به گزارش سایت ابرامباد، تحولات اخیر در افغانستان و توقف کشت خشخاش توسط طالبان، باعث کاهش بی‌سابقه کشفیات تریاک در ایران شده است.این وضعیت مراکز ترک اعتیاد را با بحرانی جدی روبرو کرده و دسترسی به داروهای حیاتی نظیر شربت اپیوم (تنتور اپیوم) را به شدت دشوار ساخته است. سکوت مراجع ذی‌صلاح در وزارت بهداشت و ستاد مبارزه با مواد مخدر تنها به وخیم‌تر شدن اوضاع دامن می‌زند و بار سنگینی را بر دوش خانواده‌ها و سیستم بهداشت و درمان کشور می‌گذارد که بیش از همه، مصرف‌کنندگان در حال درمان را متضرر می‌کند.
سعید صفاتیان، متخصص و پژوهشگر حوزه اعتیاد، در گفتگو با ابرامباد اشاره کرد که در حال حاضر در بسیاری از مناطق، از هر ۱۰۰ نفر بیمار، تنها ۲۰ نفر موفق به دریافت شربت تریاک می‌شوند. وی هشدار داد که وقتی بیماری برای دریافت دارو مراجعه می‌کند و با نبود آن مواجه می‌شود، در پاسخ به پیشنهاد جایگزینی با متادون، اغلب مقاومت کرده و از سیستم درمانی خارج می‌شود. این افراد معمولاً دوباره به چرخه قاچاق و مصرف موادی چون تریاک خیابانی، هروئین و شیشه بازمی‌گردند که هزینه‌های جبران‌ناپذیری را به جامعه تحمیل می‌کند.
تاریخچه ورود این دارو به سیستم درمانی ایران به سال ۱۳۸۱ بازمی‌گردد. در آن زمان، تیم‌های تحقیقاتی دانشگاهی با همکاری نهادهای مربوطه، بررسی کارایی دارویی مشتق شده از تریاک را آغاز کردند. پس از حدود سه سال مطالعه، مشخص شد که این ماده برای درمان اعتیاد، به‌ویژه در مصرف‌کنندگان سنتی، بسیار موثر است. علیرغم چالش‌های اولیه در مورد وجود الکل به عنوان حلال در این شربت و مسائل فقهی و قانونی پیرامون آن، در نهایت با تایید مراجع قضایی، تولید انبوه آن در کارخانه‌های داخلی آغاز و در ۷ هزار مرکز MMT توزیع شد.
مزیت اصلی شربت تریاک نسبت به مواد مخدر خیابانی، سلامت و خلوص آن است. در فرآیند تولید کارخانه‌ای، تمامی ناخالصی‌های مضر حذف شده و محصولی استاندارد به دست بیمار می‌رسد. همچنین از نظر اقتصادی، هزینه تهیه این شربت حدود یک‌پنجم قیمت تریاک در بازار آزاد است که به اقتصاد خانواده‌ها کمک شایانی می‌کند.
با این حال، از زمان روی کار آمدن طالبان و تغییر سیاست‌های کشت در افغانستان، هشدارهای متعددی درباره کاهش مواد اولیه تولید این شربت داده شده بود. صفاتیان معتقد است ضعف در برنامه‌ریزی ستاد مبارزه با مواد مخدر و سازمان غذا و دارو باعث شده تا اکنون با بحران کمبود مواجه شویم.
در پاسخ به این بحران، موضوع کشت خشخاش در داخل کشور مطرح شده است، اما این امر با موانع جدی روبروست. از یک سو، قوانین داخلی مصوب مجمع تشخیص مصلحت نظام، کشت را جرم‌انگاری کرده و نیاز به اصلاح قانون دارد. از سوی دیگر، هیئت بین‌المللی کنترل مواد مخدر (INCB) نظارت‌های بسیار سختی بر کشت‌های قانونی دارد که ایران باید تاییدیه آن‌ها را کسب کند. همچنین، نبود ساختار نظارتی قوی در وزارت بهداشت برای کنترل مزارع احتمالی، از دیگر چالش‌های بزرگ این مسیر است.
در نهایت، این کارشناس نسبت به پیشنهادات خطرناک برخی درمانگران برای ساخت شربت‌های دست‌ساز خانگی هشدار داد. وی تاکید کرد که تریاک‌های موجود در بازار حاوی مقادیر بالایی سرب و ناخالصی‌های سمی هستند که در سال‌های گذشته منجر به مرگ‌ومیر و فلج شدن بسیاری از مصرف‌کنندگان شده است؛ لذا تهیه خودسرانه این شربت‌ها می‌تواند پیامدهای مرگباری داشته باشد.
