به گزارش ابرامباد، نشستی آنلاین با محوریت هماهنگی اجرای فاز نخست برنامه پزشکی خانواده و سیستم ارجاع در ۲۵ شهر کشور برگزار شد.در این رویداد، مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، در کنار رؤسای دانشگاه‌های علوم پزشکی و مقامات بهداشتی و درمانی استانی حضور داشت.
در جریان این نشست، رئیس‌جمهور پس از دریافت گزارش‌های مربوط به آخرین اقدامات ستاد مرکزی برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع، همچنین بررسی عملکرد شهرستان‌های مجری، بر لزوم تسریع، هماهنگ‌سازی و افزایش کارایی این طرح حیاتی ملی تأکید ورزید. او توصیه‌ها و دستورات لازم را برای نیل به اهداف برنامه با بیشترین موفقیت ارائه داد.
پزشکیان در سخنان خود، ضمن قدردانی از کوشش‌ها و پیگیری‌های صورت‌گرفته در راه استقرار این برنامه، اظهار داشت: بخش عمده‌ای از امید ما برای حل چالش‌های حوزه‌ی سلامت و بسیاری از مسائل اجتماعی کشور، به ظرفیت عظیم دانشگاه‌های علوم پزشکی و ساختار کلی سلامت بازمی‌گردد. امروز، معضلات فراوانی در جامعه، از جمله سلامت اجتماعی، رفاه اقتصادی و سایر جنبه‌های عمومی، پیوندی ناگسستنی با بخش سلامت دارند و اجرای موفقیت‌آمیز این طرح می‌تواند بخش قابل توجهی از این مشکلات را برطرف سازد.
سلامت جامع، نیازمند نگاهی پیشرو و فعال است
رئیس‌جمهور با تأکید بر اینکه دستیابی به سلامت در جامعه مستلزم رویکردی پویا و آینده‌نگر است، تصریح کرد: اگر جامعه پزشکی کشور با دیدگاهی مسئولانه و مأموریت‌محور در مسیر ارتقای سلامت همگانی گام بردارد، بسیاری از آسیب‌های اجتماعی و زمینه‌های نارضایتی‌های عمومی کاهش خواهد یافت.
پزشکیان با اشاره به اینکه رویدادهای اجتماعی دی ماه سال گذشته قابل پیشگیری بودند، متذکر شد: شمار قابل توجهی از افرادی که در آن وقایع حضور داشتند، با آسیب‌هایی نظیر بیکاری، محرومیت و دیگر عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت دست‌وپنجه نرم می‌کردند. اگر در گذشته توانایی شناسایی و مدیریت زمینه‌های شکل‌گیری این آسیب‌ها را داشتیم، بسیاری از این مسائل بروز نمی‌یافتند. متأسفانه، سیستم سلامت ما در برخی ابعاد فاقد سازوکارهای پیش‌بینی‌کننده مؤثر بوده است.
رئیس‌جمهور، شبکه‌ی بهداشت و درمان کشور را یکی از بزرگ‌ترین پتانسیل‌های استراتژیک جمهوری اسلامی ایران برشمرد و افزود: این شبکه‌ی گسترده، با بهره‌گیری از نیروی انسانی متخصص و زیرساخت‌های موجود، این توانایی را دارد که نقش رهبری و هدایت توسعه‌ی سلامت‌محور را در نقاط مختلف کشور بر عهده گرفته و چالش‌های هر منطقه را در چارچوب سلامت جامعه‌محور شناسایی و مدیریت کند.
پزشکیان تأکید کرد: هرگاه این باور در مدیران بخش سلامت شکل بگیرد که مسئولیت آن‌ها صرفاً درمان بیماری نیست، بلکه راهبری و ارتقای سلامت همه‌جانبه‌ی جامعه است، آنگاه برای بسیاری از عوامل ریشه‌ای آسیب‌های اجتماعی و فقدان سلامت از جمله اشتغال، آموزش، فقر و مسائل مرتبط با زنان سرپرست خانوار نیز راهکارهای مؤثر و عملیاتی طراحی خواهد شد.
مراکز بهداشت، ستون‌های توسعه‌ی سلامت جامعه
رئیس‌جمهور با اشاره به قابلیت‌های مراکز بهداشت کشور اظهار داشت: این مراکز می‌توانند به قطب‌های نجات‌بخش و توسعه‌دهنده‌ی سلامت در مناطق گوناگون تبدیل شوند؛ مراکزی که ضمن گسترش عدالت در سلامت، از وقوع بسیاری از اختلالات و آسیب‌های اجتماعی پیشگیری کرده و نقشی حیاتی در بالا بردن سرمایه‌ی اجتماعی ایفا کنند.
پزشکیان همچنین، نقش دولت را در تسهیل همکاری‌های بین‌بخشی برای اجرای موفق این طرح، مهم ارزیابی کرد و گفت: دولت آماده است تا با تقویت هماهنگی میان دستگاه‌ها، ساختار سلامت را در تحقق مأموریت‌های خود یاری رساند.
رئیس‌جمهور، مشارکت مردمی را دومین ستون موفقیت این برنامه دانست و افزود: شناسایی، ساماندهی و به‌کارگیری توانمندی‌های بومی، نهادهای مردمی و همکاری‌های اجتماعی می‌تواند سرعت اجرای برنامه پزشکی خانواده را افزایش داده و اثربخشی آن را بهبود بخشد. اگر همکاری‌های بین‌بخشی و مشارکت‌های مردمی به درستی شکل بگیرد، در گام بعدی می‌توان با طراحی ساختارهای شبکه‌ای، تدوین دستورالعمل‌های اجرایی و استقرار سیستم‌های نظارت و ارزیابی، اجرای طرح را به صورتی منظم مدیریت کرد.
پزشکیان در ادامه بر ضرورت ارزیابی دقیق قابلیت‌های اجرایی برنامه تأکید کرد و گفت: باید روشن شود که آیا مراکز بهداشت و درمان برای اجرای کامل این طرح، آمادگی‌های لازم را دارا هستند؟ آیا نیروی انسانی کافی و آموزش‌دیده در اختیار داریم؟ آیا تجهیزات، داروها و زیرساخت‌های مورد نیاز فراهم شده‌اند؟ و آیا عمق و کیفیت خدمات سلامت نسبت به دهه‌های گذشته پیشرفت داشته است یا خیر؟
پزشک خانواده؛ ناظری فعال بر نبض سلامت جامعه
رئیس‌جمهور افزود: شبکه‌ی بهداشت و درمان باید تا حد امکان نیازهای درمانی مردم را در همان سطح نخست پاسخ دهد و ارجاع تنها در شرایط ضروری و تخصصی صورت گیرد. برای تحقق این هدف، لازم است کلینیک‌های تخصصی ارجاع به دقت تعریف و ساماندهی شوند تا بیماران در فرآیند ارجاع دچار سردرگمی نشوند. همچنین، ظرفیت پذیرش مراکز تخصصی و حجم ارجاعات نیز باید به صورت شفاف مشخص باشد.
پزشکیان با تأکید بر نقش فعال پزشک خانواده اظهار داشت: پزشک خانواده باید دارای رویکردی فعال، میدانی و مبتنی بر پایش مستمر وضعیت سلامت جامعه باشد. خوشبختانه، گزارش‌های ارائه‌شده نشان‌دهنده‌ی پیشرفت‌های مناسبی در این زمینه است.
رئیس‌جمهور همچنین، مدیریت منابع را از مهم‌ترین الزامات موفقیت این طرح برشمرد و تصریح کرد: اگر نتوانیم متناسب با منابع موجود، بسته‌های خدماتی واقع‌بینانه و پایدار تعریف کنیم و ناخواسته منجر به ایجاد تقاضای القایی و کاذب شویم، هر میزان منابع نیز در اختیار داشته باشیم با چالش مواجه خواهیم شد.
پزشکیان خاطرنشان کرد: بازطراحی مدل بسته‌های خدمتی ضروری است؛ به گونه‌ای که ضمن افزایش رضایت مردم و گسترش خدمات، پایداری منابع نیز حفظ شود. این امر مستلزم تحولی بنیادین در رویکردهای مدیریتی حوزه‌ی سلامت و درمان است.
رئیس‌جمهور با انتقاد از برخی رویه‌های هزینه‌بر در نظام سلامت گفت: پزشکان نباید با تجویزهای غیرضروری، چه در زمینه‌ی دارو و چه در حوزه‌ی تجهیزات پزشکی، هزینه‌های اضافی بر نظام سلامت تحمیل کنند. مدیریت بهینه‌ی منابع، یکی از ارکان اصلی حکمرانی سلامت است.
پزشک واقعی، تمامی ابعاد وجودی بیمار را مد نظر دارد
پزشکیان همچنین بر لزوم توجه به توان اقتصادی بیماران تأکید کرد و افزود: مدیران و سیاست‌گذاران حوزه‌ی سلامت باید خدمات درمانی را متناسب با سطح درآمد و قدرت مالی مردم طراحی کنند و از تحمیل خدمات غیرضروری بر بیماران پرهیز شود. پزشک حقیقی کسی است که علاوه بر سلامت جسمی، سلامت روانی، اجتماعی و اقتصادی بیمار را نیز مدنظر قرار دهد و بر اساس شرایط واقعی او تصمیم‌گیری کند.
رئیس‌جمهور در این زمینه به پیشنهاد اخیر خود برای تصویب مصوبه‌ای در مجمع عمومی فرهنگستان علوم پزشکی اشاره کرد و گفت: مقرر شده است مدیران گروه‌ها و انجمن‌های علمی پزشکی، سیاست‌های دارویی هر رشته را تدوین و ابلاغ کنند تا تجویز دارو و خدمات درمانی خارج از چارچوب‌های علمی و مصوب صورت نگیرد.
پزشکیان تصریح کرد: باید هزینه‌های زائد و غیرضروری برای دولت، سازمان‌های بیمه‌گر و مردم مدیریت و کنترل شود. سیاست‌گذاری دارویی و مدیریت تجویز خدمات درمانی از مسئولیت‌های حاکمیتی حوزه‌ی سلامت است و نباید بار مالی غیرمنطقی بر دوش مردم تحمیل شود. به عنوان نمونه، برخی اقدامات تشخیصی و درمانی از جمله بخشی از آنژیوگرافی‌های انجام‌شده فاقد ضرورت بالینی کافی هستند و صرفاً به دلایل اقتصادی تجویز می‌شوند.
رئیس‌جمهور تأکید کرد: دولت مصمم است با همراهی جامعه پزشکی و با تکیه بر زبان مشترک و نگاه مسئولانه، بهترین خدمات سلامت را متناسب با توان و امکانات کشور به مردم ارائه کند و در مواردی که افراد خواهان خدمات ویژه‌تر هستند، هزینه‌ی آن را شخصاً پرداخت نمایند.
پزشکیان با اشاره به توانمندی بالای پزشکان و کادر درمان کشور اظهار داشت: سرمایه‌ی انسانی حوزه‌ی سلامت یکی از باارزش‌ترین دارایی‌های کشور است. اگر اراده و انسجام لازم شکل گیرد، می‌توان جامعه را از بسیاری از مشکلات و چالش‌ها عبور داد. لازمه‌ی این امر، شناخت دقیق ظرفیت‌ها و تعریف واقع‌بینانه خدمات بر مبنای امکانات موجود است. نباید سطح انتظارات را فراتر از توان اجرایی کشور افزایش داد؛ زیرا این امر زمینه‌ساز نارضایتی عمومی خواهد شد.
ایران؛ الگویی الهام‌بخش در سلامت و حکمرانی اجتماعی
رئیس‌جمهور خاطرنشان کرد: اقشار آسیب‌پذیر جامعه بیش از سایر گروه‌ها در معرض تهدیدهای سلامت قرار دارند و جامعه پزشکی می‌تواند با نگاه اجتماعی و انسان‌محور، نقش مهمی در کاهش آلام روحی، روانی، اقتصادی و اجتماعی آنان ایفا کند.
پزشکیان در بخش دیگری از سخنان خود خطاب به رؤسای دانشگاه‌های علوم پزشکی تأکید کرد: شما نباید صرفاً در محدوده‌ی یک شهر عمل کنید، بلکه باید مسئولیت سلامت کل استان را بر عهده بگیرید. در چارچوب برنامه‌ی پزشکی خانواده و نظام ارجاع، اهداف، منابع و هزینه‌ها مشخص است و بر همین اساس باید مسئولیت‌پذیری بیشتری در سطح استانی شکل گیرد.
رئیس‌جمهور افزود: اگر نگاه مدیریتی محدود به یک شهر باقی بماند، دستیابی به اهداف زمان‌بر خواهد بود؛ اما با نگاهی فراگیر، اراده‌ای جدی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های استانی، می‌توان مسیر تحقق اهداف را هموار کرد.
پزشکیان با تأکید بر ضرورت بهره‌گیری از فرصت‌های موجود گفت: باید کشور را هرچه سریع‌تر از شرایط کنونی عبور دهیم. فرصت‌های موجود محدود هستند و اگر زمان را از دست بدهیم، ممکن است….
