
به گزارش ابرامباد، گفتوگوهای میان ایران و ایالات متحده که در سوئیس و با میانجیگری پاکستان و قطر برگزار شد، نه تنها در عرصه دیپلماسی، بلکه در میدان جنگ رسانهها نیز به یکی از اتفاقات مهم سال ۲۰۲۶ تبدیل گشت.بررسی گزارشهای رسانههای آمریکایی در طول دوره مذاکرات سوئیس، نشان میدهد که روایت غالب آنها بر محور «پیشرفت مشروط و وجود محدودیتها» استوار بوده است.
از منظر این رسانهها، توافق سوئیس نه یک پیروزی قاطع، بلکه گامی اولیه، ناکافی و نیازمند ضمانتهای جدیتر تلقی شده است. آنها با برجستهسازی چالشهای پیشرو، زنده نگه داشتن گزینه نظامی و اصرار بر لزوم راستیآزمایی برنامه هستهای و موشکی ایران، تلاش کردند تا روایت «احتیاط استراتژیک» را تقویت کنند.
هدف اصلی این چارچوببندی رسانهای، جلوگیری از پذیرش توافقی است که از نظر آنها «ضعیف» شمرده میشود و همچنین اعمال فشار بر دولت دونالد ترامپ، رئیس جمهور فعلی آمریکا، برای سختگیری بیشتر در مراحل بعدی مذاکرات. این رویکرد، که از نگرانی تکرار تجربه برجام ناشی میشود، به عقیده بسیاری از تحلیلگران محافظهکار آمریکایی، توافقی ناقص و بدون تضمین کافی بود.
نیویورک تایمز در پوشش زنده خود با عنوان «بهروزرسانیهای زنده خاورمیانه» در تاریخ ۲۲ ژوئن نوشت: «میانجیها پس از دور نخست مذاکرات ایران و آمریکا به پیشرفت اشاره میکنند.» این روزنامه افزود که دور نخست مذاکرات در سوئیس با «پیشرفت قابل توجهی» پایان یافته، حتی با وجود تنشها بر سر درگیریهای لبنان که صلح پایدار را به چالش کشیده است.
نیویورک تایمز با استناد به بیانیه میانجیها (قطر و پاکستان)، بر برگزاری مذاکرات در «فضایی مثبت و سازنده» و ایجاد «مکانیسمی برای گفتوگوهای فنی بیشتر» تأکید کرد. با این حال، بلافاصله هشدار داد که این بیانیه به معنای توافق بر «دشوارترین مسائل» مانند سرنوشت برنامه هستهای ایران نیست و تنها به «نقشهراهی برای رسیدن به توافق نهایی در عرض ۶۰ روز» اشاره دارد.
این روزنامه همچنین به «تهدیدهای مجدد دونالد ترامپ علیه ایران» پرداخت و نقل کرد که رئیسجمهور فعلی آمریکا در مصاحبه با فاکس نیوز اعلام کرده که پس از دوره ۶۰ روزه «هر کاری بخواهد» میتواند انجام دهد و به رئیسجمهور ایران درباره «حق غنیسازی» هشدار داده است. نیویورک تایمز گزارش داد که این تهدیدات، واکنش محمدباقر قالیباف را در شبکههای اجتماعی در پی داشت و وی به آمریکا درباره این تهدیدات هشدار داد و بر آمادگی نیروهای مسلح ایران برای پاسخگویی تأکید کرد.
از سوی دیگر، خبرگزاری آناتولی در گزارشی در ۱۹ ژوئن اعلام کرد که وزارت خارجه سوئیس «مذاکرات ایران و آمریکا را که قرار بود روز جمعه در بورگناشتوک برگزار شود، لغو کرده است.» این خبرگزاری به نقل از بیانیه وزارت خارجه سوئیس نوشت: «مذاکرات برنامهریزیشده بین آمریکا، ایران، قطر و پاکستان به تعویق افتاده است و سوئیس همچنان آماده تسهیل این مذاکرات است.» این تعویق، ساعاتی پس از آن اعلام شد که کاخ سفید خبر داد جیدی ونس، معاون رئیسجمهور فعلی آمریکا، به دلیل «جزئیات لجستیکی» به سوئیس سفر نخواهد کرد.
همزمان، خبرگزاری داون در گزارشی در ۲۹ ژوئن با عنوان «مذاکرات سوئیس در هالهای از ابهام؛ حملات تلافیجویانه خاورمیانه را لرزاند» نوشت که «مذاکرات جاری میان ایالات متحده و ایران برای پایان دادن به رویاروییها، در هالهای از ابهام قرار گرفته است.» این رسانه با اشاره به حملات تلافیجویانه و هشدار قاطع ترامپ که گفته بود در صورت ادامه حملات در تنگه هرمز، آمریکا «مجبور به پایان دادن نظامی کار» خواهد بود، فضای حاکم بر مذاکرات را بسیار شکننده توصیف کرد.
خبرگزاری داون همچنین به نقل از منابع دیپلماتیک افزود: «هیچکس انتظار نداشت این مذاکرات آسان یا سریع به پایان برسد… موانع و مخالفان زیادی وجود دارد. اما جنبه امیدوارکننده این است که هر دو طرف تشخیص میدهند جنگ راهحل نیست و باید به گفتوگو ادامه دهند.» در این میان، خبرگزاری اسپوتنیک نیز به نقل از منابع خبری از تعویق مذاکرات فنی ایران و آمریکا در سوئیس خبر داد و اعلام کرد که مقامات ایرانی به دلیل «حملات اخیر» و «برآورده نشدن شرایط تفاهمنامه» در این مذاکرات شرکت نکردهاند.
تحلیل این روایتها نشان میدهد که رسانههای آمریکایی با تکرار واژههای کلیدی مانند «تعویق»، «چالش»، «تهدید» و «گزینه نظامی»، چارچوبی را ایجاد کردند که در آن پیشرفتهای حاصله، دستاوردی «شکننده» و «مشروط» جلوه داده شود. این رویکرد دو نگرانی عمده را منعکس میکند: نخست، تکرار تجربه برجام که به باور بسیاری از تحلیلگران آمریکایی، توافقی بود که بدون ضمانتهای کافی، تنها به خرید زمان برای برنامه هستهای ایران انجامید. دوم، نیاز به حفظ امکان مانور برای اعمال فشار نظامی و دیپلماتیک بر ایران در صورت عدم دستیابی به توافق نهایی.
همچنین از منظر نظریه «چارچوببندی» در مطالعات رسانهای، این رسانهها با گزینش واقعیتها (مانند تعویق مذاکرات به دلیل اختلاف بر سر لبنان یا تشدید تنشها در منطقه) و برجستهسازی جنبههای منفی و چالشهای باقیمانده، روایت «احتیاط استراتژیک» را غالب کردند. این چارچوببندی، افکار عمومی آمریکا را برای پذیرش توافقی «قویتر» و «سختگیرانهتر» در مراحل بعدی مذاکرات آماده میسازد.
در مجموع، روایت آمریکایی با تمرکز بر محدودیتها و چالشها، پیشرفت حاصله در سوئیس را «مشروط» و «ناکافی» نشان میدهد و گزینه نظامی را به عنوان اهرم فشار بر ایران زنده نگه میدارد. این رویکرد، نه تنها بیانگر منافع سیاسی این رسانهها و دولت آمریکاست، بلکه ابزاری قدرتمند برای تأثیرگذاری بر روند مذاکرات و تعیین مسیر توافق نهایی به شمار میآید و تداوم آن در آینده پیشبینی میشود.
در سوی دیگر این نبرد روایتها، رسانههای عربی تصویری متفاوت از مذاکرات سوئیس ارائه کردند. بررسی مضمون گزارشهای این رسانهها در بازه ۱۹ تا ۲۹ ژوئن نشان میدهد که محور غالب آنها را میتوان تحت عنوان «پیروزی دیپلماتیک و رفع فشار» دستهبندی کرد. بر اساس این چارچوب، توافق سوئیس نه به عنوان یک مصالحه موقت یا گامی ناقص، بلکه به مثابه گامی مؤثر برای پایان دادن به جنگ و کاهش تنشهای منطقهای توصیف شده است.
گلف نیوز در پوشش زنده خود در ۲۰ ژوئن با عنوان «مذاکرات ایران و آمریکا در سوئیس لغو شد؛ اسرائیل و حزبالله بر سر آتشبس لبنان توافق کردند» به تحولات پیچیده منطقه پرداخت. این رسانه گزارش داد که «مذاکرات برنامهریزیشده در سوئیس به تعویق افتاده است»، اما در عین حال از توافق آتشبس میان اسرائیل و حزبالله خبر داد که با میانجیگری قطر، آمریکا و ایران حاصل شده است.
این روزنامه به نقل از یک دیپلمات عرب نوشت: «حزبالله و اسرائیل با میانجیگری قطر، آمریکا و ایران بر سر توقف خصومتها به توافق رسیدهاند.» گلفنیوز همچنین گزارش داد که «تردد کشتیها در تنگه هرمز پس از توافق پایان جنگ، به بالاترین سطح در دو ماه اخیر رسیده است» و «۲۵ کشتی تجاری در روز پنجشنبه از این تنگه عبور کردهاند که بیش از سه برابر میانگین روزانه از اوایل ماه مارس است.»
گلفنیوز در ادامه به اظهارات سخنگوی وزارت خارجه ایران اشاره کرد که گفته بود «با توجه به امضای الکترونیکی متن تفاهمنامه در ۱۸ ژوئن، ضرورتی برای برگزاری جلسه مذکور در سوئیس وجود ندارد، اما برنامهریزی برای برگزاری جلسه در روزهای آینده در حال انجام است.» در همین راستا، خبرگزاری رسمی برناما در گزارشی در ۲۱ ژوئن با عنوان «هیئتهای آمریکایی و ایرانی برای مذاکرات فنی وارد سوئیس شدند» نوشت که «هیئتهای آمریکایی و ایرانی روز یکشنبه برای مذاکرات فنی تحت تفاهمنامهای که برای پایان دادن به درگیریهای ماههای اخیر در غرب آسیا و بازگشایی تنگه هرمز امضا شده بود، وارد سوئیس شدند.» این خبرگزاری به نقل از منابع ایرانی گزارش داد که هیئت ایرانی به رهبری محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، وارد زوریخ شده است.
برناما همچنین به «جلسه اضطراری درباره درگیری بین اسرائیل و حزبالله لبنان» اشاره کرد که به دستور کار روز اول مذاکرات اضافه شده بود و به نقل از یک دیپلمات حاضر در مذاکرات نوشت که «انتظار میرود این موضوع اولین موردی باشد که توسط هیئتهای آمریکایی و ایرانی بررسی میشود.» این روایتها در مجموع، مذاکرات سوئیس را تلاشی موفق برای کاهش تنشها و یافتن راهحلهای دیپلماتیک در منطقه نشان میدهند.



