به گزارش ابرامباد، جبرئیل نوکنده، رئیس موزه ملی ایران، به تشریح وضعیت و سرنوشت گنجینه‌های تاریخی کشورمان پرداخت که پیش‌تر برای برپایی دو رویداد نمایشگاهی به کشور چین سفر کرده بودند.وی توضیح داد که نخستین رویداد، با نام «شکوه ایران باستان»، تحت نظارت مستقیم موزه ملی ایران برنامه‌ریزی و اجرا شد. در این نمایشگاه، بالغ بر ۲۱۶ اثر ارزشمند تاریخی از ادوار گوناگون، از سه هزار سال پیش تا دوران قاجار، در معرض دید عموم قرار گرفت.
این مجموعه آثار فاخر، سفر خود را از سال ۱۴۰۲ در کاخ‌موزه پکن آغاز کرد، سپس به موزه‌های شانگهای و سین‌کیانگ در اورومچی منتقل شد و در نهایت در فروردین‌ماه ۱۴۰۴، تمامی آن‌ها به سلامت به خاک میهن بازگشتند. نوکنده استقبال بی‌نظیر مردم چین از این رویداد را برجسته دانست و اشاره کرد که تمامی بلیت‌های نمایشگاه پکن برای ۱۵ روز، در همان ساعات اولیه عرضه به اتمام رسید.
۱۵۱ میراث باستانی ایران همچنان در سرزمین اژدها
اما وضعیت و بازگشت دومین گروه از گنجینه‌های باستانی ایران، روایتی متفاوت دارد. این مجموعه، تحت عنوان نمایشگاه «از سرزمین مهر» و با همکاری چندین موزه داخلی، میزبان بیش از ۱۵۰ قطعه باستانی بود.
آقای نوکنده توضیح داد که قرار بود این آثار در اسفندماه به ایران بازگردند، اما درست یک هفته قبل از شروع درگیری‌ها و همزمان با توقف کامل پروازها، امکان انتقال آن‌ها فراهم نشد. با توجه به این شرایط غیرمنتظره، هماهنگی‌های فوری با نهادهای دولتی صورت گرفت تا این اشیاء نفیس در یک مکان کاملاً امن و مجهز نگهداری شوند و به محض بهبود اوضاع و امکان پروازها، به وطن بازگردانده شوند.
رئیس موزه ملی ایران با قاطعیت اعلام کرد که با وجود اینکه ۱۵۱ قطعه ارزشمند تاریخی ایران هنوز به کشور بازنگشته‌اند، اما هیچ‌گونه خطری آن‌ها را تهدید نمی‌کند و این گنجینه‌ها در نهایت امنیت و تحت مراقبت‌های ویژه قرار دارند.
تضمین بازگشت آثار بر اساس مفاد قراردادهای بین‌المللی
نوکنده به مفاد قراردادهای بین‌المللی این نمایشگاه‌ها اشاره کرد و بیان داشت که تمامی بندهای مربوط به نگهداری و بازگشت آثار، کاملاً شفاف و مشخص هستند و حتی شرایط اضطراری و بحرانی نیز در این اسناد پیش‌بینی شده است. سفارت جمهوری اسلامی ایران در پکن نیز با جدیت تمام، پیگیر وضعیت و سرنوشت این میراث‌های گرانبهاست.
او تاکید کرد که بر اساس تعهدات قراردادی، طرف چینی موظف است این آثار را در بهترین شرایط ممکن حفظ کرده و به محض فراهم شدن اولین فرصت، زمینه بازگشت امن آن‌ها را فراهم آورد. رئیس موزه ملی ایران همچنین به سابقه طولانی و همکاری‌های گسترده موزه ملی با همتایان چینی خود اشاره کرد و این همکاری‌ها را دلیلی بر حرفه‌ای بودن و تعهد بالای مسئولین نمایشگاه‌های چینی دانست.
دفع نگرانی‌ها از احتمال ساخت کپی از آثار
رئیس موزه ملی ایران در بخش دیگری از سخنانش، نگرانی‌هایی را که پیرامون احتمال کپی‌برداری از آثار تاریخی ایران مطرح شده بود، کاملاً بی‌اساس دانست و رد کرد. او تصریح کرد که در تمام مراحل حساس انتقال، چیدمان و نمایش این گنجینه‌ها، نمایندگان امین اموال ایران حضور مستقیم و فعال دارند. کلیه بسته‌بندی‌ها و نقل و انتقالات با استفاده از مکانیزم پلمب و فک پلمب به دقت کنترل و ثبت می‌شوند.
به گفته نوکنده، هیچ‌گاه اشیاء باستانی بدون نظارت و به صورت مستقل در اختیار طرف خارجی قرار نمی‌گیرند و در محل انبار و نگهداری و چه در زمان انتقال به ویترین‌های نمایش، با حضور و نظارت کامل امین اموال کشورمان کنترل، پلمب و مستقر می‌شوند. علاوه بر این، سیستم‌های نظارتی مجهز به دوربین‌های مداربسته نیز به صورت ۲۴ ساعته بر تمامی فرآیندهای نگهداری و مراقبت نظارت دارند.
پیشنهاد برپایی نمایشگاهی دیگر در چین و تبادل فرهنگی
آقای نوکنده در خصوص احتمال به نمایش گذاشتن مجدد این آثار در نمایشگاهی دیگر در چین نیز اطلاعاتی ارائه کرد. او گفت در مقطعی که به دلیل لغو پروازها، بازگشت آثار به کشور میسر نبود، پیشنهادی مطرح شده بود مبنی بر اینکه به جای نگهداری آن‌ها در مخزن امن، در یک نمایشگاه جدید به نمایش درآیند. با این حال، وی جزئیات بیشتری درباره سرانجام این پیشنهاد ارائه نداد.
او همچنین از برنامه‌ریزی برای میزبانی نمایشگاهی از آثار فرهنگی و هنری چین در ایران خبر داد و اشاره کرد که پیگیری و اجرای این طرح، پس از برقراری کامل امنیت و عبور کشور از شرایط فعلی (جنگی) صورت خواهد گرفت.
مصونیت قضایی: تضمینی برای عدم توقیف آثار
رئیس موزه ملی ایران در پاسخ به دغدغه‌هایی که در مورد احتمال توقیف آثار در کشور میزبان مطرح شده بود، اطمینان خاطر داد و گفت: پیش از هر نمایشگاه بین‌المللی، دولت‌ها نامه‌ای مبنی بر مصونیت قضایی آثار صادر می‌کنند. این بدان معناست که بر اساس تعهدات و قوانین بین‌المللی، هیچ یک از آثار ارسالی قابل توقیف نیستند.
نوکنده قویاً تاکید کرد که عضویت کشورها در کنوانسیون‌های بین‌المللی و پایبندی به پروتکل‌های جهانی مربوط به نمایشگاه‌های موزه‌ای، از شروط اساسی و غیرقابل چشم‌پوشی برای انتقال آثار است. وی افزود که در صورت عدم وجود این شرایط، موزه ملی ایران هرگز اثری را به مقصد خارجی ارسال نخواهد کرد.
وی در پایان سخنانش، همکاری‌های فرهنگی میان موزه‌های ایران و چین را «حرفه‌ای و مسئولانه» توصیف کرد و بیان داشت که با اتکا به تجربه موفق دو دهه همکاری مشترک، هیچ نگرانی خاصی در مورد امنیت و بازگشت کامل گنجینه‌های تاریخی ایران وجود ندارد.
