به گزارش ابرامباد، این روزها وضعیت بازار خودرو آنچنان پیچیده و بغرنج است که صرفاً با اعداد و ارقام قابل توضیح نیست.اصطلاحاتی چون «رکود تورمی»، «نوسانات شدید» و «سردرگمی خریدار و فروشنده» به بهترین شکل گویای این شرایط هستند.
در حالی که طی ماه‌های اخیر شاهد جهش بی‌سابقه قیمت‌ها بوده‌ایم، تا جایی که خودروهایی مانند کوییک به مبالغی باورنکردنی رسیده‌اند، هم‌زمان حجم معاملات و حضور خریداران واقعی به شدت کاهش یافته است. این تضاد میان افزایش قیمت و کاهش چشمگیر فعالیت، نشانگر بازاری نامتوازن است که نه تنها سرمایه‌گذاران خرد، بلکه حتی کارشناسان باسابقه صنعت خودرو را نیز حیران کرده است.
علاوه بر این، تصمیمات کلان اقتصادی و سیاست‌گذاری‌هایی نظیر تغییرات نرخ ارز و تعرفه‌های گمرکی، نقشی اساسی در شکل‌گیری این اوضاع ایفا کرده‌اند. صعود ناگهانی نرخ دلار و نوسانات آن، در کنار قیمت‌گذاری‌های دستوری برای خودرو، سبب شده تا بسیاری از فعالان بازار به جای تمرکز بر تولید و عرضه محصول، تنها در پی حفظ ارزش سرمایه خود باشند. این رویکرد به خروج بخش قابل توجهی از مبادلات خودرو از مسیر طبیعی خود انجامیده و انگیزه خریداران واقعی را برای ورود به بازار به حداقل رسانده است.
اما این تمام ماجرا نیست؛ در پس پرده این نوسانات، ساختارهای ناکارآمد و فسادهای ریشه‌دار نیز وضعیت را بغرنج‌تر کرده‌اند. با وجود اینکه منابع و پتانسیل لازم برای ایجاد تعادل در این بازار وجود دارد، راهکارها و اصلاحات ضروری یا به درستی اجرا نمی‌شوند یا به صورت ناقص و بی‌اثر عملیاتی می‌گردند. این ترکیب نامطلوب از قیمت‌های سرسام‌آور، رکود معاملات و بی‌اثری سیاست‌ها، فضایی را پدید آورده که می‌توان آن را «تونل تاریک بازار خودرو» نامید؛ جایی که کوچک‌ترین تغییر در قیمت، اثرات دومینووار بر کل بازار می‌گذارد و ذهن تمامی بازیگران این حوزه را به خود مشغول ساخته است.
در همین راستا، امیرحسن کاکایی، کارشناس برجسته صنعت خودرو، در گفت‌وگو با یکی از رسانه‌ها، درباره وضعیت کنونی بازار خودرو اظهار داشت که آمار دقیق و قابل اتکایی درباره میزان رکود یا رونق در دست نیست و نمی‌توان با قطعیت در این زمینه قضاوت کرد. او تصریح کرد که آنچه به وضوح دیده می‌شود، افزایش چشمگیر قیمت‌هاست و به عنوان نمونه‌ای ملموس، قیمت کوییک در مدت کوتاهی به بیش از ۷۵۰ میلیون تومان رسیده است؛ وضعیتی که به تعبیر او، بیشتر شبیه «تونل وحشت» است.
وی در ادامه افزود: بخش قابل توجهی از این گرانی‌ها ریشه در تغییرات نرخ ارز و تأثیر آن بر هزینه‌های تولید خودرو دارد. کاکایی تأکید کرد که اگرچه تمام هزینه‌های تولیدکنندگان خودرو به دلار نیست، اما کاهش ارزش ریال به طور کلی هزینه‌های تولید را بالا برده و این افزایش هنوز به طور کامل در قیمت‌های بازار منعکس نشده و با یک تأخیر زمانی خود را نشان می‌دهد.
کاکایی خاطرنشان کرد که خریداران فعلی عمدتاً با نیت حفظ ارزش دارایی و سرمایه‌گذاری وارد بازار می‌شوند و فروشندگان نیز برای فروش، به دنبال یک جایگزین امن برای سرمایه خود می‌گردند. به گفته او، همین امر به محدودیت عرضه و کاهش پویایی بازار انجامیده است و نمی‌توان به طور قاطع گفت که بازار در رکود کامل یا رونق قرار دارد، اما نشانه‌های آشکاری از کاهش تحرک در معاملات به چشم می‌خورد.
او با اشاره به شرایط کلی اقتصاد کشور توضیح داد: نگرانی اصلی، هم‌زمانی تورم‌های فزاینده با رکود در بازارهای مختلف است. به عقیده کاکایی، تورم‌های بالای ۳۰ تا ۴۰ درصد در سال‌های اخیر، همراه با عدم افزایش متناسب درآمدها، منجر به افت شدید تقاضای واقعی شده و این موضوع، تولید را با چالش‌های بیشتری روبه‌رو کرده است.
کاکایی تأکید کرد که افزایش هزینه‌های سربار تولید در کنار کاهش تقاضا، شرایط بسیار دشواری را برای صنایع گوناگون از جمله صنعت خودرو رقم زده است. او افزود: مسائل ساختاری، قوانین متعدد و متناقض، قیمت‌گذاری‌های غیرشفاف و فقدان شفافیت، بستر را برای رانت و فساد فراهم آورده است.
وی تصریح کرد: اصلاح این وضعیت مستلزم شفاف‌سازی، بازنگری جدی در قوانین و مقررات، و اجرای سیاست‌های یکپارچه و قابل پیش‌بینی است تا بازار خودرو از این «تونل وحشت» رهایی یابد و تصمیمات مقطعی و بدون اصلاحات بنیادی، به بی‌ثباتی بیشتر دامن نزند.
کاکایی در پایان تأکید کرد: راهکارهای اصلی شامل شفافیت کامل، آزادسازی منطقی و کنترل‌شده بازار، وضع مالیات‌های هدفمند و مقابله با فساد است. این اقدامات می‌تواند ضمن کاهش رانت، زمینه را برای عرضه و رقابت سالم میان تولیدکنندگان فراهم آورد و به ارزش‌آفرینی واقعی در این صنعت منجر شود.
او در انتها یادآور شد: با وجود افزایش شدید قیمت‌ها، بازار خودرو همچنان با مشکلات ریشه‌ای و رکود دست و پنجه نرم می‌کند و تنها با اصلاح قوانین، کاهش فساد و ایجاد ثبات در سیاست‌گذاری‌ها می‌توان به آینده‌ای روشن‌تر برای تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان امید داشت.
