به گزارش ابرامباد، موسی فقیه حقانی، رئیس مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران و کارشناس برجسته تاریخ، در سخنرانی خود پیش از خطبه‌های نماز جمعه در دانشگاه تهران، به ریشه‌های ایران مستقل و مقتدر پرداخت. او ابتدا به جنگ چالدران در حدود ۵۰۰ سال پیش اشاره کرد که توسط سلطان سلیم عثمانی به کشور ما تحمیل شد. به گفته حقانی، دلیل اصلی این جنگ، شکل‌گیری یک ایران مقتدر و مستقل بود.
وی توضیح داد که دولت صفوی با پیوند دیانت و سیاست و رسمیت بخشیدن به مذهب تشیع در ایران، دوباره واحد سیاسی مستقل ایران را بنیان نهاد. این رویداد، که تأثیرات آن تا امروز نیز باقی است، نقطه عطفی حیاتی در تاریخ ایران، منطقه و جهان محسوب می‌شود. اگر صفویان این گام مهم را برنمی‌داشتند، نه اثری از ایران مستقل امروز بود و نه مذهب تشیع در این سرزمین رسمیت داشت، و چه بسا ایران به قطعات مختلف تجزیه می‌شد، همان‌گونه که پیش از صفویه نیز هر گوشه‌ای از کشور تحت حاکمیت طایفه‌ای خاص قرار داشت.
فقیه حقانی افزود که این استقلال‌طلبی باب میل عثمانی‌ها نبود و جنگ‌های متعددی را علیه ایران به راه انداختند. حدود سیصد سال درگیری میان ایران و عثمانی ادامه داشت و جنگ چالدران یکی از مهم‌ترین آن‌ها بود. وی خاطرنشان کرد که با وجود رشادت‌ها و ایثار شهدای فراوان، ایران در این نبرد پیروز نشد، اما ضرب شستی به دشمنان نشان داد که ملت ایران ملتی با اراده و قهرمان است. اگرچه در چالدران شکست خوردیم، اما بلافاصله به بازسازی خود پرداختیم و پس از آن نه تنها عثمانی نتوانست ما را شکست دهد، بلکه شکست‌های سنگینی را متحملشان کردیم و حتی تا بغداد پیش رفتیم. تأکید او بر قدرت و استقلال ایران بود، نه کشورگشایی.
این تاریخ‌دان در ادامه به واقعه سوم شهریور ۱۳۲۰ شمسی پرداخت؛ زمانی که ایران توسط قوای شوروی و انگلستان اشغال شد و پس از آن آمریکایی‌ها نیز به آن‌ها پیوستند. کشور ما در ۸۰ ساعت به اشغال درآمد و هیچ مقاومتی صورت نگرفت. او تأکید کرد که علی‌رغم ادعاهای رضاخان درباره ایجاد ارتش نوین و مقتدر و نبود ارتش پیش از او، متفقین در عرض ۸۰ ساعت، بدون درگیری جدی، از شمال و جنوب وارد ایران و سپس پایتخت شدند و کشور به اشغال درآمد.
رئیس مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران، به ۲۵ شهریور و فرار یا فراری دادن رضاخان از ایران اشاره کرد. او در این تاریخ استعفا داد و از کشور خارج شد؛ زیرا اگر می‌ماند، بدون شک مردم او را محاکمه کرده و او باید پاسخگوی جنایات خود می‌بود. وی دلایل اشغال کشور را در آن زمان این‌گونه برشمرد: اولاً، با وجود ارتش، یک ملت متحد و پای کار وجود نداشت، زیرا رضاخان مردم را سرکوب کرده بود. ثانیاً، یک رهبر شجاع و حاکمی مقاوم در رأس کار نبود و رضاخان فرار را بر مقاومت ترجیح داد. ثالثاً، نیروی نظامی مقتدر و مؤمنی وجود نداشت، چراکه رضاخان ارتش را کاملاً شخصی‌سازی کرده بود.
حقانی با تأسف فراوان بیان کرد که فرماندهان ارتش رضاخانی، در هنگام حمله به ایران و اشغال تهران، به جای مقابله با دشمن، به انبارهای آذوقه پادگان‌ها و آشپزخانه‌ها هجوم بردند، غارت کردند و سربازان را در خیابان‌ها و بیابان‌ها رها ساختند. نتیجه این بی‌کفایتی، فروپاشی ارتش شاهنشاهی بود. این کارشناس برجسته تاریخی اظهار داشت: این دو رخداد تاریخی به وضوح نشان می‌دهد که وقتی ایران فاقد استقلال و اقتدار باشد، به آسانی و در کمتر از ۸۰ ساعت اشغال می‌شود و هیچ قدرتی برای مقاومت نخواهد داشت.
رئیس مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران در ادامه به ۱۹ شهریور، سالروز درگذشت آیت‌الله طالقانی، اولین امام جمعه تهران، اشاره کرد. وی بیان داشت که مردم قدرشناس، در شهریور ۱۳۵۸، با تشییع باشکوه پیکر ایشان، حماسه‌ای آفریدند که امام خمینی (ره) بارها به آن اشاره کردند. این استقبال عظیم مردمی، نشان‌دهنده جایگاه عمیق روحانیت شیعه، یعنی آن دسته از روحانیونی که برای مردم، اسلام و ایران ایستادگی و مبارزه می‌کنند، در قلب ملت بود.
وی افزود: رهبر فقید انقلاب (امام خمینی) توجه ویژه‌ای به آیت‌الله طالقانی داشتند. در جلسه‌ای که گزارش همایشی درباره مرحوم آیت‌الله طالقانی خدمت ایشان ارائه می‌شد، به ابعاد مختلف شخصیت طالقانی پرداختیم. در پایان، رهبر فقید فرمودند که اگرچه تمام موارد صحیح است، اما برجسته‌ترین ویژگی آیت‌الله طالقانی، مجاهد بودن او بود.
حقانی ادامه داد: این خصیصه برای رهبر فقید انقلاب که خود مجاهدی نستوه بود و عمرش را در راه مبارزه با دشمنان ایران مستقل و مقتدر وقف کرد، از اهمیت بسیاری برخوردار بود. از این رو، ایشان مجاهدت آیت‌الله طالقانی را به عنوان یک ویژگی ممتاز ستودند. این موضوع در مقطعی مطرح شد که برخی از همراهان انقلاب، از آرمان‌های اولیه فاصله گرفته و از جهاد و مبارزه با استعمار و استکبار جهانی رویگردان شده بودند.
وی خاطرنشان کرد: رهبر فقید انقلاب یادآور می‌شدند که آقای طالقانی در این زمینه می‌تواند الگویی ماندگار باشد؛ زیرا تا واپسین لحظات عمر، هم با استکبار جهانی و صهیونیسم بین‌الملل و هم با استبداد شاهنشاهی مقابله و مبارزه کرد و در این مسیر، سلامت و آسایش زندگی خود را فدا نمود و سرانجام نیز در همین راه به دیدار حق شتافت.
رئیس مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران در بخش دیگری از سخنان خود به ۳۱ شهریور ۱۳۵۹، سالروز آغاز رسمی جنگ تحمیلی اشاره کرد. رژیم بعثی عراق پیش از آن حملاتی را آغاز کرده بود، اما در این روز با حمله به فرودگاه‌های ایران، جنگ رسماً وارد فاز علنی شد. وی تأکید کرد که در این مرحله، دشمن دیگر با کشوری ضعیف که توانایی مقابله و عقب راندن متجاوز را نداشته باشد، روبرو نبود.
او اضافه کرد: گرچه ارتش ما تقریباً دچار فروپاشی شده بود و صدام نیز با اتکا به همین وضعیت، تصور می‌کرد که هر صد سال یک بار چنین فرصتی برای تجزیه ایران و جدا کردن خوزستان پیش می‌آید. اهداف اسلامی نیز در میان بود و آن‌ها قصد داشتند هم ایران را تجزیه کنند و هم انقلاب اسلامی را از بین ببرند.
حقانی ادامه داد: با وجود وضعیت نابسامان ارتش در آن زمان، امام خمینی (ره) و همچنین رهبر معظم انقلاب، رهبر شهیدمان، محکم پای ارتش ایستادند؛ این در حالی بود که گروه‌های مختلف به دنبال انحلال ارتش بودند و حتی دولت موقت نیز تمایلی به تجهیز و تقویت آن نداشت. امام و رهبر شهیدمان در برابر این تفکر خام و شاید خیانت‌آمیز مقاومت کردند.
این کارشناس ارشد تاریخ اظهار داشت: ارتش اگرچه انسجام سابق خود را از دست داده بود، اما وجود یک رهبر شجاع در رأس کشور، رویدادی بسیار مهم بود. زمانی که فرودگاه‌ها بمباران شده بودند، امام خمینی (ره) فرمودند که دیوانه‌ای سنگی پرتاب کرده و ما پاسخ او را خواهیم داد. ارتش نیز بلافاصله تمامی ظرفیت‌های خود را بسیج کرد و حماسه‌ای در نیروی هوایی ایران رقم زد که در بمباران پایگاه‌های رژیم بعثی نمود یافت؛ اقدامی که دشمن هرگز انتظار آن را نداشت و گمان می‌کرد کار ارتش ایران تمام شده است.
وی بخش دیگر این مقاومت را نیروهای مردمی دانست که در برابر رژیم بعثی، که از حمایت تمامی کشورهای مرتجع عرب و قدرت‌های استکباری شرق و غرب برخوردار بود، ایستادگی کردند. این رویداد نشان داد که اگر کشوری دارای رهبری شجاع، رزمندگانی دلیر، افسران متعهد و مردمی پای کار باشد، قادر به ایستادگی در برابر هر متجاوزی است.
رئیس مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران بیان کرد: آموزه حماسه‌آفرین و غرورآفرین شیعی، دستاورد مهمی بود که امام خمینی (ره) و رهبر شهیدمان به ارمغان آوردند. آن‌ها حماسه عاشورا را از یک روایت غم‌انگیز محدود به تکایا، به یک مبارزه تمدنی در صحنه ملی و جهانی تبدیل کردند. بخشی از این مبارزه در جبهه‌های جنگ ظهور یافت و بخش دیگر آن در ادامه مسیر، در مقابله با موانع پیش روی انقلاب اسلامی، خود را نمایان ساخت.
وی افزود: مثال‌های ذکر شده به این منظور است که نشان دهیم وقتی مستقل و مقتدر باشیم، می‌توانیم در برابر هر دشمن، هر تجاوزگر و هر مانعی ایستادگی کنیم، اما اگر این موهبت از دست برود، همان اتفاقاتی رخ می‌دهد که در چالدران افتاد. در چالدران، مردم با اراده و حاکم شجاعی داشتیم، اما ابزارهای لازم برای ایستادگی کامل را نداشتیم.
حقانی ادامه داد: در شهریور ۲۰، نه حاکم شجاعی وجود داشت و نه مردمی باقی مانده بودند که بخواهند پای کار بیایند؛ چرا که اساساً اعتقادی به آن رژیم نداشتند و توسط آن سرکوب شده بودند. اگرچه ظاهراً ارتش و تجهیزات داشتیم، اما دیدیم که در نهایت هیچ ثمری نداشت و ایران در ۸۰ ساعت به اشغال درآمد و کشور سقوط کرد.
وی عنوان کرد: در ۱۷ شهریور، مردم به پا خاستند و ایستادگی کردند و بیش از ۳۰۰۰ نفر در آن روز به شهادت رسیدند. پیش از آن نیز شهدا و مجروحانی داشتیم، اما ۱۷ شهریور با دستور آمریکا، حمایت جیمی کارتر و با هدف کشتار گسترده برای پایان دادن به انقلاب، چنین اقدامی برنامه‌ریزی شد؛ اما مردم مقاومت کردند و با انقلاب ایران استقلال خود را بازیافت.
رئیس مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران با تأکید بر اینکه برای اقتدار، ابتدا باید مستقل بود، اظهار داشت: ما در دوره پهلوی این استقلال را نداشتیم و کاملاً وابسته بودیم. نه اختیار نفت خود را داشتیم، نه فناوری، صنعت، سیاست و اقتصادمان را. همه چیز در دست آمریکا، صهیونیسم بین‌الملل، رژیم نامشروع و انگلیس خبیث بود. بنابراین آن‌ها برای ما تصمیم می‌گرفتند که ایران چه سلاحی می‌تواند داشته باشد، چقدر نفت بفروشد و با چه قیمتی آن را عرضه کند.
وی افزود: وقتی چنین وضعیتی بر کشوری حاکم باشد، اساساً نمی‌توان به اقتدار فکر کرد. آمریکا، حتی با وجود متحد بودن رژیم پهلوی با آن، اجازه نمی‌داد ایران سلاح‌های خاصی داشته باشد؛ به عنوان مثال، داشتن موشک ممنوع بود، زیرا نباید توازن قدرت در منطقه به نفع رژیم ایران و به ضرر رژیم صهیونیستی تغییر می‌کرد. او تأکید کرد که برای استکبار جهانی فرقی نمی‌کند که محمدرضا پهلوی باشید، بن‌سلمان یا امیر قطر.
این کارشناس ارشد تاریخ اظهار کرد: دلیل ۴۷ سال درگیری با ایران، همین استقلال و اقتدار ماست که ظرفیت شکست دشمن را در خود دارد. مسئله هسته‌ای و بسیاری از مسائل دیگر که مطرح می‌کنند، تنها بهانه است. آن‌ها به هیچ وجه ایران مستقل و مقتدر را نمی‌خواهند. بزرگترین دستاورد انقلاب اسلامی، استقلالی بود که به دست آوردیم و در پرتو همین استقلال، اقتداری شکل گرفت که امروز ما در مقابل بزرگترین ارتش جهان، با وجود تمامی حمایت‌ها، ایستادگی کرده‌ایم و مانع رسیدن آن به اهدافش شده‌ایم.
وی ادامه داد: انقلاب اسلامی در حوزه سیاسی برای ما اقتدار به ارمغان آورد. وجود رهبری شجاع، مردمی مسلمان، آرمان‌گرا و پای کار، و رزمندگانی که برای باورهایشان، صیانت از ایران و محافظت از انقلاب ۴۷ ساله در برابر استکبار جهانی ایستاده‌اند، باعث شد تا در حوزه نظامی نیز به اقتداری دست یابیم که امروز تمامی کشورهای جهان، اعم از دوست و دشمن، به آن اعتراف دارند و ایران را به عنوان قدرت چهارم جهان می‌شناسند.
وی تأکید کرد: این دیدگاه که ایران منزوی است و با انقلاب دچار انزوا شده، نظریه‌ای باطل است که توجهی به افکار عمومی جهان ندارد. میلیاردها انسان در جهان امروز از ایستادگی ایرانیان در برابر آمریکای جنایتکار و رژیم صهیونیستی خشنود هستند. این ایستادگی به دلیل همان استقلالی است که انقلاب اسلامی برای ما به ارمغان آورد.
حقانی افزود: با نظام‌سازی که امام خمینی (ره) انجام دادند و با تثبیت دستاوردهای انقلاب در دوره زعامت و امامت رهبر شهیدمان، این استقلال حفظ شد و اقتدار ما نیز هر روز فزونی یافت. از نظر سیاسی، ایران امروز یکی از مقتدرترین نظام‌های سیاسی دنیا را داراست.
رئیس مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران اظهار داشت: نباید به برخی از علامت‌های ضعف که متأسفانه عده‌ای در اوج نبرد نشان می‌دهند و پیام ضعف به دشمن ارسال می‌کنند، توجه کرد. برخی از صلح شرافتمندانه، برخی از صلح عزتمندانه و برخی دیگر از ضرورت گفت‌وگو به هر قیمت سخن می‌گویند و عده‌ای نیز اساساً از تسلیم دم می‌زنند.
حقانی ادامه داد: همان‌طور که رهبر عزیزمان اشاره کردند، دوگانه صلح و جنگ و وارد کردن این دوگانه در میان مردم می‌تواند به اتحاد و اقتدار ما لطمه بزند. ما دوگانه صلح و جنگ نداریم؛ اگر دوگانه‌ای باشد، دوگانه جنگ و دفاع است. ما در مقابل تهاجمی که به کشورمان شده، در حال دفاع هستیم. زمانی که مورد تهاجم قرار گرفته‌اید، نباید بحث گفت‌وگو تحت فشار دشمن مطرح شود.
وی عنوان کرد: رهبر شجاع ما در مقابل این طرز تفکر ایستاده است و مردم نیز برای صیانت از انقلاب، محافظت از دستاوردهای آن و حفظ استقلال کشورمان، مقاوم ایستاده‌اند و ان‌شاءالله با اقتدار، این مرحله را پشت سر خواهیم گذاشت و استکبار جهانی را در رسیدن به آمال شیطانی خود ناکام خواهیم گذاشت.
این کارشناس ارشد تاریخ بیان کرد: در حوزه علمی و فناوری نیز به اقتداری دست یافته‌ایم که در تمامی عرصه‌ها، باز هم دوست و دشمن اذعان دارند که ایران در جایگاه برتری قرار دارد. در برخی از حوزه‌های علمی و فناوری در رده‌های اول و دوم جهان هستیم و در برخی دیگر زیر رتبه ۱۰ قرار داریم؛ چه در حوزه اقتصادی، چه فناوری و چه دانش‌بنیان. این اقتدار به واسطه استقلال و انقلاب اسلامی به دست آمده است.
وی افزود: در سال ۱۳۵۷ از نظر صنعتی مونتاژکار، از نظر فناوری در نقطه صفر و از نظر سیاسی و اقتصادی کاملاً وابسته بودیم؛ اما اکنون ایران، با وجود ۴۷ سال تحریم و تحریم‌های بی‌سابقه‌ای که از سال‌های ۹۶ و ۹۷ علیه ما اعمال شده، همچنان در حال ایستادگی و ادامه مسیر پیشرفت است.
فقیه حقانی ادامه داد: این‌ها باورهایی بود که امامان انقلاب به ما آموختند. این اعتقاد که «ما می‌توانیم» و ایران و ایرانی توانمندی ایجاد تمدن نوین اسلامی را دارند، باعث شده است که هیچ حدی برای توقف نشناسیم؛ به خصوص در حوزه دانش‌اندوزی و فناوری که می‌تواند برای ما اقتدار به ارمغان آورد.
وی در پایان بیان کرد: آرزوی پیروزی و ظفرمندی برای رزمندگان اسلام دارم و امیدوارم خداوند دشمنان ما را نابود کند، هرچه علیه ما فراهم کرده‌اند بر سر خودشان فرو ریزد، قدرت و قدرت آتش سلاح‌های رزمندگان ما را هزاران برابر و دقت آن را هزاران برابر کند و امدادها و نصرت خود را شامل حال این ملت مجاهد و رهبر عزیز کند و امت اسلامی را از شر استکبار جهانی رهایی بخشد.
