به گزارش سایت ابرامباد، جامعه علمی و فرهنگی ایران در غمی بزرگ فرو رفت؛ چرا که یکی از استوانه‌های دانش جغرافیا و انسان‌شناسی کشور، دکتر جواد صفی‌نژاد، دیده از جهان فروبست. این استاد برجسته که نامش با هویت عشایر و سازه‌های آبی کهن ایران گره خورده بود، در سن ۹۶ سالگی به دیار باقی شتافت. او که عمر پربرکت خود را صرف واکاوی زندگی ایلات و عشایر، به‌ویژه اقوام لُر و قشقایی کرده بود، میراثی عظیم از پژوهش‌های میدانی و اسناد علمی برای نسل‌های آینده به یادگار گذاشت.
سفری از شهرری تا قله‌های علمی دانشگاه تهران
زنده‌یاد صفی‌نژاد در شهریورماه سال ۱۳۰۸ در شهر باستانی ری چشم به جهان گشود، اما ریشه‌هایش به ایل غیور بختیاری باز می‌گشت. اشتیاق او به شناخت سرزمین مادری، او را در دهه ۳۰ شمسی به دانشگاه تهران کشاند تا در رشته تاریخ و جغرافیا تحصیل کند. او پس از فارغ‌التحصیلی آرام ننشست و با تلاشی مثال‌زدنی، در نیمه دهه ۴۰، با همراهی دکتر نادر افشار نادری، سنگ بنای بخش مستقل «مطالعات و تحقیقات عشایری» را در موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران بنیان نهاد. یکی از درخشان‌ترین کشفیات علمی او، شناسایی و معرفی سیستم کشاورزی سنتی و تعاونی ایرانیان موسوم به «بُنه» بود که تحولی در شناخت نظام‌های زراعی کهن ایجاد کرد.
پدر کاریز و پاسدار دانش بومی آب
نام جواد صفی‌نژاد با لقب «پدر مطالعات قنات» و «پدر کاریز ایران» جاودانه شده است. او با سفرهای متعدد و زندگی در میان جوامع بومی، رازهای نهفته در مدیریت منابع آب در فلات ایران را استخراج کرد.
پژوهش‌های عمیق او در قالب ده‌ها طرح تحقیقاتی، از جمله بررسی دقیق سبزی‌کاری‌های سنتی شهرری و مطالعه جغرافیای تاریخی شمال خراسان، بخشی از خدمات بی‌بدیل اوست. کتاب ارزشمند او با عنوان «کاریز در ایران و شیوه‌های سنتی بهره‌گیری از آن» چنان غنی و دقیق بود که توانست عنوان برگزیده جایزه جهانی فارابی و کتاب سال جمهوری اسلامی ایران را از آن خود کند.
آثاری که راهنمای آینده‌گان است
از استاد صفی‌نژاد کتاب‌های مرجع بسیاری به یادگار مانده است که چراغ راه پژوهشگران خواهد بود. از همکاری در تدوین «کتاب جهان‌نما» گرفته تا نگارش «نظام سنتی آبیاری در نائین»، «مبانی جغرافیای انسانی» و «پیشگامان جغرافیا در قلمرو اسلام»، همگی نشان از وسعت دانش و دغدغه‌مندی او برای ثبت و ضبط فرهنگ و تمدن ایرانی دارند. او با قلمی توانا، شیوه‌های زیست و دانش بومی ایرانیان را که در خطر فراموشی بود، مکتوب و جاودانه کرد.
گفتنی است خبر درگذشت این دانشمند فرزانه توسط علی شهیدی، از اساتید دانشگاه تهران تایید و اعلام شد. فقدان دکتر صفی‌نژاد ضایعه‌ای جبران‌ناپذیر برای جامعه دانشگاهی و علاقه‌مندان به فرهنگ و تمدن ایران‌زمین محسوب می‌شود.
