
به گزارش ابرامباد، دیپلماسی در عرصههای حساس و پیچیده امروزی، تنها به تبادل نظرهای فنی و سیاسی محدود نمیشود، بلکه نیازمند یک بازوی رسانهای قدرتمند و هوشمند است.غفلت از این بعد مهم، اغلب به این نتیجه میانامبد که روایت اولیه و شکلدهنده افکار عمومی، نه توسط رسانههای داخلی، بلکه توسط منابع خبری خارجی تولید و منتشر شود. این وضعیت، تأثیرات ذهنی و روانی مذاکرات را از کنترل کشور خارج کرده و میتواند به ضرر منافع ملی تمام شود.
این فرایند دشوار و سنگین، علاوه بر سکاندار اصلی هیئت مذاکرهکننده (وزیر امور خارجه) و همراهانش از جمله معاونان سیاسی و اقتصادی تا تیم کارشناسی و متخصص، یک بخش حیاتی دیگر نیز دارد: روابط عمومی و سخنگویی. بار مسئولیت اطلاعرسانی در این میان، اگر سنگینتر از سایر بخشها نباشد، دستکم به همان اندازه اهمیت دارد. اهمیت این پیوست رسانهای زمانی بیشتر نمایان میشود که پیش از آغاز هر دور مذاکره، شاهد انتشار اخبار جعلی و هدفدار – مانند خبر لغو مذاکرات در نشریهای چون آکسیوس – هستیم که تلاش میکنند کلیت فرایند گفتگو را تحتالشعاع قرار دهند. حتی حضور نیروهای نظامی خارجی در منطقه و انتشار پیوسته اخبار مربوط به ناوگانهای آمریکایی، همگی بخشی از یک جنگ رسانهای هستند که هدفشان تأثیرگذاری بر روند مذاکرات و القای برتری طرف مقابل است.
متأسفانه، به نظر میرسد در طرف ایرانی، این ضرورت رسانهای آنگونه که شایسته است، رعایت نمیشود. در دور اخیر مذاکرات که در مسقط برگزار شد، تنها دو رسانه رسمی کشور (خبرگزاری صدا و سیما و خبرگزاری جمهوری اسلامی) تیم مذاکرهکننده را همراهی کردند. هرچند محدودیتها برای اعزام خبرنگاران بیشتر قابل درک است، اما حتی همین ظرفیت محدود نیز اگر به درستی مدیریت شود، میتواند ابتکار عمل پوشش رسانهای داخلی را به نفع ایران رقم بزند. با این حال، شواهد نشان میدهد که وضعیت به گونهای دیگر است. به گفته خبرنگار صدا و سیما در گزارشهای تلویزیونی، محل برگزاری مذاکرات فاصله چشمگیری با محل استقرار خبرنگاران دارد و عملاً دسترسی به جزئیات مذاکرات برای خبرنگار داخلی میسر نیست و او ناچار است به اخبار منعکس شده در رسانههای خارجی عربی و انگلیسی اکتفا کند.
وضعیت برای دیگر خبرنگار اعزامی نیز تفاوتی ندارد و او نیز امکانات لازم برای پوشش مستقیم و عمیق مذاکرات را در اختیار ندارد. این در حالی است که گاهی یک رسانه داخلی کمتر شناخته شده، موفق به انتشار تصاویر و ویدئوهایی از محل مذاکرات یا ورود و خروج وزیر امور خارجه میشود که این خود جای تأمل دارد.
پیشبینی میشود که مذاکرات آتی که ظاهراً در ژنو سوئیس برگزار خواهد شد نیز همین روال را دنبال کند. پیش از این، رسانههای بینالمللی مانند خبرگزاری فرانسه و بیبیسی انگلیس با استناد به گفتگو با معاون سیاسی وزیر خارجه و سایر منابع غیرایرانی، خبر قطعی میزبانی سوئیس را اعلام کردهاند. این بدان معناست که مخاطب ایرانی همچنان باید برای دسترسی به آخرین تحولات مذاکرات، به رسانههای خارجی رجوع کند، چرا که رسانههای داخلی صرفاً به بازنشر اخباری میپردازند که از طریق همین منابع خارجی منتشر شدهاند.
بنابراین، به عنوان یک پیشنهاد راهبردی به کلیه مسئولان و فعالان عرصه دیپلماسی، لازم است رسانههای رسمی کشور را جزء جداییناپذیر از فرمول موفقیت در مذاکرات بدانند. باید به این نکته مهم توجه کرد که فارغ از محتوای مذاکرات مستقیم بین طرفین، ذهنیت عمومی از پیروزی یا شکست، تحت تأثیر مستقیم پیوست رسانهای قوی و هدفمند – که شامل بهرهبرداری مؤثر از ظرفیتهای شبکههای اجتماعی نیز میشود – شکل میگیرد. هیچ رسانه خارجی بدون سوگیری و اهداف خاص خود خبری را منتشر نمیکند و بر اساس اصل “اولین روایت”، طرفی برنده است که بتواند زودتر و مؤثرتر داستان خود را بیان کند و روایت غالب را در افکار عمومی شکل دهد.



