به گزارش ابرامباد، دکتر مریم منفرد، متخصص طب سنتی، به عوامل متعددی اشاره می‌کند که منجر به بی‌خوابی می‌شوند.او تأکید دارد که استرس و اضطراب از مهم‌ترین تشدیدکننده‌های این اختلال هستند. بی‌خوابی همراه با بی‌قراری ممکن است ریشه در “گرمی مغز” داشته باشد، در حالی که خشکی مغز ناشی از عدم تعادل در “سودا” و “صفرا”، به همراه افکار آشفته، غم و اندوه نیز از دلایل رایج بی‌خوابی به شمار می‌روند. برای کمک به بهبود کیفیت خواب، راهکارهای ساده‌ای مانند دوش آب ولرم پیش از خواب، استنشاق بوی گلاب یا قرار دادن دستمال آغشته به گلاب در نزدیکی بینی بسیار مؤثرند. همچنین، در مواردی که بی‌خوابی ناشی از خشکی است، استفاده از روغن بادام شیرین یا بنفشه در داخل بینی و ماساژ روغن کدو روی پیشانی می‌تواند به تسکین کمک کند.
بابونه، دمنوش آرام‌بخش شناخته‌شده
یکی از معروف‌ترین و مؤثرترین دمنوش‌های آرام‌بخش در مکتب طب سنتی، دمنوش بابونه است. این گیاه با خواص ضد اضطراب و تسکین‌دهنده‌اش، نقشی کلیدی در بهبود کیفیت خواب و کاهش سطح استرس ایفا می‌کند. مصرف مداوم دمنوش بابونه، نه تنها به عنوان یک نوشیدنی نشاط‌آور عمل می‌کند، بلکه احساس آرامش را تقویت کرده و خلق و خو را بهبود می‌بخشد. علاوه بر این، بابونه در تسکین سردردها، رفع مشکلات گوارشی، کاهش دردهای عضلانی، رفع کوفتگی و خستگی نیز بی‌نظیر است. خواص ضد التهابی و ضد درد آن باعث می‌شود که نوشیدن آن در روزهای پیش از قاعدگی، علاوه بر ایجاد آرامش در سیستم عصبی و گوارشی، با شل کردن عضلات و کاهش اسپاسم، به تجربه قاعدگی آرام‌تری کمک کند. لازم به ذکر است که به دلیل خاصیت قاعده‌آور بودن، مصرف این دمنوش برای خانم‌های باردار توصیه نمی‌شود.
اسطوخودوس، لورازپام گیاهی
اسطوخودوس، که با نام لاوندر نیز شناخته می‌شود، به دلیل تأثیرات چشمگیرش در آرامش‌بخشی به سیستم عصبی، لقب «لورازپام گیاهی» را از آن خود کرده است. این دمنوش گیاهی، یکی از بهترین گزینه‌ها برای ایجاد آرامش اعصاب و تثبیت خلق و خو به شمار می‌رود که به کاهش استرس و دستیابی به آرامش ذهنی کمک شایانی می‌کند. با این حال، باید توجه داشت که مصرف اسطوخودوس می‌تواند رطوبت بدن را کاهش داده و منجر به خشکی مغز شود؛ از این رو، توصیه می‌شود از مصرف آن در ساعات شب خودداری شود. برای تهیه دمنوش ضد استرس اسطوخودوس، کافی است یک قاشق چای‌خوری اسطوخودوس خشک را به یک لیوان آب جوش (که کمی از حرارت افتاده باشد) اضافه کرده و آن را به روش غیرمستقیم دم کنید، سپس پس از صاف کردن، میل نمایید.
بادرنجبویه، کاهنده اثرات استرس‌زا
بادرنجبویه، گیاهی با طبع گرم و خشک، به دلیل عطر دلپذیر و خواص درمانی متعددش مورد توجه طب سنتی قرار گرفته است. این گیاه به عنوان یک آنتی‌اکسیدان قوی، ضدمیکروب، ضدقارچ و ضدالتهاب شناخته می‌شود و در کاهش سردرد و تسکین مشکلات گوارشی، هم به صورت خوراکی و هم موضعی، کاربرد دارد. یکی از برجسته‌ترین ویژگی‌های بادرنجبویه، تأثیر عمیق آن بر سیستم عصبی است. بسیاری از افراد برای مقابله با اضطراب و بی‌خوابی به این گیاه روی می‌آورند، زیرا می‌تواند تأثیرات مخرب استرس را به شکل قابل توجهی کاهش دهد. مصرف دمنوش بادرنجبویه نیز به بهبود کیفیت خواب و کاهش علائم بی‌خوابی و سایر اختلالات خواب کمک می‌کند. با این حال، افرادی که از کم‌کاری تیروئید رنج می‌برند، باید از مصرف این گیاه اجتناب کنند، چرا که ممکن است بر عملکرد تیروئید تأثیر منفی بگذارد.
سنبل الطیب، جایگزینی برای قرص‌های خواب‌آور
سنبل الطیب، با طبیعت گرم و خشک خود، یکی از مؤثرترین گیاهان دارویی برای مقابله با بی‌خوابی و استرس به شمار می‌رود. این گیاه می‌تواند به عنوان جایگزینی امن و طبیعی برای قرص‌های خواب‌آور شیمیایی عمل کند، با این مزیت که برخلاف آن‌ها، وابستگی ایجاد نمی‌کند. دوز توصیه شده برای تهیه دمنوش و بهره‌مندی از خواص آرام‌بخش و خواب‌آور آن، ۱ تا ۲ قاشق چای‌خوری ریشه خشک است. بوی تند و طعم تلخ خاک‌مانند ریشه سنبل الطیب ممکن است برای همه خوشایند نباشد. برای دستیابی به بهترین نتیجه در بهبود خواب، توصیه می‌شود که این دمنوش حدود یک ساعت قبل از خواب مصرف شود و از نوشیدن بیش از سه فنجان در روز خودداری شود. مصرف منظم و پیوسته (بین ۲ تا ۴ هفته) معمولاً نتایج مطلوب‌تری را به همراه دارد. برای تهیه، ۱ تا ۲ قاشق چای‌خوری ریشه خشک سنبل الطیب را می‌توانید به تنهایی یا همراه با گیاهانی مانند گل گاوزبان یا بهارنارنج در یک لیوان آب جوش ریخته و اجازه دهید ۱۰ تا ۱۵ دقیقه (یا بیشتر) دم بکشد. پس از صاف کردن، می‌توانید آن را با کمی عسل یا نبات شیرین کرده و میل کنید.
هشدار: از مصرف بی‌رویه دمنوش‌های گیاهی خودداری کنید!
اگرچه عوارض جانبی دمنوش‌های گیاهی برای مقابله با استرس و بی‌خوابی‌های شبانه به مراتب کمتر از داروهای شیمیایی است، اما رعایت نکات مهمی ضروری است. در صورتی که همزمان از داروهای شیمیایی برای درمان بیماری‌های دیگر استفاده می‌کنید، لازم است حداقل دو ساعت فاصله بین مصرف دارو و دمنوش گیاهی رعایت شود. همچنین، مصرف بی‌رویه و بیش از حد دمنوش‌های گیاهی آرام‌بخش و ضد اضطراب می‌تواند تأثیرات نامطلوبی بر سیستم عصبی مرکزی داشته باشد. نکته حائز اهمیت دیگر این است که برخی گیاهان دارویی ممکن است با یکدیگر تداخل داشته باشند یا اثرات یکدیگر را کاهش دهند؛ بنابراین، اکیداً توصیه می‌شود که برای تهیه دمنوش، چندین گیاه را به صورت همزمان با یکدیگر ترکیب نکنید.
