به گزارش ابرامباد، سفر سید عباس عراقچی به بغداد، نخستین گام مهم دیپلماتیک تهران پس از توافق پایان جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران بود. این بازدید فراتر از یک دیدار معمول دوجانبه، حامل پیام‌های عمیقی درباره آینده روابط ایران و عراق، شیوه اجرای تفاهمات پس از جنگ و همچنین پایه‌ریزی یک نظم امنیتی جدید در غرب آسیا محسوب می‌شود.
انتخاب بغداد به‌عنوان نخستین مقصد عراقچی پس از تفاهم ختم جنگ، اهمیت ویژه جایگاه عراق را در سیاست‌های منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران و نقش تعیین‌کننده این کشور در تحولات امنیتی آینده برجسته می‌سازد.
بغداد: میزبان اولین دیپلماسی پس از بحران
وزیر امور خارجه کشورمان در نشست خبری مشترک خود با فؤاد حسین، همتای عراقی‌اش، تصریح کرد که هدف اصلی این سفر، ابراز قدردانی از حمایت‌های دولت و ملت عراق از جمهوری اسلامی ایران در دوران تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی بوده است.
عراق در طول درگیری‌ها، ضمن محکوم کردن تهاجم، تمام تلاش خود را به کار گرفت تا از تبدیل شدن خاکش به صحنه نبرد جلوگیری کند و همواره بر حفظ ثبات منطقه تأکید ورزید. این رویکرد، اکنون از دیدگاه تهران، به عنوان یک سرمایه ارزشمند برای گسترش همکاری‌های آتی قلمداد می‌شود.
یکی دیگر از اهداف محوری این سفر، تبریک رسمی جمهوری اسلامی ایران به دولت جدید عراق به ریاست «علی فالح الزیدی» بود. عراقچی در دیدارهای جداگانه با مقامات ارشد عراقی، از جمله نخست‌وزیر، رئیس‌جمهور، رئیس مجلس، مشاور امنیت ملی و سایر مسئولان، بر ضرورت توسعه همکاری‌ها در ابعاد سیاسی، اقتصادی، امنیتی، تجاری، فرهنگی و مردمی تأکید ورزید. محور مشترک تمامی این گفتگوها، پشتیبانی تهران از ثبات سیاسی عراق و آمادگی کامل برای ارتقای روابط راهبردی بین دو کشور بود.
تنگه هرمز؛ قلب پیام امنیتی این سفر
شاید مهم‌ترین بخش اظهارات وزیر امور خارجه، به مسئله تنگه هرمز اختصاص داشت. عراقچی برای نخستین بار به طور رسمی اعلام کرد که بر اساس تفاهمات صورت‌گرفته در پایان جنگ، مسئولیت کامل مدیریت و برقراری مجدد تردد دریایی در تنگه هرمز منحصراً بر عهده جمهوری اسلامی ایران است و هیچ کشور یا نهاد دیگری در این زمینه مسئولیتی ندارد. او همچنین هشدار داد که هرگونه دخالت خارجی یا ایجاد ساختارهای موازی، تنها به تشدید تنش‌ها و تأخیر در بازگشت شرایط عادی منجر خواهد شد. این موضع‌گیری، بیانگر تلاش تهران برای تثبیت اقتدار خود در ترتیبات امنیت دریایی منطقه و پیشگیری از ورود بازیگران فرامنطقه‌ای به این عرصه حساس است.
از پایان جنگ تا امنیت دسته‌جمعی منطقه
عراقچی در بغداد تنها به اجرای تفاهمات پس از جنگ نپرداخت؛ بلکه چشم‌انداز جدیدی از نظم امنیتی منطقه را نیز ترسیم کرد. وزیر امور خارجه با اشاره به تجربه جنگ اخیر، تأکید کرد که زمان آن فرا رسیده است تا کشورهای منطقه، بدون نیاز به حضور قدرت‌های خارجی، سازوکاری مشترک برای تأمین امنیت خلیج فارس ایجاد کنند. در همین راستا، تهران از پیشنهاد فؤاد حسین برای آغاز گفتگوها میان ایران، عراق و کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس استقبال کرد؛ پیشنهادی که در صورت تحقق، می‌تواند سرآغاز روندی نوین در معادلات امنیتی منطقه باشد.
دیپلماسی فشرده در پایتخت عراق
برنامه فشرده وزیر امور خارجه ایران در بغداد، گواهی بر اهمیت بالای این سفر بود. عراقچی علاوه بر دیدار با فؤاد حسین، با مقامات دیگری چون علی فالح الزیدی نخست‌وزیر عراق، نزار آمیدی رئیس‌جمهور، هیبت الحلبوسی رئیس مجلس، قاسم العبودی مشاور امنیت ملی، احسان العوادی رئیس دفتر نخست‌وزیر و رئیس کمیته عالی برگزاری مراسم تشییع، و همچنین استاندار کربلا دیدار و گفتگو کرد.
در تمام این نشست‌ها، علاوه بر بررسی روابط دوجانبه، اجرای تفاهمات پایان جنگ، امنیت مرزها، مبارزه با تروریسم، آینده امنیت منطقه و توسعه همکاری‌های اقتصادی مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت.
تشییع رهبر شهید؛ نماد پیوند عمیق دو ملت
یکی دیگر از محورهای مهم سفر عراقچی، هماهنگی برای برگزاری مراسم تشییع پیکر رهبر شهید انقلاب اسلامی در شهرهای بغداد، کاظمین، کربلا و نجف بود. وزیر امور خارجه ضمن قدردانی از دولت عراق به دلیل تشکیل ستاد ویژه هماهنگی این مراسم، از آمادگی میلیون‌ها نفر از مردم عراق برای حضور باشکوه در این آیین خبر داد. از منظر تهران، برگزاری این مراسم صرفاً یک رویداد مذهبی نیست، بلکه نمادی از پیوند تاریخی، فرهنگی و سیاسی ناگسستنی میان دو ملت ایران و عراق به شمار می‌آید.
عراق؛ محور دیپلماسی منطقه‌ای
در جریان دیدارهای بغداد، عراقچی بار دیگر بر لزوم جلوگیری از استفاده کشورهای منطقه از خاک خود برای اقدامات نظامی علیه ایران تأکید کرد؛ موضوعی که در شرایط نوین امنیتی منطقه، اهمیتی مضاعف یافته است. در مقابل، مقامات عراقی نیز ضمن اعلام حمایت قاطع از جمهوری اسلامی ایران، بر توسعه همکاری‌های امنیتی، مبارزه با تروریسم و حفظ ثبات منطقه پای فشردند. این همگرایی نشان می‌دهد که بغداد همچنان یکی از مهم‌ترین شرکای راهبردی تهران در معادلات غرب آسیا باقی خواهد ماند. سفر عراقچی به بغداد را نمی‌توان صرفاً یک سفر دوجانبه یا تشریفاتی قلمداد کرد؛ بلکه این سفر در عمل آغازگر مرحله‌ای نوین از دیپلماسی جمهوری اسلامی ایران پس از تفاهم پایان جنگ است. مرحله‌ای که سه محور اصلی آن شامل تثبیت تفاهمات پس از جنگ، پیشگیری از بازتولید بحران‌های امنیتی و حرکت به سمت شکل‌گیری یک معماری امنیتی منطقه‌ای بدون مداخله قدرت‌های فرامنطقه‌ای است. همزمان، انتخاب عراق به عنوان نخستین مقصد خارجی وزیر امور خارجه پس از جنگ، پیام روشنی درباره جایگاه راهبردی بغداد در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران دارد؛ پیامی که نشان می‌دهد تهران، عراق را یکی از مهم‌ترین بازیگران در معادلات آینده امنیت و ثبات منطقه می‌داند.
