به گزارش ابرامباد، بانک مرکزی پس از مرکز آمار ایران، گزارش خود را درباره وضعیت رشد اقتصادی کشور در سال ۱۴۰۴ منتشر کرد.در ایران، دو نهاد رسمی اصلی، یعنی بانک مرکزی و مرکز آمار ایران، مسئول ارائه آمار کلان اقتصادی هستند. تفاوت در متدولوژی‌های آماری این دو نهاد، به ویژه در محاسبه تحولات اقتصادی (بانک مرکزی برای مناطق شهری و مرکز آمار برای مناطق شهری و روستایی)، اغلب منجر به نتایج متفاوتی می‌شود.
در حالی که مرکز آمار ایران نرخ رشد اقتصادی سال گذشته را ۰.۲ درصد اعلام کرده بود، بانک مرکزی این رقم را -۰.۷ درصد برآورد کرده است که نشان‌دهنده چشم‌اندازی تیره‌تر است. علاوه بر این، سیاست‌گذار پولی نرخ رشد اقتصادی بدون احتساب درآمدهای نفتی را -۱.۱ درصد گزارش داد، که ۰.۸ واحد درصد کاهش بیشتری نسبت به آمارهای مرکز آمار را به نمایش می‌گذارد.
مقایسه داده‌ها با سال ۱۴۰۳ نیز نگران‌کننده است. در سال ۱۴۰۳، رشد اقتصادی ۳.۱ درصد بود، اما این رقم در سال ۱۴۰۴ به -۰.۷ درصد سقوط کرده است؛ کاهشی معادل ۳.۸ واحد درصد در یک سال. وضعیت رشد اقتصادی بدون نفت نیز وخیم‌تر شده است؛ از ۳ درصد در سال ۱۴۰۳ به -۱.۱ درصد در سال ۱۴۰۴ رسیده که بیش از ۴ واحد درصد افت را نشان می‌دهد.
برآوردهای اولیه بانک مرکزی حاکی از کاهش تولید ناخالص داخلی (GDP) کشور به قیمت ثابت سال ۱۴۰۰ است، به طوری که از ۷۸ هزار و ۴۴۳ میلیارد ریال در سال ۱۴۰۳ به ۷۷ هزار و ۸۶۷ میلیارد ریال در سال ۱۴۰۴ تنزل یافته است. تجزیه و تحلیل ارزش افزوده بخش‌های گوناگون اقتصادی، نشان می‌دهد که عمده این کاهش رشد منفی، ناشی از عملکرد ضعیف در حوزه‌های «ساختمان»، «کشاورزی، جنگلداری و ماهیگیری»، «صنعت» و «عمده‌فروشی، خرده‌فروشی و تعمیر وسایل نقلیه موتوری» بوده است. سهم این بخش‌ها در کاهش ۰.۷ درصدی کل اقتصاد به ترتیب منفی ۰.۸، منفی ۰.۴، منفی ۰.۴ و منفی ۰.۴ واحد درصد برآورد شده است.
بخش کشاورزی نیز شاهد کاهش ۴.۲ درصدی ارزش افزوده خود بود و به ۷ هزار و ۸۲۶ میلیارد ریال رسید. این افت عمدتاً به دلیل کاهش تولید محصولاتی نظیر گندم، جو، پسته و خرما گزارش شده است. در نقطه مقابل، بخش نفت در سال گذشته رشد ۳.۱ درصدی را تجربه کرد و ارزش افزوده آن به ۶ هزار و ۳۷۷ میلیارد ریال بالغ گشت. افزایش تولید و صادرات نفت خام، به ویژه در فصل پاییز سال قبل، نقش بسزایی در بهبود نسبی رشد اقتصادی ایفا کرد.
همچنین، گروه صنایع و معادن با رشد منفی ۳.۲ درصدی در سال گذشته مواجه شد، در حالی که در سال ۱۴۰۳ رشد ۲.۴ درصدی داشت. این تغییر معادل افت ۵.۶ واحد درصدی است و به تنهایی ۱.۱ واحد درصد از رشد کلی اقتصاد کاست. در میان زیرمجموعه‌های صنایع و معادن، بخش‌های «صنعت» با رشد منفی ۳.۴ درصد، «ساختمان» با رشد منفی ۱۵.۸ درصد و «آبرسانی، مدیریت پسماند، فاضلاب و فعالیت‌های تصفیه» با رشد منفی ۱.۶ درصد، شاهد رکود بودند. در مقابل، «استخراج معدن» ۰.۱ درصد و «تأمین برق، گاز، بخار و تهویه هوا» ۲.۹ درصد رشد را ثبت کردند.
یکی از نگران‌کننده‌ترین یافته‌های گزارش اخیر بانک مرکزی، کاهش شدید و بی‌سابقه نرخ تشکیل سرمایه ثابت ناخالص است. این شاخص که در سال ۱۴۰۳ رشدی ۳.۸ درصدی داشت، در سال ۱۴۰۴ با افتی چشمگیر و منفی ۱۱.۹ درصدی روبرو شد. این وضعیت زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که بدانیم تشکیل سرمایه ثابت ناخالص در بخش ماشین‌آلات منفی ۱۲.۲ درصد و در بخش ساختمان منفی ۱۲.۳ درصد بوده است. این روند به معنای تسریع استهلاک در صنایع داخلی است و می‌تواند در میان‌مدت به کاهش قابل توجه تولید صنعتی منجر شود.
