به گزارش ابرامباد، اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه، در نشست خبری هفتگی خود به نکات مهمی اشاره کرد.او ابتدا با اشاره به کمک‌های اخیر آمریکا، از راننده تاکسی قیصر جعفری، همسر و فرزند دوساله‌اش نام برد که از این کمک‌ها بی‌نصیب نماندند، اما در ادامه با لحنی گلایه‌آمیز به جان‌باختن محمدرضا و مجتبی، دو نوجوان خانواده، و یتیم شدن دائمی آنها اشاره کرد. او با ابراز تأسف از جنایات مکرر آمریکا در عراق، شهادت چند شهروند ایرانی در حملات هوایی اخیر را محکوم کرد و به خانواده‌های داغدار تبریک و تسلیت گفت.
وی همچنین یاد و خاطره نیما مرادی، جوان بندر انزلی را که در حمله به کشتی تجاری در دریای خزر به شهادت رسیده بود، گرامی داشت.
بقائی در ادامه به تحولات دیپلماتیک اشاره کرد و گفت که فعالیت‌های وزارت خارجه بی‌وقفه ادامه دارد. مذاکرات با کشور عمان با جدیت پیگیری می‌شود. او افزود وزیر خارجه نیز تماس‌هایی با همتایان خود برقرار کرده تا ضمن تأمین منافع و امنیت ایران، به تشدید ناامنی‌ها در منطقه واکنش نشان دهد.
تنها مذاکره ما با عمان است، نه با آمریکا
سخنگوی وزارت خارجه برای رفع هرگونه ابهام، تصریح کرد: «در حال حاضر هیچ‌گونه مذاکره‌ای با آمریکا در دستور کار ما نیست؛ مذاکرات فعلی صرفاً با عمان در جریان است.» وی افزود این تفاهم‌ها با هدف تضمین تردد ایمن کشتیرانی در تنگه هرمز صورت می‌گیرد. او اظهار امیدواری کرد که با مشورت و همکاری عمان، در اسرع وقت مسیری موقت برای عبور و مرور ایمن کشتی‌ها در تنگه هرمز تعیین شود. این گفت‌وگوها صرفاً دوجانبه و بین دو دولت ساحلی است و مسائل مرتبط با ایران و آمریکا در مراحل بعدی و بسته به شرایط آینده بررسی خواهد شد.
او در واکنش به ادعاهای رسانه‌های غربی مبنی بر توقف حملات به ایران، بیان کرد که مشارکت همه کشورهای منطقه در آینده منطقه بسیار ارزشمند است. وی تأکید کرد که جنگ تحمیلی آمریکا علیه ایران، در واقع جنگی علیه کل منطقه است و حضور آمریکا تنها به بی‌ثباتی و ناامنی دامن زده است. بقائی از تلاش‌های کشورهای منطقه برای کاهش تنش‌ها استقبال کرد و گفت تنها راه بازدارندگی دشمن از شرارت علیه ایران، اقتدار و توان دفاعی کشورمان است.
در مورد میانجی‌گری چین در بحران تنگه هرمز بین ایران و آمریکا، سخنگوی وزارت خارجه گفت: «میانجی‌گری در مسائل مربوط به ایران و آمریکا بر عهده پاکستان است و قطر نیز در این زمینه کمک می‌کند.»
او افزود چین نیز نگرانی‌های مشترکی با ایران در خصوص تشدید یک‌جانبه‌گرایی مخرب آمریکا دارد و از ناامنی و درگیری در منطقه بیمناک است. وی ضمن قدردانی از تلاش‌های دیپلماتیک چین برای جلوگیری از وخامت اوضاع، تأکید کرد که این اقدامات به معنای ظهور یک میانجیگر جدید نیست.
بقائی در پاسخ به ادعای دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، مبنی بر آغاز قریب‌الوقوع مذاکرات با ایران، گفت: «امروز عراقچی عازم سفر اربعین است که سفری شخصی محسوب می‌شود و تمامی همکاران مذاکره‌کننده نیز در ایران حضور دارند.»
دستگاه دیپلماسی تابع منافع ملی است، نه جناح‌های سیاسی
وی در مورد انتقادات مطرح شده علیه جایگاه سخنگویی، توضیح داد که این نهاد، فارغ از شخص سخنگو، در شرایط جنگی فعلی نمی‌تواند موضعی بی‌طرفانه اتخاذ کند. او افزود موضع سخنگو هرگز شخصی نبوده و تمامی نهادها محترم شمرده می‌شوند. وی قاطعانه اظهار داشت که سخنگوی وزارت خارجه و کل بدنه دیپلماسی کشور مجاز نیستند مواضع خود را برای خوشایند یا ناخوشایند جناح‌های سیاسی تعدیل یا تشدید کنند، بلکه تنها منافع ملی برای آنها اهمیت دارد.
سخنگوی وزارت خارجه با اشاره به مخالفت گسترده مردم منطقه با حضور نظامی آمریکا، گفت: «موارد متعددی وجود دارد که نخبگان و مردم منطقه مخالفت صریح خود را با حضور نظامی آمریکا در خاکشان اعلام کرده‌اند. آنها به خوبی می‌دانند که این جنگ، جنگی ظالمانه علیه ایران و یک کشور مسلمان است و ملت ایران صلح‌طلب بوده و به دنبال زندگی مسالمت‌آمیز با تمامی همسایگان خود است. مردم منطقه می‌دانند که تمامی رخدادها، از جمله واکنش‌های دفاعی ایران، صرفاً علیه مبدأ تجاوزات نظامی بوده، نه علیه مردم و کشورهای منطقه. بنابراین، مخالفت آنها با ادامه حضور نظامی آمریکا و سوءاستفاده‌های آن کاملاً طبیعی است.»
مسئول اصلی آتش‌افروزی در منطقه، آمریکاست
بقائی در مورد ادعاها مبنی بر گسترش جبهه‌های جنگ توسط ایران، اظهار داشت: «پنج ماه پیش، در نهم اسفند، ما با جنایت تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی مواجه شدیم. آیا ما بودیم که جبهه‌ها را گسترش دادیم؟» او در خصوص مسئله یمن گفت که این موضوع به یمنی‌ها مربوط است و راه حل آن از طریق گفت‌وگو و نقشه راه صلح بین طرفین حاصل می‌شود. وی افزود هرگونه تلاش برای مرتبط کردن مسائل به جنگی تحمیلی علیه ایران، صرفاً بهانه‌ای برای فرار از پاسخگویی و نشانه‌ای از استیصال است. بقائی تصریح کرد که نمی‌توان علیه کشوری آتش‌افروزی کرد و مسئولیت تمامی اتفاقات منطقه و فراتر از آن را به گردن دیگران انداخت؛ مسئولیت کامل بر عهده آمریکاست.
در پاسخ به خبری از الجزیره مبنی بر اعزام نمایندگان قطر و پاکستان برای آغاز مذاکرات با آمریکا، وی اظهار بی‌اطلاعی کرد و گفت: «ما نه قرار است در این روزها میزبان هیئتی از خارج باشیم و نه مهمان جایی.»
حمایت آمریکا از اسرائیل در حملات به جنوب لبنان
بقائی در مورد حملات رژیم صهیونیستی به جنوب لبنان، گفت: «جنایات رژیم صهیونیستی در غزه، کرانه باختری و لبنان ادامه دارد. این فقط به ذات این رژیم باز نمی‌گردد، بلکه با حمایت مستقیم آمریکا از آن صورت می‌گیرد.» وی مسئولیت شورای امنیت و سازمان ملل را روشن دانست و عادی‌سازی این جنایات، از جمله نسل‌کشی، را شرم‌آور خواند. او از همه کشورهای اسلامی خواست تا توجه خود را به این بزرگترین مسئله جهان اسلام و دنیا معطوف کنند، اما متأسفانه شاهد ادامه این تجاوزات هستیم.
در مورد همکاری نظامی ایران و چین و دریافت ۴۰۰ سامانه پدافندی از چین، وی گفت: «مطمئناً انتظار ندارید در این باره تحلیلی ارائه دهم. رابطه ما با چین بر اساس توافق مشارکت راهبردی و تفاهم‌نامه‌های قبلی، رابطه‌ای مهم در حوزه‌های مختلف است.»
رابطه ایران با ونزوئلا بر پایه احترام متقابل است
سخنگوی دستگاه دیپلماسی در خصوص احضار سفیر ایران به وزارت خارجه ونزوئلا و آینده روابط، گفت: «رابطه ما با ونزوئلا بر اساس احترام متقابل و منافع مشترک بنا شده است. ممکن است بین هر کشوری سوءتفاهم‌هایی پیش بیاید که با توضیحات لازم رفع خواهد شد و این مسائل بر روابط دیرینه و عمیق دو کشور تأثیر منفی نخواهد گذاشت.»
وی در مورد پیگیری بین‌المللی جنایت قشم، اظهار داشت: «در نهم اسفندماه، همزمان با حمله به تهران، به مدرسه شجره طیبه و ورزشگاه لامرد نیز حمله شد. مقامات ایرانی از ابتدای جنگ صریحاً اعلام کردند که هیچ قاعده‌ای را نادیده نخواهند گرفت. این عبارت نشان‌دهنده قصد و نیت ارتکاب جنگی است. هر کشور در قبال نقض‌های بین‌المللی مسئول است و همه کشورها ملزم به رعایت و تضمین حقوق جنگ توسط طرف‌های درگیر هستند. آنچه آمریکا در میناب، لامرد و قشم انجام می‌دهد، مصداق جنایت جنگی است و ما از تمامی ابزارهای بین‌المللی برای پاسخگو کردن عاملان و آمران این جنایت استفاده خواهیم کرد.»
تمام اقدامات لازم برای پاسخگو کردن اوکراین انجام خواهد شد
او در خصوص اقدامات اوکراین در خزر و پیگیری برای جلوگیری از تکرار آن، گفت: «مقامات اوکراینی در تماس مستقیم با عراقچی و همچنین در پیام‌های خود تأکید داشتند که این اقدام غیرعمدی بوده است، اما اظهارات رئیس جمهور اوکراین خلاف آن را نشان می‌دهد که این حمله عمدی بوده است.» وی تأکید کرد: «ما هر اقدامی که لازم باشد، هم برای پاسخگو کردن اوکراین و هم برای جلوگیری از تکرار چنین خطایی از سوی طرف اوکراینی انجام خواهیم داد.»
در مورد سازوکار تعیین عوارض از کشتی‌ها در تفاهم‌نامه با عمان، بقائی گفت: «این مذاکرات برای تفاهم بر سر مسیر تردد ایمن کشتیرانی بین ایران و عمان است. اینکه این مرحله می‌تواند به فرایندهای دیگری در منطقه برای کاهش تنش‌ها متصل شود، باید منتظر ماند.»
بقائی با اشاره به اظهارات مقامات عراقی مبنی بر گروه‌های خرابکار مرتبط با اوکراین، ابراز نگرانی کرد: «اینکه طرفی که درگیر منازعه‌ای چهارساله در منطقه‌ای دیگر است و سابقه انجام اقدامات غیرمتعارف برای جلب توجه و حمایت را دارد، اکنون بخواهد در منطقه ما به نوعی در راستای عملیات پرچم دروغین حرکت کند، برای امنیت منطقه هشدارآمیز است. هرگونه ناامنی در عراق، چه علیه خود عراق و چه علیه کشورهای همسایه، می‌تواند تبعات جدی برای امنیت منطقه داشته باشد.»
آمریکا تفاهم‌نامه را نقض کرد
سخنگوی وزارت خارجه در مورد توییت پزشکیان در فضای مجازی پیرامون تفاهم‌نامه، گفت: «این ما نبودیم که تفاهم‌نامه را نقض کردیم، بلکه آمریکا آن را نقض کرد. آمریکا با واکنشی شدیداً غیرمتعارف اعلام کرد که به هیچ یک از تعهداتش عمل نخواهد کرد. ما در نقض هیچ تفاهمی پیشگام نبوده‌ایم.»
وی در مورد گزارش‌ها پیرامون شکل‌گیری تفاهم بین ایران، عمان، لبنان و رژیم صهیونیستی، گفت: «در خصوص ابراز خوشبینی برخی کشورهای منطقه به مذاکرات ایران و عمان، قبلاً هم عرض کردم که روند مذاکرات رو به جلو بوده و ما در مورد مسیر جدید گفت‌وگوهای خوبی داشته‌ایم.» وی اظهار امیدواری کرد که هم کشورهای منطقه و هم بازیگران فرامنطقه‌ای این رویکرد مسئولانه را قدر بدانند و در این مسیر رویکردی سازنده داشته باشند. اما در مورد تعامل با رژیم صهیونیستی، نمی‌توان رویکردی جز بدبینی اتخاذ کرد، زیرا تجربه نشان داده است که این رژیم به هیچ یک از تعهدات خود پایبند نیست.
سخنگوی وزارت خارجه درباره برهم زدن امنیت در اقلیم کردستان و نقض حاکمیت عراق توسط اوکراین، مجدداً تأکید کرد: «این موضوع نگران‌کننده است. اینکه طرفی که درگیر منازعه‌ای چهارساله است و برای جلب حمایت، کارهای نامتعارفی انجام داده، بخواهد در منطقه ما عملیات پرچم دروغین انجام دهد، برای کل منطقه هشدارآمیز است و ما در حال گفت‌وگو با مقامات عراق هستیم.»
مذاکرات بر سر مسیر ایمن کشتیرانی بین ایران و عمان متمرکز است
وی در مورد مذاکرات ایران و عمان و مسیر جدید، توضیح داد: «این مذاکرات برای تفاهم بر سر مسیر تردد ایمن کشتیرانی بین ایران و عمان است. باید منتظر ماند که آیا این فرایند می‌تواند به فرایند دیگری متصل شود یا خیر. در مورد محتوای تفاهم نیز به همین توضیحات بسنده می‌کنم، اما قطعاً درباره خدمات دریایی صحبت خواهد شد. بر اساس بند ۵ یادداشت تفاهم خاتمه جنگ در ۲۸ خرداد، ما مدیریت آتی تنگه هرمز را پذیرفتیم. ۳۰ روز فرصت داشتیم تا میزان تردد را به وضعیت قبل از جنگ بازگردانیم و با جدیت وظایف خود را انجام می‌دادیم. اما آمریکا حتی اجازه نداد ۳۰ روز به پایان برسد و با بهانه قرار گرفتن چند کشتی، حملات گسترده‌ای را آغاز کرد، تمامی تعهدات را نقض کرد و محاصره دریایی را بازگرداند. آمریکا تمامی تعهدات را یکجا ملغی اعلام کرد و پس از آن، شرایط متشنج‌تر شد.»
بقائی ادامه داد: «آنچه ما تفاهم کرده بودیم، تردد کشتی‌ها از مسیر امن ایران بود، اما یک روز پس از سفر وزیر خارجه آمریکا به منطقه، با تلاش یک‌جانبه آمریکا برای باز کردن مسیر جنوبی از آب‌های عمان مواجه شدیم که خلاف یادداشت تفاهم بود و تهدیدی برای امنیت ملی ایران ایجاد می‌کرد. کشتی‌هایی که از این مسیر عبور می‌کردند، تحت ارعاب سنتکام، برخی حامل تجهیزات نظامی بودند و این با کلیت تفاهم در تعارض بود. در این مدت، مذاکرات حول این محور بوده که مسیر جنوبی و شمالی به یک مسیر بینابین تبدیل شود و تأمین‌کننده منافع دو کشور ساحلی باشد. ما درباره یک کریدور رفت و برگشت صحبت می‌کنیم و این مسیر میانه موقت است تا مسیر ثابت یا همان TSS (طرح تفکیک ترافیک کشتیرانی)، جایگزین TSS قدیمی شود.»
سخنگوی وزارت امور خارجه در مورد کنوانسیون رژیم حقوقی دریای خزر عنوان کرد: «این کمیسیون امضا شده و بررسی‌های حقوقی، سیاسی و سایر جنبه‌ها را انجام داده‌ایم. در ۳۱ تیرماه سال جاری، در هیئت دولت تصویب و به مجلس ارجاع شده است و قرار است در اولین فرصت، مراحل تصویب آن در مجلس انجام شود. وقتی می‌خواهیم به یک سند بین‌المللی ملحق شویم، باید با دقت و با در نظر گرفتن همه ابعاد آن تصمیم‌گیری کنیم و این روند انجام شده است. ما فکر می‌کنیم تصویب این سند در مجلس، زمینه را برای همکاری کشورهای ساحلی خزر و برای جلوگیری از سوءاستفاده‌هایی که ممکن است بازیگران خارج از منطقه خزر در رابطه با این پهنه آبی داشته باشند، فراهم کند. برخی موضوعات که در افکار عمومی ما به عنوان نگرانی مطرح بوده، مواردی است که در این کنوانسیون پرداخته نمی‌شود و خط مبدأ قرار است در کنوانسیون دیگری به آن پرداخته شود.»
وی در مورد پیوستن پاکستان به ائتلاف دریایی عربستان علیه یمن گفت: «آنچه تحت عنوان ائتلاف مشهور شده، حدود ۱۰ سال قبل تشکیل شد و ناکارآمدی آن اثبات شده است. مسئله یمن با چنین موضوعاتی حل نخواهد شد. ما باید تلاش کنیم با ائتلاف صلح، نه با آزار رساندن به کشورهای اسلامی، مسائل را حل کنیم. بارها گفته‌ایم که مسئله یمن با گفت‌وگو حل خواهد شد.»
بقائی در مورد سند عضویت ایران در سازمان همکاری هوش مصنوعی گفت: «این یک سازمان چندجانبه است. ما از شکل‌گیری و عضویت در سازمان‌های چندجانبه استقبال می‌کنیم و این کمک می‌کند به شکستن انحصار در یکی از مهم‌ترین حوزه‌هایی که با همه جنبه‌های زندگی بشر در ارتباط است. قطعاً از این فرصت استفاده خواهیم کرد.»
مقاومت فلسطین راهی جز مقاومت برای بقا ندارد
وی در مورد اخبار واگذاری سلاح توسط حماس گفت: «اخبار ضد و نقیض است. شروط مقاومت فلسطین را حتماً دیده‌اید. رژیم صهیونیستی اساساً به هیچ معاهده و تفاهمی پایبند نبوده و از این ابزار و توافقاتی که هر از گاهی با وساطت برخی ایجاد می‌شود، برای تداوم نسل‌کشی استفاده می‌کند. طبیعتاً مقاومت فلسطین برای تداوم حیات خود، ابزاری جز مقاومت برای حق تعیین سرنوشت ندارند.»
سخنگوی وزارت خارجه در مورد حمله عربستان و آمریکا به عراق تصریح کرد: «ما این حمله را محکوم کردیم و به طرق مختلف، از جمله دیپلماتیک، مراتب اعتراض شدید را به طرف سعودی اعلام کردیم. طرف سعودی در این زمینه توضیحاتی داد که مشارکتی نداشتند، اما آنچه مسلم است، این جنایت مشترک با آمریکا بوده و چند تن از ایرانیان شهید شدند. قطعاً امنیت و حفظ حاکمیت ملی عراق برای ما، خصوصاً در ایام اربعین که صدها هزار زائر در کربلا حضور دارند، بسیار مهم است. این جنایت خودش گویاست که طرف آمریکایی با هرچه که برای ما تقدس دارد، مشکل دارد.»
سخنگوی دستگاه دیپلماسی در مورد تحریم چند کشتی ایرانی توسط آمریکا افزود: «اقدام آمریکا در تعرض به کشتیرانی تجاری ایران، اعم از حملات مستقیم یا تحریم‌ها، مصداق دزدی دریایی است. قرار نیست طرف‌های آمریکایی خیلی شرمنده شوند، زیرا صراحتاً به این دزدی دریایی اعتراف کرده بودند. این اقدامات نشانگر این واقعیت است که آمریکا همچنان در مسیر تقابل با ایران پیش می‌رود. طبیعتاً ایران متقابلاً هر اقدامی را برای صیانت از منافع خودش اتخاذ خواهد کرد.»
حملات دفاعی ایران فقط علیه مبادی تجاوز است
وی در مورد دریافت پیام از سوی کشورهای منطقه برای عدم مشارکت در حملات علیه ایران اظهار داشت: «ما به کشوری حمله نمی‌کنیم و تنها از خودمان دفاع می‌کنیم. ضربات دفاعی ایران علیه پایگاه‌ها و مبادی حمله به ایران است. من مدام تکرار می‌کنم که ما هیچ خصومت و عنادی با کشورهای منطقه نداریم و به تمامیت ارضی آنها احترام می‌گذاریم. کشورهای منطقه نباید اجازه دهند قلمرو آنها برای حمله علیه ایران استفاده شود. نهایتاً به عنوان همسایگان دائمی، باید تصمیم بگیریم با ایجاد اعتماد متقابل و همکاری سازنده، سازوکاری را ایجاد کنیم که تأمین‌کننده منافع کشورهای منطقه باشد.»
بقائی در مورد اظهارات ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، در توییتر پیرامون ونزوئلا و گرینلند خاطرنشان کرد: «ظاهراً داریم به استعمار کلاسیک حتی قبل از جنگ جهانی اول برمی‌گردیم که برخی استعمارگران کشورهای دیگر را اشغال و منابع آنها را غارت می‌کردند. منشور سازمان ملل بر مبنای نفی استفاده از زور در روابط بین‌الملل بنا نهاده شده است. جا دارد همه کشورهای عضو سازمان ملل در این خصوص مسئولانه موضع بگیرند و مخالفت خود را با این روند اعلام کنند.»
