به گزارش ابرامباد، سیدمحمدهادی سبحانیان، رییس‌کل سازمان امور مالیاتی کشور، در یک نشست خبری، به شرایط دشوار اقتصادی سال گذشته و ماه‌های نخست امسال اشاره کرد و گفت: اقتصاد ایران در طول یک سال گذشته شاهد رویدادهای متعددی از جمله تغییرات سیاسی، بی‌ثباتی اقتصادی و جنگ بود.این شرایط می‌توانست وصول درآمدهای مالیاتی را با چالش مواجه کند، اما سازمان امور مالیاتی با تلاش فراوان، تعادلی میان تأمین منابع مورد نیاز دولت و حمایت از فعالیت‌های اقتصادی برقرار کرد.
وی با ارائه گزارشی از عملکرد سال گذشته سازمان، اظهار داشت: سازمان امور مالیاتی در سال گذشته موفق شد 93 درصد از درآمدهای مالیاتی پیش‌بینی شده را محقق سازد. اگر در اسفندماه، به منظور همراهی با فعالان اقتصادی، بخشی از تعهدات مالیاتی به تعویق نمی‌افتاد، میزان تحقق درآمدها از این نیز فراتر می‌رفت.
تعویق تعهدات مالیاتی در دوران جنگ
سبحانیان در ادامه صحبت‌های خود به تأثیرات جنگ تحمیلی بر فضای اقتصادی کشور پرداخت و توضیح داد: در ایامی که کشور درگیر جنگ بود، تمامی تعهدات مالیاتی که زمان انجام آن‌ها در آن دوره قرار داشت، با تصمیم سازمان امور مالیاتی به تعویق افتاد.
به گفته وی، مهلت ارسال صورتحساب‌های الکترونیکی، ارائه اظهارنامه‌ها، پرداخت مالیات، تسلیم اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده، مالیات بر حقوق و سایر تکالیف قانونی تمدید شد. این اقدام به فعالان اقتصادی فرصت داد تا بدون نگرانی از جرایم مالیاتی، فعالیت‌های خود را ساماندهی کنند.
رییس‌کل سازمان امور مالیاتی تأکید کرد که این تصمیم تنها به تمدید مهلت‌ها محدود نشد، بلکه اختیارات مدیران استانی نیز افزایش یافت تا هر استان بتواند متناسب با شرایط خاص خود، به ویژه استان‌هایی که بیشترین آسیب را از جنگ متحمل شده بودند، تصمیم‌گیری کند.
رشد ۴۶ درصدی درآمدهای مالیاتی در چهار ماه
سبحانیان با ارائه آماری از عملکرد چهار ماهه سال جاری اعلام کرد: در چهار ماه نخست سال گذشته حدود 396 هزار میلیارد تومان درآمد مالیاتی وصول شد، در حالی که این رقم در مدت مشابه امسال به حدود 577 هزار میلیارد تومان رسیده است. این آمار نشان‌دهنده رشدی حدود 46 درصدی در درآمدهای مالیاتی است.
او با تأکید بر اینکه این رشد در شرایطی محقق شده که بخش قابل توجهی از تکالیف مالیاتی به تعویق افتاده بود، افزود: در چهار ماهه ابتدایی سال گذشته، حدود 21.8 درصد از کل درآمد مالیاتی مصوب سال وصول شده بود، اما این نسبت در چهار ماهه نخست امسال به حدود 20.5 درصد کاهش یافته است. این موضوع بیانگر آن است که تعویق تکالیف مالیاتی زمان وصول درآمدها را جابه‌جا کرده، اما مانع تحقق درآمدهای دولت نشده است.
رییس‌کل سازمان امور مالیاتی همچنین یادآور شد که رشد درآمدهای مالیاتی در چهار ماه نخست سال گذشته نسبت به دوره مشابه سال قبل 32 درصد بود، اما امسال این نرخ رشد به حدود 46 درصد افزایش یافته است.
او تصریح کرد: افزایش درآمدهای مالیاتی در شرایطی اتفاق افتاده که سازمان نه تنها فشار مضاعفی بر مودیان وارد نکرده، بلکه در بسیاری از موارد با تمدید مهلت‌ها، افزایش اختیارات مدیران استانی و تسریع در استرداد مالیات، همکاری بیشتری با فعالان اقتصادی داشته است.
به گفته سبحانیان، زیرساخت‌هایی که در سال‌های گذشته در حوزه هوشمندسازی و داده‌محوری ایجاد شده، اکنون امکان وصول مالیات را بدون اتکا به روش‌های سنتی و پرهزینه فراهم آورده است؛ مسیری که قرار است در ماه‌های آتی نیز با اجرای پروژه‌های جدید هوشمندسازی ادامه یابد.
جهش در استرداد مالیات بر ارزش افزوده به فعالان اقتصادی
یکی از مهم‌ترین بخش‌های صحبت‌های رییس‌کل سازمان امور مالیاتی، به افزایش چشمگیر استرداد مالیات و عوارض ارزش افزوده به فعالان اقتصادی اختصاص داشت.
سبحانیان اعلام کرد: در چهار ماه نخست سال گذشته، حدود 11 هزار میلیارد تومان مالیات و عوارض ارزش افزوده به فعالان اقتصادی مسترد شد، اما این رقم در چهار ماهه ابتدایی امسال به حدود 29 هزار میلیارد تومان رسیده است.
به گفته او، استرداد مالیات در چهار ماه نخست امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته حدود 153 درصد افزایش یافته و بیش از دو و نیم برابر شده است.
وی این تحول را نتیجه اجرای قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان دانست و گفت: یکی از برجسته‌ترین دستاوردهای این قانون، سرعت بخشیدن و تسهیل در استرداد مالیات به فعالان اقتصادی است.
مبارزه هوشمند با فرار مالیاتی
رییس‌کل سازمان امور مالیاتی در بخش دوم نشست خبری خود، به مهم‌ترین تغییر رویکرد نظام مالیاتی اشاره کرد و آن را «گذر از حسابرسی مبتنی بر نیروی انسانی و حرکت به سمت مالیات‌ستانی داده‌محور» توصیف کرد.
سیدمحمدهادی سبحانیان با تأکید بر اینکه افزایش درآمدهای مالیاتی نباید به معنای افزایش فشار بر مودیان تلقی شود، اظهار داشت: راهبرد سازمان، شناسایی دقیق فرارهای مالیاتی از طریق تحلیل داده‌ها و الگوریتم‌های هوشمند است. بدین ترتیب، مودیانی که شفاف عمل می‌کنند، کمترین اصطکاک را با نظام مالیاتی خواهند داشت و تمرکز سازمان بر شناسایی رفتارهای پرریسک و تخلفات سازمان‌یافته خواهد بود.
وی اجرای قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان را مهم‌ترین زیرساخت این دگرگونی دانست و گفت: این قانون تنها ابزاری برای وصول مالیات نیست، بلکه امکان کشف کتمان درآمد، تصحیح اطلاعات مودیان و شناسایی الگوهای غیرمتعارف را نیز فراهم کرده است.
سبحانیان همچنین تصریح کرد: نظام مالیاتی با فعالانی روبرو بود که برای پرداخت مالیات کمتر به دولت، از ابزار پرداخت مشاغل دیگر برای وصول درآمد استفاده می‌کردند.
رییس‌کل سازمان امور مالیاتی با اشاره به اینکه یکی از مهم‌ترین مصادیق کشف شده در این زمینه مربوط به حوزه فعالیت‌های پزشکی است، گفت: بررسی‌های سیستمی نشان داد که سه هزار و 686 نفر در نظام مالیاتی خود را «پزشک عمومی» معرفی کرده‌اند، در حالی که مجوز فعالیت‌های آن‌ها نشان می‌دهد این افراد دارای تخصص، فوق‌تخصص، دندانپزشکی، فلوشیپ یا مدارک دکترای حرفه‌ای هستند.
به گفته سبحانیان، تفاوت در نوع فعالیت، بر ضرایب مالیاتی نیز تأثیرگذار است و به همین دلیل این مغایرت‌ها شناسایی و برای صاحبان پرونده پیامک ارسال شده است تا ثبت‌نام خود را در نظام مالیاتی اصلاح کنند.
وی تأکید کرد: هدف سازمان برخورد با جامعه پزشکی نیست و پزشکان از سرمایه‌های کشور محسوب می‌شوند، اما در برابر هرگونه تخلف نیز نمی‌توان بی‌تفاوت بود و حقوق عامه باید استیفا شود.
رییس‌کل سازمان امور مالیاتی همچنین در تشریح موارد مبارزه با فرار مالیاتی، از شناسایی 176 هزار دستگاه کارتخوان در حوزه میوه و تره بار خبر داد که صاحبان آن‌ها رفتار اقتصادی خرده‌فروشی داشتند، اما از دستگاه کارتخوان عمده‌فروشی استفاده می‌کردند.
وی در توضیح این مورد گفت: ضریب سود فعالیت عمده‌فروشی با خرده‌فروشی تفاوت قابل توجهی دارد و برخی مودیان با استفاده از کارتخوان‌های نامرتبط، تلاش می‌کردند مالیات کمتری پرداخت کنند؛ موضوعی که اکنون از طریق تحلیل داده‌ها و تطبیق رفتار اقتصادی قابل شناسایی شده است.
سبحانیان همچنین از شناسایی 861 فعال بازار طلا خبر داد که با وجود انجام فعالیت‌های معمول طلافروشی، از کارتخوان مربوط به فعالیت آب‌شده‌فروشی استفاده می‌کردند.
به گفته وی، تفاوت ماهیت این فعالیت‌ها موجب تفاوت در نحوه محاسبه مالیات می‌شود و استفاده نادرست از اینتاکدهای مالیاتی، یکی از مصادیق فرار مالیاتی به شمار می‌رود.
رییس‌کل سازمان امور مالیاتی در ادامه اعلام کرد که چهار هزار و 384 دستگاه کارتخوان غیرتجاری نیز شناسایی شده‌اند که در عمل برای فعالیت‌های اقتصادی و تجاری مورد استفاده قرار می‌گرفتند.
وی افزود: این موارد نیز پس از بررسی‌های سیستمی استخراج شده و فرآیند اصلاح یا رسیدگی به آن‌ها آغاز شده است.
سبحانیان با اشاره به برخی نمونه‌های دیگر از مغایرت‌های ثبت‌نامی گفت: در بررسی‌های انجام شده، مواردی نیز در حوزه آرایشگاه‌های زنانه مشاهده شده که رتبه ثبت‌شده آرایشگاه با مجوز یا فعالیت واقعی آن‌ها مطابقت نداشته است.
وی تأکید کرد که در همه این پرونده‌ها، ابتدا به مودی اطلاع‌رسانی می‌شود و فرصت اصلاح اطلاعات در اختیار او قرار می‌گیرد و تنها در صورت احراز تخلف، اقدامات بعدی انجام خواهد شد.
مالیات بر سوداگری به مرحله اجرا می‌رسد
در ادامه نشست، سبحانیان از آماده شدن زیرساخت‌های اجرای قانون مالیات بر سوداگری و سفته‌بازی خبر داد.
او گفت: بخش عمده آیین‌نامه‌های اجرایی این قانون در سازمان امور مالیاتی تدوین شده و بخشی نیز برای تصویب به هیأت دولت ارسال شده است.
به گفته رییس‌کل سازمان، هم‌زمان زیرساخت‌های نرم‌افزاری این قانون نیز در حال تکمیل است تا پس از نهایی‌شدن مقررات، امکان اجرای کامل آن فراهم شود.
«کارپوشه اقتصادی ایرانیان»؛ پایگاه جدید داده‌های اقتصادی
سبحانیان همچنین از توسعه «کارپوشه اقتصادی ایرانیان» در سامانه سازمان امور مالیاتی خبر داد.
وی توضیح داد: در این سامانه، اطلاعات اقتصادی هر شخص در کارپوشه غیرتجاری به‌تدریج تجمیع می‌شود؛ از جمله مشخصات هویتی، اعضای خانوار، حساب‌های بانکی، تسهیلات، منابع درآمد، املاک، خودروها و سایر داده‌های اقتصادی که بر اساس قوانین در اختیار سازمان قرار می‌گیرد.
رییس‌کل سازمان امور مالیاتی تأکید کرد هدف از ایجاد این پایگاه، صرفاً وصول مالیات نیست، بلکه فراهم کردن زیرساخت حکمرانی مبتنی بر داده، مقابله با پول‌شویی، افزایش شفافیت اقتصادی و ارتقای کیفیت تصمیم‌گیری در کشور است.
او با اشاره به تأکید رییس‌جمهور بر تکمیل پایگاه‌های اطلاعاتی موضوع ماده 169 مکرر قانون مالیات‌های مستقیم و استفاده از داده‌های اقتصادی در حکمرانی داده‌محور گفت: اجرای کامل قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان، پایگاه اطلاعات مالیاتی ماده 169 مکرر قانون مالیات‌های مستقیم و قانون مالیات بر سوداگری، پایگاه‌های داده را تکمیل می‌کند؛ نظامی که به گفته مسئولان سازمان، قرار است سهم ممیزی سنتی را کاهش داده و جای آن را به تحلیل داده و رسیدگی مبتنی بر ریسک بدهد.
سبحانیان بار دیگر تأکید کرد که سازمان امور مالیاتی مسیر آینده خود را در افزایش شفافیت، کاهش اصطکاک با مودیان قانون‌مدار و تمرکز بر شناسایی فرارهای مالیاتی از طریق داده و فناوری تعریف کرده است؛ مسیری که می‌تواند هم درآمدهای پایدار دولت را تقویت کند و هم عدالت مالیاتی را ارتقا دهد.
