به گزارش ابرامباد، طبق مصوبه اخیر وزارت خزانه‌داری ایالات متحده، جمهوری اسلامی ایران اجازه یافته است که از ۲۲ ژوئن تا ۲۱ اوت سال جاری (۲۰۲۴)، بدون موانع تحریم‌های آمریکا، نفت خام، مشتقات نفتی و فرآورده‌های پتروشیمی خود را به بازارهای جهانی عرضه کرده و درآمد آن را تحصیل نماید.این معافیت ۶۰ روزه که در قالب تفاهم‌نامه‌ای بین تهران و واشینگتن شکل گرفته، دریچه‌ای نو به سوی احیای ظرفیت‌های صادرات نفتی ایران و حضور مجدد در عرصه‌های بین‌المللی گشوده است.
نشانه‌های اولیه حاکی از تأثیر چشمگیر این تصمیم بر روند صادرات نفت کشور است. بر اساس گزارش‌های منتشر شده، از زمان رفع محاصره نفتی، موسسه رهگیری نفتکش‌ها موسوم به تانکرترکرز خبر از صادرات تقریبی ۵۰ میلیون بشکه نفت خام توسط ایران داده است. ارزش تخمینی این میزان صادرات، بالغ بر ۳.۵ میلیارد دلار برآورد می‌شود.
این گزارش همچنین می‌افزاید که میانگین صادرات روزانه نفت ایران در ماه ژوئن (۲۰۲۴)، به حدود یک میلیون و ۶۶۰ هزار بشکه رسیده است.
تانکرترکرز تأکید کرده که آمار ۵۰ میلیون بشکه، مربوط به کل دوره پس از لغو محاصره است. این یعنی در یک بازه زمانی دو هفته‌ای، متوسط صادرات روزانه به ۳.۶ میلیون بشکه می‌رسد؛ در حالی که میانگین کلی ماه ژوئن، همان ۱.۶۶ میلیون بشکه در روز اعلام شده است.
در همین راستا، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی و ریاست تیم مذاکره‌کننده، نهم تیر ماه در یک مصاحبه تلویزیونی تصریح کرد که تحریم‌های نفتی برداشته شده و ایران اکنون می‌تواند نفت خود را با بهایی حدود ۲۰ درصد بیشتر از گذشته به فروش برساند. این گفته‌ها نه تنها از رشد حجم صادرات، بلکه از بهبود چشمگیر شرایط اقتصادی فروش نفت ایران در قیاس با دوران تحریم حکایت دارد.
مشتریان دیرینه نفت ایران در راه بازگشت؟
در کنار رشد صادرات نفت پس از لغو محاصره دریایی و تعلیق تحریم‌ها، علائم امیدبخش بازگشت خریداران سنتی نفت ایران نیز به چشم می‌خورد. خبرگزاری رویترز به نقل از منابع داخلی و بین‌المللی گزارش داده که ایران مذاکراتی اولیه را با شرکت‌های ژاپنی برای ازسرگیری ارسال نفت آغاز کرده است. طبق این گزارش، سه شرکت ژاپنی در حال بررسی احتمال خرید نفت از ایران هستند که در صورت تحقق، این اولین معامله نفتی ژاپن با ایران از سال ۲۰۱۹ محسوب می‌شود. یک منبع معتبر غربی نیز تأیید کرده که گفت‌وگوهای مقدماتی میان مسئولان ایران و ژاپن در خصوص ازسرگیری صادرات انجام شده است.
با این حال، هنوز هیچ تصمیم قطعی در این رابطه گرفته نشده است. یکی از مقامات وزارت اقتصاد، تجارت و صنایع ژاپن اظهار بی‌اطلاعی از این مذاکرات کرده، و مقام دیگری نیز بیان داشته که هرگونه خرید احتمالی به صلاحدید شرکت‌های خصوصی بستگی دارد. به گفته این مقام، افزون بر جنبه‌های تجاری، ایمنی مسیرهای کشتیرانی و نفتکش‌ها نیز فاکتوری کلیدی در نهایی شدن این توافق‌ها خواهد بود.
ژاپن پیش از اعمال مجدد تحریم‌های آمریکا، از واردکنندگان اصلی نفت ایران به شمار می‌رفت. این کشور، به همراه کره جنوبی، هند و شماری از کشورهای اروپایی، پس از خروج ایالات متحده از برجام در سال ۲۰۱۸، واردات نفت از ایران را متوقف کردند. در پی آن، چین به مهم‌ترین مقصد صادرات نفت ایران تبدیل شد. اکنون، توقف موقتی تحریم‌ها این امیدواری را افزایش داده که بخشی از بازارهای سنتی ایران بار دیگر فعال شوند.
اشتیاق هند برای گسترش همکاری‌های انرژی با ایران
علاوه بر ژاپن، هند نیز در کانون توجه دیپلماسی انرژی ایران قرار گرفته است. محسن پاک‌نژاد، وزیر نفت، طی سفر به هندوستان و شرکت در یازدهمین نشست وزرای انرژی بریکس، گفت‌وگوهایی سازنده با مقامات هندی به منظور توسعه همکاری‌ها در بخش‌های نفت، پالایش و پتروشیمی انجام داد. این نخستین بازدید وزیر نفت ایران از هند از سال ۱۳۹۱ شمسی است و تحلیلگران بر این باورند که می‌تواند به احیای روابط نفتی میان دو کشور منجر شود.
در حاشیه این اجلاس، وزیر نفت ایران علاوه بر ملاقات با مقامات هند، با وزیر برق آفریقای جنوبی نیز دیدار و پیرامون ازسرگیری صادرات نفت ایران و تبادلات فنی و مهندسی در عرصه انرژی رایزنی کرد. این گفتگوها بیانگر تلاش وزارت نفت برای گسترش دامنه مشتریان و فعال‌سازی مجدد بازارهای سنتی، در کنار حفظ سهم بازار چین است.
سیدعلی موسوی، معاون امور بین‌الملل وزیر نفت، به گزارش خبرگزاری ایرنا، اعلام کرده که هند دومین مصرف‌کننده بزرگ نفت در جهان است و بسیاری از پالایشگاه‌های آن بر اساس نفت خام ایران طراحی و بنا شده‌اند.
او همچنین تأکید کرده که ایران در این دوره معافیت از تحریم‌ها، آمادگی کامل برای عرضه نفت به تمامی کشورها به غیر از اسرائیل را دارد و وزارت نفت می‌کوشد تا از این فرصت ۶۰ روزه نهایت استفاده را ببرد. وی همچنین ابراز امیدواری کرده که این تعلیق موقت در آینده تمدید شود.
توقف ۶۰ روزه تحریم‌های نفتی، بستری بی‌سابقه برای افزایش چشمگیر صادرات و بازیابی بخشی از بازارهای از دست رفته ایران فراهم آورده است. رشد صادرات به حدود ۱.۶۶ میلیون بشکه در روز، فروش ۵۰ میلیون بشکه نفت در کمتر از دو هفته، آغاز گفت‌وگوها با خریداران ژاپنی و برنامه‌ریزی برای احیای بازار هند، همگی مؤید فعال شدن مجدد دیپلماسی انرژی کشور هستند. با این وجود، پایداری این مسیر به نتایج مذاکرات آتی میان تهران و واشینگتن و امکان تمدید این معافیت پس از انقضای مهلت ۶۰ روزه گره خورده است؛ در حال حاضر، آینده نفت ایران در گرو این مذاکرات است.
