به گزارش ابرامباد، تصویری که اخیراً دست‌به‌دست می‌شود، در نگاه اول بسیار قانع‌کننده به نظر می‌رسد.این عکس جلد یک کتاب است که در کنار یک شخصیت کارتونی، زنی با موهای کوتاه را نشان می‌دهد که مقابل تخته‌ای پر از فرمول‌های ریاضی ایستاده است. برای هر کسی که مریم میرزاخانی را می‌شناسد، شباهت چهره این زن با ایشان بلافاصله جلب‌توجه می‌کند.
طی روزهای اخیر، این تصویر به طور گسترده‌ای در شبکه‌های اجتماعی فارسی‌زبان، از جمله کانال‌های خبری تلگرام و صفحات اینستاگرام، منتشر شده و ادعا می‌شود که این عکس، تصویر مریم میرزاخانی، نابغه فقید ریاضیات، بر روی جلد یک کتاب درسی ریاضی برای دانش‌آموزان ایتالیایی است.
باید گفت که کتاب مورد بحث در این تصویر، یک اثر ساختگی نیست. I Mondi di GEA نام یک مجموعه آموزشی حقیقی است که برای دانش‌آموزان کلاس‌های چهارم و پنجم ابتدایی در مدارس ایتالیا طراحی شده است. این مجموعه توسط Fabbri Editori، زیرمجموعه آموزشی Rizzoli Education، و با همکاری Erickson منتشر گردیده است.
لذا، در اصالت و کاربرد آموزشی این کتاب هیچ شکی وجود ندارد؛ پرسش اصلی تنها درباره هویت واقعی زنی است که تصویرش بر روی جلد نقش بسته است.
این نسخه خاص از کتاب، مربوط به چاپ سال ۲۰۲۵ است. در کنار تصویر زن روی جلد، عبارت con SE SBAGLIO IMPARO di Maestra Federica به چشم می‌خورد که ترجمه تقریبی آن “اگر اشتباه کنم، یاد می‌گیرم” از معلم فدریکا است.
بررسی منابع معرفی این مجموعه آموزشی نشان می‌دهد که “Maestra Federica” همان فدریکا دِ گاسپریس، یک آموزگار ایتالیایی، است. بخش Se sbaglio imparo نیز بخشی تخصصی در آموزش ریاضی این مجموعه به شمار می‌رود که توسط او طراحی شده و بر پایه استفاده از اشتباهات رایج کودکان برای تفهیم بهتر مفاهیم ریاضی استوار است.
با این وجود، این توضیحات به تنهایی کافی نیست تا بتوانیم به طور قطع ادعا کنیم که زن داخل تصویر، حتماً فدریکا دِ گاسپریس خود اوست. از سوی دیگر، هیچ‌گونه نامی یا اشاره‌ای به مریم میرزاخانی یافت نمی‌شود؛ نه در جزئیات مربوط به کتاب، نه در معرفی مجموعه آموزشی و نه در مدارک رسمی مدارس ایتالیا که این کتاب را به ثبت رسانده‌اند، اثری از نام میرزاخانی یا استفاده از تصویر ایشان به چشم نمی‌خورد.
تصویری که در نسخه‌های پیشین نیز وجود داشت
بررسی نسخه‌های قدیمی‌تر این مجموعه، نکته مهم دیگری را آشکار می‌کند. پیش از انتشار نسخه I Mondi di GEA، نسخه‌ای دیگر با عنوان GEA – Sussidiario delle discipline منتشر شده بود. جالب اینجاست که در جلد نسخه مربوط به سال ۲۰۲۴ نیز، همین تصویر زن در کنار تخته ریاضی مشاهده می‌شود؛ اگرچه طرح کلی جلد متفاوت بوده و عنوان I Mondi di GEA هنوز به شکل کنونی خود بر آن نقش نبسته بود.
همچنین، در سال ۲۰۲۶، نسل جدید این مجموعه با نام I Mondi di GEA con PariPasso به چاپ رسیده است.
این روند انتشار حاکی از آن است که تصویر مورد بحث، دست‌کم از چاپ سال ۲۰۲۴ در طراحی کتاب‌های GEA وجود داشته و صرفاً عکسی جدید نیست که به تازگی به یکی از نسخه‌ها اضافه شده باشد.
حقایق موجود و ابهامات باقی‌مانده
شباهت ظاهری زن روی جلد کتاب به مریم میرزاخانی کاملاً مشهود است و به احتمال زیاد همین شباهت، عامل اصلی انتشار این ادعا در فضای مجازی فارسی‌زبان بوده است. اما برای تأیید این شباهت و تبدیل آن به یک هویت قطعی، به شواهد و مدارک مستدل نیاز است.
تا لحظه نگارش این مطلب، هیچ منبع رسمی از سوی ناشر، هیچ مرجع معتبر ایتالیایی، و هیچ سند کتاب‌شناختی مستندی یافت نشده است که این تصویر را به عنوان «مریم میرزاخانی» معرفی کرده یا اعلام کرده باشد که ناشر به منظور بزرگداشت این بانوی دانشمند، از تصویر او استفاده کرده است.
البته این بدان معنا نیست که «زن روی جلد قطعاً فرد دیگری است»، بلکه صرفاً نشان‌دهنده آن است که ادعای انتساب این تصویر به مریم میرزاخانی به صورت رسمی مورد تأیید قرار نگرفته و هیچ مدرک معتبری برای اثبات آن در دست نیست؛ هرچند از نظر بصری، این تصویر در نگاه اول، یادآور چهره مریم میرزاخانی، ریاضیدان برجسته و فقید ایرانی، است.
