به گزارش ابرامباد، کشت گیاهان روانگردان و مخدر همواره در بسیاری از کشورها، از جمله ایران، با ممنوعیت‌های شدیدی روبرو بوده است.تنها در موارد خاص و با مجوزهای دقیق و برای مصارف دارویی، امکان کشت این گیاهان فراهم می‌آمده است. با این حال، اخیراً گامی مهم در راستای قانونی‌سازی کشت نوع خاصی از شاهدانه برداشته شده که می‌تواند افق‌های جدیدی را در اقتصاد کشاورزی کشور بگشاید.
محمد ترحمی، مدیرکل حقوقی و امور مجلس ستاد مبارزه با مواد مخدر، خبر از آغاز مطالعات کارشناسی برای کشت قانونی «شاهدانه صنعتی» یا «هِمپ» در کشور داده است. طبق گفته وی، ممنوعیت کشت شاهدانه صرفاً به دلیل تولید مواد مخدر و روانگردان بوده است. اما اکنون، پس از بررسی‌های دقیق، ستاد مبارزه با مواد مخدر شاخص‌هایی را برای تفکیک گونه‌های مجاز و غیرمجاز تعیین کرده است.
بر اساس مصوبه جدید، هر نوع شاهدانه‌ای که میزان ماده تتراهیدروکانابینول (THC) آن بیش از ۰.۲ درصد باشد، در گروه گونه‌های ممنوعه قرار می‌گیرد و کشت آن غیرقانونی است. در مقابل، شاهدانه‌ای که میزان THC آن کمتر از ۰.۲ درصد باشد، که همان شاهدانه صنعتی یا هِمپ است، می‌تواند با دریافت مجوز به صورت قانونی کشت شود. این رویکرد جدید در چارچوب سیاست‌های اقتصاد مقاومتی و به منظور ایجاد ارزش افزوده در بخش کشاورزی کشور طراحی شده و پتانسیل کمک به اقتصاد ملی را دارد. این اقدام، راه را برای بهره‌برداری از قابلیت‌های اقتصادی گسترده شاهدانه صنعتی هموار می‌کند.
تفاوت‌های کلیدی: هِمپ و ماریجوانا
سعید صفاتیان، پژوهشگر و درمانگر حوزه اعتیاد، در تشریح تفاوت‌های شاهدانه صنعتی (هِمپ) و ماریجوانا می‌گوید: «هِمپ در واقع گونه‌ای از گیاه کانابیس است که با ماریجوانای رایج در میزان ماده دلتا THC تفاوت اساسی دارد. در هِمپ، این ماده به مراتب کمتر است و در عوض، غلظت ماده‌ای به نام CBD بیشتر است.»
وی افزود: «CBD کاربردهای درمانی متعددی دارد. در کشورهای غربی از آن برای تسکین درد، کنترل تهوع و استفراغ در بیماران تحت شیمی‌درمانی، مدیریت دردهای سرطانی و حتی تولید روغن‌های خاص استفاده می‌شود.» صفاتیان تأکید می‌کند که هِمپ شاخه‌ای از گیاه ماریجوانا است که در قوانین قبلی ما به صورت خاص مطرح نشده بود و کشت خودسرانه هر نوع شاهدانه همچنان مجاز نیست.
این درمانگر همچنین یادآور شد که شاهدانه یک گیاه روانگردان است، نه مخدر. عوارض مصرف آن شامل قرمزی چشم، خشکی دهان، تشنگی شدید، افزایش فشار خون و تپش قلب، اضطراب و اختلال در حافظه کوتاه‌مدت است.
چالش‌های پیش رو برای قانونی‌سازی کشت شاهدانه صنعتی
صفاتیان به ضرورت اصلاح قوانین برای کشت هر نوع شاهدانه اشاره کرد و گفت: «همانند اصلاح قانون کشت شقایق الیفرا که سال‌ها زمان برد، برای شاهدانه نیز نیازمند اصلاحات قانونی هستیم.» او با وجود کم بودن دلتا THC در هِمپ، هشدار داد که استخراج روغن CBD از آن نیازمند دستگاه‌های بسیار پیشرفته و دقیق است که ما در حال حاضر فاقد آن هستیم. حتی با این دستگاه‌ها نیز، ممکن است درصدی از روغن استخراج‌شده، حاوی مقادیر THC باشد که می‌تواند برای مصرف‌کننده مشکل‌ساز شود.
وی افزود: «علاوه بر تکنولوژی پیشرفته، دانش فنی بالایی نیز برای این فرآیند مورد نیاز است. همچنین، بذر این نوع شاهدانه باید تراریخته باشد و تهیه آن از کشورهای دیگر مستلزم مجوزهای بین‌المللی از نهادهایی مانند INCB (هیئت کنترل مواد مخدر و روانگردان سازمان ملل) است.»
صفاتیان همچنین به نکات دیگری اشاره کرد: «آیا وزارت بهداشت ما نیاز واقعی به این ماده برای تسکین درد و درمان بیماران دارد؟ شاید داروهای جایگزین دیگری وجود داشته باشد که نیاز به این فرآیند پیچیده را مرتفع کند. لازم است تمامی جوانب اقتصادی، پزشکی و اجتماعی این طرح سنجیده شود تا مشخص شود که آیا انجام اصلاح قانون، اخذ مجوزهای بین‌المللی، آماده‌سازی زیرساخت‌های کشاورزی و واردات فناوری‌های لازم، برای کارخانجات داخلی صرفه اقتصادی دارد یا خیر.»
حضور THC در تمام گونه‌های شاهدانه
این پژوهشگر اعتیاد ادامه داد: «شاهدانه صنعتی از نظر ارتفاع رشد و شکل برگ‌ها با شاهدانه معمولی تفاوت دارد، اما به هر حال کاملاً بی‌شباهت نیستند. مهم این است که حتی در شاهدانه صنعتی نیز ماده دلتا THC وجود دارد، هرچند مقدار آن بسیار کمتر از حشیش باشد (مثلاً ۰.۳ گرم در برابر ۲ گرم). وجود همین میزان THC می‌تواند در بروز اعتیاد نقش داشته باشد. بنابراین، هرگونه تصمیم‌گیری در مورد کشت گیاهان مخدر یا روانگردان باید با دقت فراوان توسط کارشناسان مربوطه بررسی شده و از تصمیمات عجولانه و غیرکارشناسی پرهیز شود.»
