به گزارش ابرامباد، ادعایی بحث‌برانگیز اخیراً در فضای مجازی فراگیر شده است: زنی هشتاد ساله که سال‌ها به دلیل آلزایمر قدرت تکلم خود را تقریباً از دست داده بود، پس از مصرف دوز مشخصی از قارچ‌های حاوی ماده روان‌گردان «سیلوسایبین»، نه تنها شروع به صحبت کرد، بلکه برخی از خاطرات خود را به یاد آورد و حتی توانایی حرکتی‌اش نیز بهبود یافت.این روایت ممکن است در ابتدا شبیه به داستانی غیرقابل باور یا معجزه‌آسا به نظر برسد؛ اما برخلاف بسیاری از شایعات اینترنتی، پشت این ماجرا یک پژوهش علمی معتبر نهفته است. با این وجود، تاکید می‌شود که میان آنچه در این تحقیق رخ داده و ادعای «درمان کامل آلزایمر با قارچ» فاصله زیادی وجود دارد.
جزئیات این رخداد چیست؟
بر اساس مقاله‌ای که اخیراً در نشریه معتبر *Frontiers in Neuroscience* به چاپ رسید، این ماجرا مربوط به یک خانم ژاپنی-آمریکایی در دهه هشتم زندگی‌اش است که تقریباً یک دهه با تشخیص آلزایمر دست و پنجه نرم می‌کرد.
پنج سال قبل از انجام این آزمایش، وضعیت جسمی و ذهنی او به شدت رو به وخامت گذاشته بود. صحبت‌هایش عمدتاً به کلمات یا عبارات بسیار کوتاه محدود می‌شد. علاوه بر چالش‌های شناختی، او از مشکلات حرکتی، دشواری در بلع، عدم کنترل ادرار، کاهش شدید تعاملات اجتماعی و وابستگی کامل به پرستاران و مراقبان خود رنج می‌برد.
محققان به این بیمار یک دوز خوراکی ۵ گرمی از قارچ‌های حاوی سیلوسایبین از نوع “انگیما” (Enigma) تجویز کردند. پس از یک ماه، جلسه دیگری با ۳ گرم از همین نوع قارچ تکرار شد.
سیلوسایبین چیست و چگونه قارچ‌های جادویی را توهم‌زا می‌کند؟
سیلوسایبین یک ماده فعال روان‌گردان است که به شکل طبیعی در برخی از انواع قارچ‌ها یافت می‌شود؛ این قارچ‌ها عموماً با نام‌های “مجیک ماشروم” یا “قارچ جادویی” شناخته می‌شوند.
پس از مصرف، این ماده در بدن به ترکیبی به نام سیلوسین تبدیل شده و بر گیرنده‌های سروتونین در مغز، خصوصاً گیرنده ۵-HT۲A، تأثیر می‌گذارد. این فرآیند می‌تواند منجر به تغییرات چشمگیر در ادراک، احساسات، درک زمان و پردازش اطلاعات شود.
در دوزهای توهم‌زا، ممکن است فرد دچار توهمات بصری، شنیداری یا حسی شود که با واقعیت خارجی همخوانی ندارند. عوارض جانبی احتمالی شامل اضطراب، ترس، حملات پانیک، افزایش ضربان قلب و فشار خون، و حالت تهوع است.
بنابراین، ما با یک “قارچ معمولی” سروکار نداریم. سیلوسایبین ماده‌ای روان‌گردان و بسیار قوی است که تجربیات ناشی از مصرف آن می‌تواند کاملاً غیرقابل پیش‌بینی باشد. جالب است که در مورد همین بیمار نیز، ساعات اولیه پس از مصرف کاملاً عادی نبود و با علائمی مانند تعریق شدید، خواب عمیق و طولانی‌مدت و احتمال افزایش دمای بدن همراه بود.
کمتر از یک روز بعد؛ آیا معجزه رخ داد؟
تقریباً نوزده ساعت پس از مصرف، تغییر قابل توجهی مشاهده شد. بیمار به صورت خودخواسته شروع به بازگو کردن خاطرات شخصی خود کرد و این مکالمه حدود چهار ساعت به طول انجامید.
در روزهای متعاقب آن، خانواده و مراقبان بیمار گزارش‌های دیگری مبنی بر بهبود وضعیت ارائه دادند: افزایش هوشیاری، تشخیص بهتر اعضای خانواده، بهبود توانایی‌های حرکتی، قابلیت پوشیدن لباس به صورت مستقل، تعامل اجتماعی بیشتر و بازیابی بخشی از خاطرات و واکنش‌های احساسی.
یکی از غیرمنتظره‌ترین تغییرات، بازگشت کنترل ادرار بود که بیمار برای مدت طولانی از آن رنج می‌برد.
به طور کلی، محققان در چندین جنبه مختلف از جمله قدرت تکلم، حافظه، حرکت، تعاملات اجتماعی و کنترل مثانه، شاهد بهبودهایی بودند.
آیا بیماری آلزایمر این خانم کاملاً درمان شد؟
پاسخ به این سوال منفی است. حتی مقاله علمی مورد اشاره نیز چنین ادعایی ندارد. عنوان پژوهش به «بهبود موقت عملکرد در چندین زمینه» اشاره می‌کند، نه به درمان قطعی یا معکوس کردن روند بیماری آلزایمر.
خود محققان تصریح کرده‌اند که این تغییرات به معنای ریشه‌کن شدن بیماری یا ترمیم آسیب‌های عصبی ناشی از آلزایمر نیست. به بیان ساده، احتمالاً بخشی از توانایی‌های عملکردی که هنوز در مغز بیمار فعال بودند، به صورت موقت دوباره قابل دسترسی شده‌اند؛ اما بیماری زمینه‌ای همچنان پابرجاست.
این تمایز از اهمیت بالایی برخوردار است؛ «بیمار توانایی صحبت کردن را بازیافت» با «آلزایمر درمان شد» دو گزاره کاملاً مجزا و متفاوت هستند.
نکته حائز اهمیتی که اغلب در انتشار این خبر در شبکه‌های اجتماعی نادیده گرفته می‌شود، این است که تحقیق فوق یک کارآزمایی بالینی استاندارد نیست، بلکه تنها یک گزارش موردی (Case Report) محسوب می‌شود. به این معنی که محققان جزئیات اتفاقی را که برای یک بیمار خاص رخ داده، ثبت و منتشر کرده‌اند.
چرا سیلوسایبین مورد توجه محققان قرار گرفته است؟/ هشداری جدی برای مصرف خودسرانه
در سال‌های اخیر، پژوهشگران دریافته‌اند که سیلوسایبین، ماده روان‌گردان موجود در برخی “قارچ‌های جادویی”، می‌تواند به صورت موقت ارتباطات بین شبکه‌های مغزی را تغییر داده و احتمالاً بر انعطاف‌پذیری عصبی نیز تأثیر بگذارد. به همین دلیل، تحقیقات پیرامون پتانسیل درمانی آن در برخی اختلالات روانی و بیماری‌های عصبی رو به افزایش است. با این حال، پژوهش در زمینه آلزایمر، به ویژه در مراحل پیشرفته، هنوز در ابتدای راه قرار دارد و این نتایج به هیچ وجه به معنای اثبات یک درمان قطعی نیست.
همچنین، نتایج این مطالعه به هیچ وجه به منزله توصیه برای مصرف خودسرانه این قارچ‌ها نیست. دوز مصرفی در این تحقیق بالا بوده و تاکنون هیچ پروتکل استاندارد و تاییدشده‌ای برای کاربرد سیلوسایبین در بیماران مبتلا به زوال عقل (دمانس) وجود ندارد.
این ماده قادر است توهمات شدید، تغییرات عمیق در ادراک، اضطراب، حملات پانیک و نوسانات فیزیولوژیکی ایجاد کند. حتی تشخیص نادرست قارچ‌های حاوی سیلوسایبین از گونه‌های سمی می‌تواند خطرات جدی مسمومیت به همراه داشته باشد.
لذا، این یافته‌ها باید صرفاً به عنوان سرنخی برای پژوهش‌های آتی تلقی شوند و نه یک روش درمانی قطعی یا مجوز برای مصرف خودسرانه.
