قابل قیاس نیست.
البته، حریری تأکید کرد که این توضیحات به معنای بی‌اثر بودن فشارهای اقتصادی نیست و اذعان داشت: مردم همین امروز نیز با مشکلات جدی دست و پنجه نرم می‌کنند و نمی‌توان این واقعیت را نادیده گرفت. اکنون در یک مسابقه تاب‌آوری قرار داریم و هر طرفی که توانایی بیشتری برای تحمل داشته باشد، در نهایت موفق‌تر خواهد بود.
او برای روشن‌تر شدن این وضعیت، به مثالی اشاره کرد و گفت: یکی از مسئولان به من گفته بود که رویارویی ایران و آمریکا شبیه یک مسابقه فوتبال نیست که با چند گل عقب افتادن، بازی را باخته باشی؛ بلکه بیشتر به یک رقابت بوکس می‌ماند که ممکن است یکی از طرفین در یازده راند عقب باشد، اما در راند دوازدهم با یک ضربه کاری حریف را ناک‌اوت کند. بنابراین، حتی اگر چندین بار هم به زمین خورده باشی، هنوز هم امکان پیروزی وجود دارد.
هدف محاصره اقتصادی؛ ایجاد شکاف میان مردم و حاکمیت
حریری با اشاره به اهداف اعلام‌شده آمریکا در فاز جدید فشارهای اقتصادی گفت: آمریکا به صراحت از محاصره اقتصادی سخن گفته و هدف خود را تنگ‌تر کردن معیشت مردم، افزایش فاصله میان مردم و حاکمیت، و سپس ایجاد شکاف میان خود مردم اعلام کرده است. از این رو، ما باید در سیاست‌گذاری‌های داخلی مراقب باشیم که این هدف محقق نشود.
او افزود: متأسفانه با تبلیغات و بازتولید این فضا، چنین شکاف‌هایی در حال شکل‌گیری است. از یک سو فشار تبلیغاتی افزایش یافته و از سوی دیگر برخی سیاست‌گذاران به دنبال گران‌سازی هستند که البته عقلا و خردورزان کشور تاکنون مانع برخی از این اقدامات شده‌اند.
حریری با اشاره به موضوع ناترازی بنزین گفت: فرض کنیم کشور با ۲۰ میلیون لیتر کسری روزانه بنزین روبرو است؛ این مسئله مربوط به ماه‌های اخیر است. اما باید پرسید چه اتفاقی افتاده که در همین چند روز، مسئله بنزین به یک موضوع عمومی بدل شده و صف‌های طولانی در جایگاه‌ها شکل گرفته است؟
به گفته وی، نقش سیاست‌گذار در ایجاد چنین فضایی باید جدی گرفته شود. کسانی در داخل، چه آگاهانه و چه ناآگاهانه، نباید به تعمیق شکاف میان مردم و دولت دامن بزنند.
حریری ادامه داد: به طور مداوم این ادبیات تکرار می‌شود که کشور در آستانه قحطی قرار دارد و این نوع گفتار نیز به تشدید نگرانی‌های عمومی دامن می‌زند. برخی افراد ممکن است آگاهانه و برخی ناآگاهانه چنین فضایی را ایجاد کنند، اما نتیجه در هر دو حالت می‌تواند افزایش نگرانی و بی‌اعتمادی باشد.
هشدار درباره تعمیق شکاف میان مذهبی‌ها و غیرمذهبی‌ها
حریری با اشاره به خطر فزاینده شکاف‌های اجتماعی گفت: گسست میان خود مردم نیز به اندازه شکاف میان مردم و حاکمیت اهمیت دارد. کافی است به وضعیت جامعه در ماه‌های اخیر توجه کنیم؛ بخشی از جامعه برای مدت طولانی در خیابان‌ها حضور داشته است.
او افزود: در ابتدا حتی رسانه ملی با برخی زنانی که حجاب مورد انتظار رسمی را رعایت نمی‌کردند، مصاحبه می‌کرد و بخش‌هایی از جامعه نیز در خیابان با آن‌ها برخوردهای مسالمت‌آمیز داشتند. اما امروز در فضای اینترنت، حجم وسیعی از محتوای تقابلی علیه بدحجابی و همچنین علیه افراد مذهبی مشاهده می‌شود.
حریری هشدار داد: اگر شکاف میان جریان‌های تندرو و مردم عادی افزایش یابد و موضوع حجاب دوباره به مسئله اصلی جامعه بازگردد، این گسست میان مردم مذهبی و غیرمذهبی می‌تواند به یک چالش جدی تبدیل شود. این اتفاق می‌تواند بسیار مشکل‌آفرین باشد.
او تأکید کرد: اگر برای این مسئله تدبیری اندیشیده نشود، این شکاف می‌تواند به یکی از اصلی‌ترین معضلات جامعه بدل شود و چنین وضعیتی دقیقاً به سود دونالد ترامپ و اهداف او خواهد بود.
چین بر اساس منافع ملی خود عمل می‌کند
حریری در بخش دیگری از اظهارات خود درباره روابط ایران و چین گفت: اینکه چین در هر موضوعی از ایران حمایت کند یا نکند، در نهایت مسئله خود چین است. این کشور بر اساس منافع ملی خود تصمیم می‌گیرد و اگر در جایی در برابر آمریکا مقاومت می‌کند، دلیل آن صرفاً علاقه به ایران نیست، بلکه منافع ملی و راهبرد بلندمدت چین با منافع ایران همسو شده است.
او ادامه داد: در برخی موضوعات نیز ممکن است چین از ایران فاصله بگیرد. مگر ایران کشور نیابتی یا تحت‌الحمایه چین است که انتظار داشته باشیم پکن در همه موارد مطابق خواست ما عمل کند؟
به گفته حریری، چین در منطقه اهداف کوتاه‌مدت و بلندمدت خود را دنبال می‌کند و در هر موضوعی موضع ملی خود را خواهد داشت. این کشور از مخدوش شدن منافع عربستان در منطقه نیز استقبال نمی‌کند، همان‌طور که ایران نیز در مواردی منافع و سیاست‌های خود را پیگیری کرده است.
وی افزود: چین در امارات و قطر سرمایه‌گذاری‌های گسترده‌ای دارد، اما این موضوع به خود چین مربوط است. روابط ایران و چین نیز بر مبنای منافع متقابل شکل گرفته و نباید آن را به رابطه ارباب و رعیتی تبدیل کرد.
حریری با اشاره به پیچیدگی‌های منطقه خاورمیانه و مسئله تنگه هرمز گفت: در برخی مسائل، منافع کشورهایی که نفت می‌خرند و کشورهایی که نفت می‌فروشند ممکن است با منافع چین نیز دچار تضاد شود، اما این به معنای خصومت با چین نیست. در مواردی هم همسویی کامل منافع وجود دارد. این روابط بر مبنای منافع مشترک است و به معنای رابطه نیابتی نیست.
مسائل فرعی نباید جای مسائل اصلی کشور را بگیرد
رئیس اتاق بازرگانی ایران و چین در پایان تأکید کرد: هر قدر بتوانیم کشورهای بیشتری را با خود همراه کنیم، به نفع کشور است. باید از مسائل فرعی عبور کنیم و بر موضوعات اصلی تمرکز داشته باشیم؛ این رویکرد هم در حوزه داخلی و هم در حوزه سیاست خارجی ضروری است.
او گفت: مسئله اصلی امروز کشور قیمت بنزین یا حجاب زنان نیست. اگر کسی این مسائل را به عنوان اولویت اصلی کشور تعریف کند، در تشخیص اولویت‌ها دچار اشتباه شده است.
حریری تأکید کرد: نباید اجازه داد نگاه‌های نادرست و مسائل فرعی به سیاست جاری کشور تبدیل شوند، چرا که در شرایط فعلی، حفظ انسجام اجتماعی و جلوگیری از تعمیق شکاف‌های داخلی، در کنار تقویت روابط خارجی و تاب‌آوری اقتصادی، از مهم‌ترین مسائل کشور است.
