به گزارش ابرامباد، معاون اول رئیس‌جمهور، در نشستی صمیمانه با نمایندگان تشکل‌ها و انجمن‌های دانشجویی کشور، از کاستی‌های جنبش دانشجویی در دهه‌های اخیر سخن گفت.وی تأکید کرد که دانشجویان امروز، برخلاف گذشته، کمتر تمایل به پرداخت هزینه‌های فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی خود دارند و این امر به افول نقش آن‌ها در تحولات کشور منجر شده است.
محمدرضا عارف در این دیدار با اشاره به نقش حیاتی دانشگاهیان در بازتاب مطالبات عمومی، اظهار داشت که دولت چهاردهم باور دارد گره‌گشایی از مشکلات جامعه تنها با هم‌زبانی و گفت‌وگوی سازنده میان دانشگاه، مردم و حاکمیت میسر است. او بر استقلال دانشگاه‌ها و توانایی آن‌ها در اداره امور خویش تأکید کرد و دانشجویان را پلی میان اقشار مختلف جامعه و حاکمیت دانست که می‌توانند زبان گویای خواسته‌های مردم باشند.
اهمیت اعتراض دلسوزانه بیش از تکریم
عارف با یادآوری پیشینه تشکل‌های دانشجویی که ریشه‌های آن به ابتکار مهندس بازرگان و آیت‌الله طالقانی بازمی‌گردد، نقش این نهادها را در طول سالیان متمادی در تحولات ارزشمند کشور، به‌ویژه در دوران نهضت امام خمینی (ره)، ستود. وی جایگاه دانشجویان را به دلیل روحیه مطالبه‌گری‌شان، ویژه خواند و تأکید کرد: «برای من، اعتراض و پرخاش یک دانشجو، از تمجید و تکریم افراد عادی باارزش‌تر است؛ چراکه این نوع رفتار، نشان از دلسوزی، آینده‌نگری و استقلال فکری دارد و عاری از هرگونه وابستگی جناحی است.»
کاهش مشارکت و دخالت‌های بیرونی، دلایل افول جنبش دانشجویی
معاون اول رئیس‌جمهور با اشاره به نقش پررنگ دانشجویان پس از انقلاب، خصوصاً در دوران دفاع مقدس و فرماندهی آنان در جبهه‌ها، علت افول جنبش دانشجویی در سال‌های اخیر را چندوجهی دانست. او بیان کرد که عدم تمایل دانشجویان به پذیرش سختی‌ها، فاصله گرفتن تشکل‌ها از بدنه دانشجویی و دخالت‌های بیرونی در امور دانشگاه، از عوامل اصلی این وضعیت است. عارف همچنین، به نقش بدنه دانشجویی و مدیران دانشگاهی در شکل‌گیری این شرایط اشاره کرد.
خسارت‌های حوادث اخیر و نیاز به روایت دقیق
وی در بخش دیگری از سخنان خود، به رویدادهای سال ۱۴۰۱ اشاره کرد و گفت دخالت افراد غیرمسئول در اداره دانشگاه‌ها، هزینه‌های سنگینی برای کشور به بار آورد. او از «باخت جدی» کشور در این حوادث سخن گفت که منجر به از دست رفتن حدود سه هزار جوان شد؛ جوانانی که می‌توانستند آینده‌ساز ایران باشند. عارف بر ضرورت تدوین روایتی مستند و دقیق از این وقایع تأکید کرد و از دانشگاه‌ها خواست تا در این زمینه به دولت یاری رسانند.
چالش عدم گفت‌وگو و راه حل‌های درونی
معاون اول رئیس‌جمهور یکی از معضلات کنونی دانشگاه‌ها را فقدان هم‌زبانی میان اساتید و دانشجویان دانست. اگرچه بخشی از این اختلافات ناشی از تأثیرات تحمیلی و عوامل بیرونی، به‌ویژه از سوی کشورهای غربی است، اما او گفت‌وگوی درون‌دانشگاهی را راهکار اصلی حل این مسائل می‌داند. عارف بر لزوم ارزیابی فضای فعلی دانشگاه‌ها از منظر پرورش انسان‌های فرهیخته تأکید و ریشه‌یابی دقیق حوادث زیان‌بار گذشته را برای ارائه راه‌حل‌های اساسی ضروری خواند.
وی همچنین به دوران‌های چالش‌برانگیزی اشاره کرد که در آن نقش دانشگاه‌ها در توسعه علم و فناوری به‌وضوح نمایان شد و افزود: «تجربه نشان داده هرگاه دانشگاه‌ها نتوانسته‌اند یا نخواسته‌اند حضوری مؤثر داشته باشند، کشور با مشکلات جدی روبه‌رو شده است.» او در پایان این بخش از سخنانش از خیزشی خودجوش در ۸ ماه گذشته در دانشگاه‌ها خبر داد که در آن دانشگاهیان به صورت شبانه‌روزی برای جبران کاستی‌ها تلاش می‌کنند.
پتانسیل عظیم دانشجویان و لزوم وفاق
عارف با استناد به نتایج نظرسنجی‌های اخیر که از افزایش جایگاه اجتماعی دانشجویان و اساتید حکایت دارد، ابراز داشت: «اگر مشارکت دانشگاهیان در سال‌های گذشته قوی‌تر بود، بسیاری از حوادث ناگوار رخ نمی‌داد.» او این نشست را آغازی برای نگاهی نو به جایگاه دانشجویان دانست و تأکید کرد که سه میلیون دانشجوی کشور با یک حرکت جهشی می‌توانند ایران را به پیش ببرند. او همچنین بر ضرورت وفاق و همدلی میان تشکل‌های دانشجویی تأکید کرد و ریشه بسیاری از اختلافات را در خودمحوری‌ها و دخالت‌های بیرونی دانست، اما تصریح کرد که با محور قرار دادن منافع ملی و مردم، نقاط مشترک فراوانی برای همکاری وجود خواهد داشت.
مطالبات صریح دانشجویان از دولت
بخش مهمی از این نشست صمیمانه به طرح دیدگاه‌ها و مطالبات نمایندگان انجمن‌ها و تشکل‌های دانشجویی اختصاص یافت. این فعالان دانشجویی، با وجود گرایش‌های فکری متفاوت، مسائل مهمی را مطرح کردند که از جمله آن‌ها می‌توان به ضرورت بازتعریف نقش دولت در نبرد روایت‌ها، بازنگری در مفهوم و جایگاه نخبگان، مشکلات مربوط به قطعی و سرعت پایین اینترنت، ایجاد فضایی امن برای بیان دغدغه‌های دانشجویان، بهبود اطلاع‌رسانی دولت به مردم، مقابله با ناهنجاری‌های اخلاقی، برگزاری جلسات منظم با مسئولان دولتی و کاهش شکاف‌های اجتماعی از طریق گفت‌وگو اشاره کرد. پیگیری آزادی دانشجویان بازداشت‌شده در وقایع سال ۱۴۰۱ و توجه به معیشت مردم نیز از دیگر خواسته‌های مطرح‌شده بود.
در ادامه این نشست، نمایندگان دانشجویی، با وجود دیدگاه‌های متضاد، ریشه‌های وقایع دی ماه سال ۱۴۰۱ را مورد بررسی قرار دادند:
* انتقادات طیف اصولگرا: دانشجویان نزدیک به جریان اصولگرا، بی‌تدبیری دولت در حوزه معیشت و سفره مردم را به چالش کشیدند و مدعی شدند که دولت فاقد قوه قاهره لازم برای مقابله با کارشکنی‌های سازمان‌یافته است. آن‌ها از دست رفتن جان‌ها در دی ماه را نتیجه بسترسازی غلط دولت و اجرای اصلاحات اقتصادی، به‌ویژه حذف ارز ترجیحی، در بدترین زمان ممکن دانستند.
* دیدگاه طیف منتقد و معترض: نمایندگان این طیف معتقد بودند که حوادث دی‌ماه نشان‌دهنده شکاف‌های عمیق اجتماعی است که به‌راحتی قابل ترمیم نیست. آن‌ها راهکار را در ایجاد فضای گفت‌وگو از طریق تشکل‌های دانشجویی، نشریات و انجمن‌های علمی برای تا حدودی کاهش این شکاف‌ها دیدند. به باور این دانشجویان، خشم انباشته‌شده در میان مردم، نتیجه سال‌ها نادیده انگاشتن خواسته‌های اکثریت است و اصلی‌ترین دلیل بحران اخیر، افول گفت‌وگو میان دولت و دانشجویان است.
درخواست‌های مشخص طیف منتقد دانشجویان:
نمایندگان دانشجویان منتقد، با هدف بهبود شرایط کشور، درخواست‌های مشخصی را مطرح کردند:
1. آزادی دانشجویان بازداشت‌شده: پیگیری آزادی دانشجویانی که در حوادث اخیر به بهانه اعتراض و اجتماع بازداشت شده‌اند.
2. شفافیت درباره جان‌باختگان: انتشار اسامی جان‌باختگان حوادث دی ماه را گامی مثبت دانستند و خواستار ادامه چنین اقداماتی برای شفاف‌سازی و تنویر افکار عمومی شدند. آن‌ها شفافیت را قوی‌ترین سلاح در برابر ناامیدی‌ها عنوان کردند.
3. کمیته حقیقت‌یاب مستقل: وقایع ۱۸ و ۱۹ دی ماه را اقدامی غیرقابل قبول علیه مردم دانستند و ادعای کشته‌شدن مردم توسط تروریست‌ها را توهین آشکار به ملت قلمداد کردند. آن‌ها معتقد بودند که پاسخ اعتراض مدنی مردم با گلوله داده شده و اشاره به پذیرش اعتراض آرام، در حالی که راهپیمایی سکوت سال ۸۸ تحمل نشد، مغلطه‌ای بزرگ است. لذا، تشکیل یک کمیته حقیقت‌یاب مستقل از نهادهای رسمی، شبیه به آنچه در دوران اصلاحات برای قتل‌های زنجیره‌ای شکل گرفت، را تنها راه برون‌رفت از وضعیت کنونی دانستند.
4. تقویت کانون‌های فرهنگی: غفلت از مسائل فرهنگی را ریشه بسیاری از مشکلات دانستند. آن‌ها کانون‌های فرهنگی و هنری دانشگاه‌ها را بازوی توانمندی برای حل مشکلات فرهنگی و اجتماعی معرفی کردند و از محدودیت‌های موجود بر سر راه این کانون‌ها انتقاد و خواستار حمایت عملی و بالاتر دولت از آن‌ها شدند.
5. ارتباط فعال دولت با دانشجویان: خلاء ارتباطی دولت با دانشجویان را بسیار محسوس دانستند و از غیبت اعضای کابینه در مراسم ۱۶ آذر امسال انتقاد کردند. آن‌ها یادآور شدند که تنها وزیر علوم در برنامه‌های دانشجویی سخنرانی داشته و سایر اعضای هیئت دولت جلسه‌ای با دانشجویان نداشته‌اند.
6. بازتعریف نقش حاکمیت در رسانه: بر ضرورت بازتعریف نقش حاکمیت در نبرد روایت‌ها تأکید کردند و از رهاشدگی افکار عمومی در رسانه‌ها ابراز نگرانی کردند.
7. حضور دانشجویان در سفرهای استانی: خواستار تعریف جایگاهی برای تشکل‌های دانشجویی و دانشجویان در سفرهای استانی دولت شدند.
8. حل مشکل اینترنت: قطعی بی‌سابقه و مکرر اینترنت و سرعت پایین آن را باعث چالش‌های شدید علمی، فرهنگی و اجتماعی در میان دانشجویان دانستند و لزوم چاره‌اندیشی هرچه سریع‌تر برای آن را خواستار شدند.
