به گزارش ابرامباد، خانم حمیده چوبک، پژوهشگر و باستان‌شناس برجسته، پس از بازگشت از اجلاس یونسکو در کره جنوبی، بلافاصله راهی الموت شد.او که ربع قرن از عمر خود را صرف کاوش در این منطقه تاریخی کرده است، با هیجانی وصف‌ناپذیر می‌گوید: «تازه مسئولیت‌های ما آغاز شده؛ اکنون که قلعه‌های الموت به ثبت جهانی رسیده‌اند، باید در قبال حفظ این میراث پاسخگوی جامعه جهانی باشیم.» تصاویر شور و شعف او در چهل و هشتمین نشست کمیته میراث جهانی یونسکو، لحظه‌ای که خبر ثبت مجموعه قلعه‌های الموت اعلام شد، به سرعت در فضای مجازی ایران منتشر و با استقبال گسترده‌ای مواجه گشت. خانم چوبک اذعان دارد که «باور نمی‌کردم زنده بمانم و این لحظه تاریخی را ببینم.» اما او تأکید دارد که این موفقیت حاصل تلاش فردی نبوده و گروهی از متخصصان در طول ۲۵ سال در کنار او برای این دستاورد بزرگ کوشش کرده‌اند. سرپرست پرونده ثبت جهانی قلعه‌های الموت در گفت‌وگویی اختصاصی، به تشریح ویژگی‌های منحصر به فرد این قلعه‌ها که منجر به ثبت جهانی آن‌ها شد، پرداخته است.
مشروح این گفت‌وگوی جذاب و خواندنی را در ادامه می‌خوانید:
لحظه اعلام ثبت جهانی قلعه‌های الموت و انتشار گسترده ویدئوی خوشحالی شما، بازتاب زیادی داشت. می‌توانید احساسات آن لحظه خاص را برایمان شرح دهید؟
باور کنید آن لحظه ترکیبی از هیجان و استرس بود. شاید اصلی‌ترین حس این بود که گمان نمی‌کردم فرصت دیدن ثبت جهانی الموت را پیدا کنم. زمانی که این خبر اعلام شد، حس بزرگی از شادی و رضایت تمام وجودم را فرا گرفت.
استقبال بی‌نظیر مردم ایران از ویدئوی شما و دست به دست شدن آن در فضای مجازی، نشان‌دهنده شادی عمومی بود. نظر شما در این باره چیست؟
من از این همه لطف و مهربانی مردم بی‌نهایت سپاسگزارم، اما صادقانه می‌گویم که دوست ندارم این موفقیت تنها به نام من ثبت شود. این دستاورد بزرگ، ثمره تلاش جمعی گروهی عظیم بود؛ از مقامات عالی وزارتخانه و سازمان گرفته تا مدیران استانی، همکاران پرتلاشم در پایگاه، اهالی شریف منطقه الموت و هر کسی که در این راه پرفراز و نشیب یاری‌گر ما بود. به راستی، یک فرد هرگز به تنهایی قادر به انجام چنین کار بزرگی نیست؛ بدون همدلی و حمایت دیگران، دستیابی به چنین موفقیتی ناممکن بود.
بلافاصله پس از بازگشت، بدون هیچ استراحتی، مجدداً راهی قلعه شدید. این شور و انگیزه فزاینده از کجا سرچشمه می‌گیرد؟
اجازه دهید توضیح دهم؛ در حقیقت، کار اصلی ما تازه آغاز شده است. اکنون مسئولیت‌های عظیمی بر دوش ماست. اگر تا پیش از این، فعالیت‌هایمان در چارچوب امکانات داخلی بود، از این پس باید به جامعه جهانی پاسخگو باشیم. ما یک برنامه راهبردی ده ساله داریم که گزارش عملکرد دو سال ابتدایی آن باید به زودی ارائه شود. به همین دلیل، باید هرچه سریع‌تر به الموت بازمی‌گشتم؛ تا همین امروز نیز درگیر نهایی کردن پرونده و تدارکات سفر بودیم. حالا که بازگشته‌ام، باید با تمام توان پیگیر کارهای آتی باشم. واقعیت این است که این پایان ماجرا نیست، بلکه سرآغاز مسیری جدید است؛ مسیری که هم نیازمند سرعت بیشتر است و هم با مسئولیت‌های به مراتب سنگین‌تری همراه است. امید است از این پس شاهد توجهات، اعتبارات و حمایت‌های بیشتری باشیم تا بتوانیم به بهترین شکل از این میراث جهانی پاسداری کنیم.
فرآیند تدوین این پرونده از چه زمانی آغاز شد و مسیری که برای ثبت جهانی آن طی شد، چگونه بود؟
پایه و اساس این پرونده به تقریباً ۲۵ سال پیش بازمی‌گردد. از همان نخستین روزهایی که فعالیت‌هایمان را در پایگاه آغاز کردیم، هدفمان ثبت جهانی این مجموعه بود. البته راه بسیار طولانی و پرفراز و نشیبی در پیش داشتیم. پس از سال‌ها کاوش‌های مستمر، سرانجام توانستیم ابعاد تازه‌ای از الموت را به جهانیان معرفی کنیم. پس از آن، پرونده وارد فهرست موقت یونسکو شد و نهایتاً با همیاری و حمایت بی‌دریغ بسیاری از دلسوزان، این اثر ارزشمند به ثبت جهانی رسید. ما از پیچ و خم‌های بسیاری گذشتیم، اما خوشبختانه با همکاری و همدلی تمامی دست‌اندرکاران، از سطوح بالای وزارتخانه تا مسئولان استانی، این افتخار رقم خورد. خواهش می‌کنم این نکته را حتماً در متن بیاورید که: چوبک هرگز تنها نبود؛ این ثبت جهانی حاصل کار گروهی متشکل از من و جمعی از دانشمندان و متخصصان بود که شانه به شانه یکدیگر در این مسیر گام برداشتند.
ویژگی‌های بارز مجموعه قلعه‌های الموت که منجر به توفیق آن در ثبت جهانی یونسکو شد، چه بودند؟
این مجموعه از ویژگی بارز یکپارچگی و پیوستگی برخوردار است؛ به این معنا که تمامی عناصر آن با یک مفهوم واحد تعریف شده‌اند و به شکلی ناگسستنی به هم پیوند خورده‌اند. امکان جداسازی هیچ یک از اجزای آن وجود ندارد. این قلعه‌ها در دل طبیعت کوهستانی البرز جای گرفته‌اند و موقعیت استراتژیک آن‌ها به گونه‌ای است که به صورت متقابل از یکدیگر پشتیبانی و حفاظت می‌کردند. قلعه مرکزی و اصلی، همان قلعه الموت است که مقر اصلی فرمانروایی به شمار می‌رفت. قلعه لمبسر نیز که در غرب الموت واقع شده، بزرگ‌ترین قلعه منطقه محسوب می‌شود و محل استقرار نایب‌الحکومه و جانشینان حاکمان اسماعیلی بوده است. علاوه بر این‌ها، قلعه نویزرشاه، که گمان می‌رود همان «میمون‌دژ» تاریخی باشد، با ارتفاعی بیش از دو هزار و هشتصد متر از سطح دریا، مرتفع‌ترین قلعه این مجموعه است و همچنان نفوذناپذیری خود را حفظ کرده است. قلعه شمس‌کلایه نیز با دارا بودن هفت غار، یک منطقه کلیدی و استراتژیک محسوب می‌شد که احتمالاً به عنوان پایگاه نظامیان و انبار تسلیحات به کار می‌رفت. قلعه شیرکوه در مسیر طالقان، قلعه ایلان در راه مازندران و قلعه قسطین‌لار نیز مسئول کنترل دروازه‌های جنوبی و غربی منتهی به قزوین بودند. این ویژگی یکپارچگی، که در آن تمام قلعه‌ها روایتی مشترک دارند و در ابعاد حفاظت، دیده‌بانی و دفاع از یکدیگر پشتیبانی و یکدیگر را تکمیل می‌کردند، یکی از نقاط قوت اصلی پرونده ثبت جهانی بود. نکته مهم دیگری که یونسکو بر آن تاکید ویژه‌ای داشت، وجود یک پایگاه فعال و پویا برای این مجموعه است؛ پایگاهی که به صورت مداوم به کاوش، پژوهش، حفاظت، مرمت، پایش و آماده‌سازی این آثار برای بازدید گردشگران می‌پردازد.
233233
2252923
