به گزارش ابرامباد، بالاخره زمان برگزاری انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا مشخص شد و این رویداد مهم سیاسی از بلاتکلیفی خارج می‌شود.قرار است به‌زودی تاریخ دقیق این انتخابات که بارها دستخوش تغییر شده بود، اعلام گردد تا شاهد برگزاری آن در سراسر کشور باشیم.
مسئولین امر پیش‌بینی کرده‌اند که این انتخابات حیاتی در بازه زمانی هشتم تا پانزدهم آبان‌ماه سال ۱۴۰۵ برگزار خواهد شد. برگزاری این انتخابات در شرایط ویژه دو سال اخیر، نشان‌دهنده اقتدار و پویایی کشور است.
مطابق اصول ۷، ۱۰۰ تا ۱۰۶ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، وجود شوراها امری ضروری و مورد تاکید است. اولین دوره انتخابات شوراها در سال ۱۳۷۷ برگزار شد و ششمین دوره آن همزمان با انتخابات ریاست‌جمهوری سیزدهم به انجام رسید. قرار بود هفتمین دوره نیز در سال ۱۴۰۴ و همزمان با انتخابات ریاست‌جمهوری بعدی برگزار شود.
دوره‌های قبلی انتخابات شوراها در تاریخ‌های زیر برگزار شده‌اند: دوره اول در ۷ اسفند ۱۳۷۷، دوره دوم در ۹ اسفند ۱۳۸۱، دوره سوم در ۲۴ آذر ۱۳۸۵، دوره چهارم در ۲۴ خرداد ۱۳۹۲، دوره پنجم در ۲۹ اردیبهشت ۱۳۹۶ و دوره ششم در ۲۸ خرداد ۱۴۰۰. اما تحولات سال‌های اخیر، به ویژه حادثه سقوط بالگرد رئیس‌جمهور آیت‌الله رئیسی و لزوم برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری در کمتر از ۵۰ روز، نمایندگان مجلس یازدهم را بر آن داشت تا مصوب کنند که انتخابات شوراهای اسلامی همزمان با انتخابات چهاردهمین دوره ریاست‌جمهوری برگزار نشود. بر این اساس، برگزاری هفتمین دوره شوراهای شهر و روستا از شمول ماده ۲۲ قانون انتخابات ریاست‌جمهوری مستثنی شد و به سال ۱۴۰۴ موکول گشت.
در آن مقطع، ظرفیت‌ها و شرایط کشور اجازه برگزاری کامل و صحیح انتخابات شوراها را نمی‌داد. لذا طبق مصوبه مجلس، انتخابات با تأخیر برگزار شد و در نتیجه دوره ششم شوراهای شهر و روستا تمدید گشت و به تبع آن، طول عمر شوراهای هفتم کاهش یافت تا انتخابات دوره هشتم در سال ۱۴۰۷، همزمان با انتخابات ریاست‌جمهوری پانزدهم، دوباره به روال سابق بازگردد.
ابتدا مقرر شده بود که هفتمین دوره شوراهای شهر و روستا در سال ۱۴۰۴ برگزار شود. اما به دلیل وقوع «جنگ تحمیلی دوم» که ۱۲ روز به طول انجامید و همچنین شرایط امنیتی پساجنگ، تصمیم بر این شد که انتخابات در یازدهم اردیبهشت ۱۴۰۵ برگزار گردد. با این حال، با آغاز این جنگ و شرایط ناپایدار امنیتی، موضوع تعویق مجدد انتخابات در شورای عالی امنیت ملی مطرح شد. این شورا مصوب کرد که انتخابات ۶۰ روز پس از اعلام رسمی پایان جنگ از سوی همین شورا برگزار شود.
وزارت کشور نیز موظف شد پس از اعلام رسمی پایان جنگ، با هماهنگی هیئت مرکزی نظارت بر انتخابات شوراها و سایر مراجع ذیربط، تقویم جدید انتخابات را تدوین و آن را به مرحله اجرا درآورد. حتی در مراحل اولیه، پیشنهاد ۴۵ روز پس از توقف جنگ مطرح بود، اما در نهایت شورای عالی امنیت ملی این فاصله را به دو ماه افزایش داد و این تصمیم ابلاغ شد.
بار دیگر، زمان برگزاری هفتمین دوره شوراهای شهر و روستا به ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ موکول شد، اما این بار نیز به دلیل بروز «جنگ تحمیلی ۴۰ روزه»، انتخابات در شرایط اضطراری قرار گرفت و برگزار نشد.
نهایی شدن زمان برگزاری انتخابات شوراهای اسلامی کشور
محمد صالح جوکار، رئیس هیئت مرکزی نظارت بر انتخابات شوراهای اسلامی کشور، در خصوص آخرین وضعیت برگزاری هفتمین دوره انتخابات شوراها اظهار داشت: جلسات متعددی برای اتخاذ تصمیم نهایی برگزار شده و مجوز شورای عالی امنیت ملی برای برگزاری این انتخابات صادر گشته است.
وی افزود: در حال حاضر، شرایط برگزاری انتخابات در مناطق مختلف کشور یکسان نیست. برخی مناطق، به ویژه مناطق جنوبی، آمادگی لازم را نداشته، در حالی که برخی دیگر آماده‌اند. بنابراین، وزارت کشور مأمور شده است تا به طور رسمی شهرهایی را که شرایط برگزاری انتخابات را دارند یا فاقد آن هستند، اعلام کند.
رئیس هیئت مرکزی نظارت بر انتخابات شوراهای اسلامی کشور در پایان تأکید کرد: هنوز زمان دقیق برگزاری انتخابات مشخص نشده است، اما هدف اصلی ما برگزاری هرچه سریع‌تر انتخاباتی با مشارکت گسترده مردمی در سراسر کشور است. هیئت مرکزی نظارت و ستاد انتخابات کشور به زودی تاریخ دقیق برگزاری را تعیین خواهند کرد.
آبان‌ماه؛ تاریخ احتمالی برگزاری انتخابات شوراها
علی کشوری، سخنگوی هیئت مرکزی نظارت بر انتخابات مجلس شورای اسلامی، در خصوص تاریخ اولیه برگزاری انتخابات شوراهای شهر و روستا گفت: ابتدا مهرماه به عنوان تاریخ پیشنهادی مطرح بود، اما به دلیل حوادث رخ داده، برگزار نشد و شورای عالی امنیت ملی اعلام کرد که انتخابات دو ماه پس از پایان جنگ برگزار گردد.
وی ادامه داد: پس از پیگیری‌های صورت‌گرفته، سرانجام تصمیم بر این شد که انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا در نیمه اول آبان‌ماه، یعنی یکی از روزهای هشتم یا پانزدهم آبان، برگزار شود.
آرایش سیاسی و تلاش احزاب برای تشکیل لیست‌ها
با نزدیک شدن به زمان تقریبی انتخابات، فعالیت احزاب از جناح‌های مختلف، از جمله اصولگرا و اصلاح‌طلب، افزایش یافته است. جلسات داخلی حزبی مدت‌هاست آغاز شده و به تدریج جبهه‌های مختلف برای جذب مشارکت مردم در عرصه رسانه‌ای معرفی خواهند شد. این تحرک سیاسی از آن جهت مهم است که نشان می‌دهد با وجود توقف ظاهری انتخابات به دلیل شرایط جنگی، احزاب عملاً در حال بازسازی و سازماندهی تشکیلات خود برای ورود به رقابت‌های انتخاباتی هستند. لازم به ذکر است که کشور از زمان انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۴۰۳ تاکنون دستخوش تحولات و شرایط ویژه‌ای شده است؛ بنابراین، احزاب باید با در نظر گرفتن ملاحظات امنیتی، به گونه‌ای در انتخابات شرکت کنند که وحدت و سرمایه اجتماعی جامعه تقویت شود و از ورود به مباحث تفرقه‌افکنانه پرهیز گردد.
جبهه اصولگرایان نیز که در دوره‌های گذشته با چنددستگی‌های انتخاباتی مواجه بوده‌اند، این بار با چالش مهم ائتلاف و تشکیل لیست مشترک روبرو هستند. برخی تشکل‌های اصولگرا به جای ارائه لیست مستقل، بر شناسایی نیروهای متخصص و دستیابی به سازوکاری مشترک برای انتخاب نامزدها تأکید دارند.
در واقع، در میان اصولگرایان پیش از تعویق انتخابات، چندین جریان در تهران روی لیست‌های جداگانه کار می‌کردند و اکنون بحث اصلی، چگونگی دستیابی به وحدت انتخاباتی است. البته برخی جریان‌های این جناح قصد ارائه لیست مستقل ندارند و به دنبال مکانیزمی هستند که احزاب مختلف بتوانند افراد پیشنهادی خود را معرفی کرده و از میان آنها نیروهای متخصص برای شورا انتخاب شوند.
از سوی دیگر، با توجه به تناسبی بودن انتخابات در تهران، ارائه لیست‌های حزبی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ زیرا در این سیستم، برخلاف انتخابات کاملاً فردمحور، لیست حزبی و میزان آرای آن می‌تواند مستقیماً بر تعداد کرسی‌های به‌دست‌آمده تأثیر بگذارد.
در جبهه اصلاح‌طلب نیز فعالیت‌های انتخاباتی آغاز شده بود. این جبهه پیش‌تر از استان‌ها خواسته بود برای شناسایی افراد واجد شرایط و دعوت از نیروهای متخصص برای ثبت‌نام فعال شوند. اما اکنون یک پرسش مهم در برابر این جریان قرار دارد: آیا با توجه به شرایط سیاسی و آرایش تأییدصلاحیت‌شدگان، لیست رسمی برای حوزه‌های خارج از تهران ارائه کند یا خیر؟ در پایتخت نیز گزارش‌های منتشر شده قبل از تعویق انتخابات نشان می‌داد که اصلاح‌طلبان در حال بررسی مسیرهای مختلفی برای تشکیل لیست بودند؛ در کنار آن، برخی چهره‌های سابق مدیریت شهری نیز برای ارائه لیست‌های تخصصی مشغول رایزنی بودند. این در حالی است که برخی اصلاح‌طلبان به ادامه فعالیت شورای شهر ششم اعتراض داشتند و استدلال می‌کردند که تعویق انتخابات لزوماً به معنای تمدید قانونی دوره شوراهای فعلی نیست.
انتخابات با هدف گردش نخبگان و افزایش سرمایه اجتماعی
باید توجه داشت که کشور از شب بیست و سوم خرداد ۱۴۰۴، که وارد مرحله دفاع مستقیم در برابر تجاوز رژیم صهیونیستی شد، تاکنون در وضعیت جنگی قرار دارد. ملتی که بیش از دویست شب است هر شب در خیابان‌ها و میادین اصلی شهرها حضور پرشور دارد و نیروهای مسلح نیز در آمادگی کامل به سر می‌برند.
با اینکه برخی گروه‌های سیاسی معتقد بودند که مانند دهه شصت و دوران هشت سال دفاع مقدس، نباید حتی یک روز برگزاری انتخابات به تعویق بیفتد، اما باید در نظر داشت که در وضعیت جنگی، سازوکارهای فعالیت احزاب برای پیروزی در انتخابات، مستلزم ملاحظات بسیار بالای امنیتی، سیاسی و اجتماعی است.
هدف اصلی این انتخابات، انتخاب و گردش نخبگان و افراد با تجربه کشور برای خدمت در شوراهای شهر و روستا است تا با طرح‌های سازنده و تصمیمات اثرگذار، به کشور خدمت کرده و بار مشکلات مردم را کاهش دهند. بنابراین، هرگونه رقابت انتخاباتی مخرب و طرح دعواهای بی‌حاصل جناحی، می‌تواند تبعات سنگینی برای امنیت ملی در پی داشته باشد. همه گروه‌ها باید به هدف اصلی افزایش مشارکت اجتماعی بیندیشند، هدفی که عملاً با حضور گسترده مردم در میادین شهرها به خوبی قابل مشاهده است.
همچنین، برگزاری انتخابات تناسبی در تهران می‌تواند به افزایش مشارکت مردمی و تمرین احزاب برای انتخابات مجلس سیزدهم کمک کند؛ موضوعی که برای اولین بار در کشور برگزار خواهد شد. در واقع، انتخابات تناسبی برای مجلس دوازدهم نیز مطرح شد، اما به دلایلی، حتی به شکل محدود، اجرایی نشد.
این سازوکار می‌تواند در آینده منجر به افزایش فعالیت احزاب، مشارکت عمومی و روشن ماندن بارقه‌های امید برای همه گروه‌ها و جریانات در نهادهایی چون مجلس و شوراها شود تا تبادل افکار به خوبی به گردش نخبگان و تصمیم‌سازی‌ها یاری رساند.
از سوی دیگر، انتخابات شوراهای این دوره بیش از آنکه صرفاً رقابتی میان افراد یا جناح‌های سیاسی باشد، می‌تواند به آزمونی برای سنجش میزان سازمان‌یافتگی احزاب، توانایی آنها در ائتلاف‌سازی و قدرتشان برای تبدیل آرای اجتماعی به کرسی‌های شورای شهر، آن هم در شرایط حساس امنیتی کنونی، تبدیل شود.
