به گزارش ابرامباد، علیرضا کاظمی، معاون سابق پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش که روز یکشنبه در بیست‌وششمین جشنواره ملی تجلیل از پژوهشگران، فناوران و آثار برگزیده پژوهشی کشور در اردوگاه شهید باهنر سخن می‌گفت، از مدیران این وزارتخانه خواست تا تحلیل‌های دقیق و کارشناسانه از پدیده بازماندگی از تحصیل ارائه دهند.وی تأکید کرد که آمارهای کنونی، منعکس‌کننده واقعیت کامل ترک تحصیل در نظام آموزشی کشور نیستند.
او در ادامه توضیحات خود افزود: بخش قابل توجهی از دانش‌آموزان به دلایل مختلف از جمله مهاجرت به کشورهای دیگر، علیرغم ثبت در سامانه ثبت احوال، دیگر در مدارس کشور حضور ندارند. همچنین، هزاران دانش‌آموز دیگر در حوزه‌های علمیه مشغول به فراگیری علوم دینی هستند که اطلاعات تحصیلی آن‌ها در سامانه‌های رسمی آموزش و پرورش ثبت نشده است. از سوی دیگر، صدها دانش‌آموز نیز به دلیل ناتوانی‌های جسمی و عدم امکان دسترسی به امکانات آموزشی، از چرخه تحصیل بازمانده‌اند که این موارد، تصویر آماری موجود را پیچیده‌تر می‌کند.
کاظمی صراحتاً از مدیران کل خواست که با هوشیاری کامل، طرح‌های پژوهشی جامعی در زمینه علل بازماندگی از تحصیل به اجرا درآورند. هدف از این کار، شفاف‌سازی و ارائه داده‌های دقیق است تا از هرگونه سوءاستفاده یا انتشار آمارهای مغرضانه توسط افراد با نیات متفاوت در فضای مجازی جلوگیری شود.
این مقام مسئول در وزارت آموزش و پرورش بیان داشت که فعال‌سازی ساختارهای پژوهشی و شوراهای تحقیقاتی در سطوح منطقه‌ای و استانی یک ضرورت است. وی معتقد است که این رویکرد، بهترین مسیر را برای پرورش و تقویت قوای فکری و اندیشه‌ای نسل آتی کشور هموار خواهد کرد.
کاظمی با تأکید بر جایگاه بنیادین پژوهش در فرآیند تعلیم و تربیت، تصریح کرد: یک دیدگاه علمی که بر مبنای پرسشگری استوار باشد، اساس و شالوده اصلی هرگونه پیشرفت علمی و توسعه در هر سیستم آموزشی محسوب می‌شود. وی با اشاره به فرموده حضرت علی(ع) که “هیچ راهی بهتر از پژوهش نیست”، این اصل را معیار اصلی برای سنجش رشد یا عقب‌ماندگی یک نظام دانست.
او در ادامه سخنانش اضافه کرد: اگرچه چالش‌ها و محدودیت‌های متعددی در این مسیر وجود دارد، اما نباید از تلاش‌های چشمگیر و دستاوردهای ستودنی که تاکنون در عرصه پژوهش به دست آمده، چشم‌پوشی کرد. با این حال، وی متذکر شد که این میزان از پیشرفت کافی نیست و باید به دنبال توسعه بیشتر بود.
کاظمی همچنین بر ضرورت سرمایه‌گذاری گسترده در بخش پژوهش تأکید ورزید. او بیان داشت که تحقیقات و پژوهش در صنایع، فناوری، آموزش و توسعه، ستون فقرات پیشرفت و رونق یک کشور را تشکیل می‌دهد. وی افزود کشورهایی که بیشترین بودجه و توجه را به این بخش اختصاص می‌دهند، با سرعت بیشتری به اوج ترقی می‌رسند. او به اهمیت پرسشگری و تفکر در متون قرآنی و روایات اشاره کرد و خاطرنشان ساخت که هر راه‌حلی از یک پرسش آغاز می‌شود.
او در پایان بخش اول سخنانش، بر لزوم نهادینه کردن روحیه‌ی علمی، پرسشگری و تفکر انتقادی در پیکره نظام آموزشی کشور پافشاری کرد. وی تصریح کرد که برای هدایت کشور به سمت توسعه پایدار، باید فرهنگ پژوهش و سؤال در آموزش و پرورش ریشه دواند و دانش‌آموزان و معلمان را به تحقیق و مطالبه‌گری ترغیب کرد.
ضرورت اتکا بر سرمایه انسانی متخصص و کارآمد
در ادامه این مراسم، سید مهدی ابطحی، معاون پژوهشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، سخنانی را ایراد کرد. او اظهار داشت که شناخت و درک قوانین بنیادین حاکم بر گیتی، مستلزم رویکردی علمی و خردگرایانه است؛ قوانینی که باید با بهره‌گیری از ابزارهای علمی نظیر دانش و پژوهش، بر آن‌ها اشراف پیدا کنیم.
ابطحی با اشاره به این که خداوند جهان را بر پایه حکمت و عدل آفریده و وظیفه ما شناخت قوانین طبیعت است، افزود: کوشش و سخت‌کوشی، کلید اصلی دستیابی به موفقیت محسوب می‌شود. وی تأکید کرد که صرف دعا کافی نیست و باید با همت و جدیت، راه توسعه و پیشرفت را پیمود. البته این تلاش باید در مسیر درست، یعنی در جهت شناخت دقیق قوانین هستی، هدایت شود.
او در ادامه به سیر تاریخی توسعه جوامع جهانی پرداخت و تصریح کرد: در طول قرون متمادی، ملت‌ها بر پایه کشفیات علمی و قوانینی که شناسایی کرده‌اند، به سوی پیشرفت گام برداشته‌اند. انقلاب صنعتی اول با اختراع موتور بخار، موجب رشد سریع کشورهای غربی شد. در پی آن، انقلاب صنعتی دوم با تمرکز بر تولید انبوه و کارخانه‌ای، شکاف میان کشورهای توسعه‌یافته و سایرین را عمیق‌تر کرد. انقلاب سوم که بر اساس فناوری‌های الکترونیک و اتوماسیون بنا نهاده شد، این فاصله را باز هم افزایش داد. اکنون ما در آستانه انقلاب صنعتی چهارم قرار داریم؛ انقلابی که بر پایه‌هایی چون اینترنت اشیا، محاسبات ابری، رباتیک و هوش مصنوعی استوار است.
ابطحی ابراز داشت که پافشاری بر اصول علمی، فراهم‌آوردن بسترهای مناسب و تمرکز بر نیروی انسانی خلاق، رمز موفقیت ما در این دوره محسوب می‌شود. او این پرسش را مطرح کرد که کشور ما تا چه اندازه از این فرصت‌های پیش‌رو بهره می‌برد و آیا زیرساخت‌های لازم در حوزه‌های آموزش و پژوهش فراهم است؟
معاون وزیر علوم ضمن ابراز نگرانی از وابستگی بیش از حد کشور به منابع نفتی و معدنی به جای سرمایه‌گذاری بر توانمندی‌های انسانی خلاق، گوشزد کرد: ملت‌هایی که صرفاً بر منابع طبیعی خود تکیه می‌کنند، به مرور زمان دچار فقر و عقب‌ماندگی می‌شوند؛ در مقابل، جوامع و کشورهایی که به نیروی انسانی نوآور خود بها می‌دهند، هر روز بر ثروت و پیشرفت خود می‌افزایند.
او تصریح کرد: در مقطع کنونی، ما با یک فرصت تاریخی و عظیم روبرو هستیم. انقلاب صنعتی چهارم، نمادی از انقلاب مهندسی، فناوری و تولید پایدار است. اگر بتوانیم خود را با جریان این انقلاب همراه کنیم، آینده‌ای بسیار روشن و پرامید در انتظار کشورمان خواهد بود. رمز دستیابی به این چشم‌انداز، آموزش صحیح، پژوهش فعال و سرمایه‌گذاری هدفمند بر روی نیروی انسانی است.
ابطحی اظهار داشت: حتی اگر ذخایر نفتی کشور را با عمری ۱۳۷ ساله و ارزشی حدود ۱۰ هزار میلیارد دلار تخمین بزنیم – که تقریباً ۲۵ برابر ثروت ایلان ماسک است – واقعیت این است که اتکا صرف به منابع نفتی و معدنی، همراه با عدم مشارکت فعال در توسعه بین‌المللی و بی‌توجهی به نیروی انسانی، به تدریج کشور را به سمت فقر سوق می‌دهد. این در حالی است که کشوری متکی بر نیروی انسانی خلاق، هر روز بر غنای خود می‌افزاید.
او در نهایت، با تأکید بر اهمیت نگاه آینده‌نگر، از نسل جوان و آینده‌ساز کشور درخواست کرد که با اتکا به دانش، تلاش بی‌وقفه و همت والا، ایران را در مسیر توسعه‌ای پایدار و رو به جلو رهنمون سازند.
