به گزارش ابرامباد، امروزه صف‌های طولانی داوطلبان کنکور، التهاب پشت در حوزه‌های امتحانی و بحث‌های همیشگی درباره انتخاب رشته‌های «تجربی یا ریاضی» به بخشی عادی از زندگی ما تبدیل شده است.اما شاید جالب باشد بدانید که کنکور ایران قدمتی به اندازه چند نسل از ایرانی‌ها دارد. نخستین آزمون سراسری ورود به دانشگاه‌ها در تاریخ ۱۵ مرداد ۱۳۴۸ برگزار شد. در آن دوره، ۴۷ هزار و ۷۷۳ داوطلب برای رقابت بر سر کرسی‌های ۱۲ دانشگاه و موسسه آموزش عالی ثبت‌نام کرده بودند و این آزمون تنها در هفت حوزه امتحانی به انجام رسید.
نکته قابل توجه این است که کنکور ابتدایی آن سال‌ها با آزمون‌های تستی و چهار گزینه‌ای امروزی تفاوت اساسی داشت. سوالات به صورت پاسخ کوتاه طراحی می‌شدند و شرکت‌کنندگان بر اساس نوع دیپلم و علاقه شخصی خود، رشته‌های مورد نظرشان را برمی‌گزیدند. بنابراین، فرمت «چهار گزینه‌ای» از همان ابتدا بخشی از هویت کنکور ایرانی نبوده است.
تعطیلی کنکور؛ برگی از تاریخ ایران
کنکور تنها یک آزمون ورودی نیست؛ بلکه آینه‌ای است که بخشی از تاریخ اجتماعی ایران را نیز بازتاب می‌دهد. در سال‌های پرفراز و نشیب ۱۳۵۸ تا ۱۳۶۱، همزمان با تعطیلی دانشگاه‌ها در پی انقلاب فرهنگی، پذیرش دانشجو نیز متوقف شد. آزمون سراسری بار دیگر در سال ۱۳۶۱ از سر گرفته شد، اما در آن دوره، ابتدا تنها برای رشته‌های خاصی چون پزشکی، فنی و مهندسی، کشاورزی و الهیات و معارف اسلامی برگزار می‌گردید. مفهوم سهمیه‌های مناطق و رزمندگان نیز از همین مقطع به ساختار کنکور اضافه شد و جای خود را باز کرد.
سال ۱۳۵۴ نیز نقطه‌عطف مهم دیگری در این مسیر بود؛ سازمان سنجش آموزش کشور تأسیس شد و کنکور وارد مرحله‌ای نوین شد. در آن دوران، عواملی نظیر معدل امتحانات نهایی، نوع دیپلم، جنسیت، وضعیت نظام‌وظیفه و سهمیه منطقه، همگی در نتیجه پذیرش داوطلبان تأثیرگذار بودند.
هنگامی که دختران از پسران پیشی گرفتند
یکی از چشمگیرترین تغییرات تاریخی کنکور، دگرگونی در ترکیب جنسیتی داوطلبان است. در نخستین کنکور، حدود ۱۷ هزار و ۵۰۰ زن در مقابل ۳۰ هزار و ۲۷۳ مرد شرکت کرده بودند؛ یعنی مردان با اختلافی فاحش، اکثریت را تشکیل می‌دادند.
اما این توازن جنسیتی برای همیشه ثابت نماند. برای نخستین بار در سال ۱۳۷۷ بود که تعداد زنان متقاضی ورود به دانشگاه از مردان فراتر رفت. از دهه هشتاد شمسی به بعد، این وضعیت دیگر یک استثنا محسوب نمی‌شد و به تدریجی به یک روند پایدار و غالب تبدیل شد.
امروز این شکاف حتی بیشتر هم شده است؛ رئیس سازمان سنجش اعلام کرده است که در کنکور سال ۱۴۰۵، از مجموع یک میلیون و ۷۰ هزار و ۲۴۱ داوطلب، ۶۵ درصد را زنان و ۳۵ درصد را مردان تشکیل می‌دهند. این به آن معناست که در کنکور امسال، تقریباً از هر سه داوطلب، دو نفر زن هستند.
ماراتن کنکور ۱۴۰۵؛ بیش از یک میلیون شرکت‌کننده در رقابت
آزمون سراسری سال ۱۴۰۵ در روزهای ۲۹ و ۳۰ مردادماه برگزار خواهد شد. این رویداد مهم در ۴۱۵ شهرستان، ۵۸۶ حوزه امتحانی اصلی و ۱۷۱۴ حوزه فرعی در سراسر کشور به انجام می‌رسد. نخستین مرحله این رقابت بزرگ نیز با گروه علوم تجربی آغاز شد؛ گروهی که با ۴۵۱ هزار و ۵۲۲ داوطلب، همچنان پرمتقاضی‌ترین گروه آزمایشی به شمار می‌رود.
| دوره | تعداد داوطلبان/وضعیت |
|---|---|
| نخستین کنکور؛ ۱۳۴۸ | ۴۷٬۷۷۳ نفر |
| کنکور ۱۳۹۱ | بیش از ۱٬۰۶۶٬۰۰۰ نفر |
| کنکور ۱۴۰۲، نوبت اول | ۹۷۸٬۴۶۰ نفر |
| کنکور ۱۴۰۴، نوبت اول | ۹۵۷٬۷۹۸ نفر |
| کنکور ۱۴۰۵ | ۱٬۰۷۰٬۲۴۱ نفر |
نگاهی به آمار داوطلبان در دوره‌های مختلف کنکور نشان می‌دهد که این آزمون گاهی مرز یک میلیون نفر را درنوردیده و گاهی نیز با کاهش تعداد شرکت‌کنندگان مواجه شده است. به عنوان مثال، در سال ۱۳۹۱ بیش از یک میلیون و ۶۶ هزار نفر برای شرکت در کنکور ثبت‌نام کرده بودند.
از یک نوبت تا دو نوبت و باز هم یک نوبت در سال
کنکور در سالیان اخیر، شاید بیش از هر دوره دیگری دستخوش تحولات شده است. از سال ۱۴۰۲، این آزمون برای اولین بار در دو نوبت طی یک سال برگزار شد؛ یک نوبت در دی ماه و نوبت دیگر در تیر ماه، تا داوطلبان در صورت کسب نتیجه نامطلوب، مجبور به انتظار یک سال کامل نباشند.
اما این شیوه برگزاری دو نوبتی دوام چندانی نداشت و کنکور ۱۴۰۵ بار دیگر به فرمت یک نوبت در سال بازگشت. امروزه، آزمون دیگر تنها به چند ساعت نشستن پشت میز محدود نمی‌شود؛ سوابق تحصیلی نیز سهم قابل توجهی در تعیین نتیجه نهایی ایفا می‌کنند.
شاید همین تغییرات، بهترین خلاصه‌ای از تاریخ پر فراز و نشیب کنکور باشد: آزمونی که از حضور ۴۷ هزار و ۷۷۳ نفر در هفت حوزه آغاز شد، حالا بیش از یک میلیون نفر را در صدها شهر و هزاران مرکز امتحانی پای برگه می‌نشاند؛ آزمونی که شکل سؤالاتش، تعداد دفعات برگزاری‌اش، وزن معدل، ترکیب رشته‌ها و حتی چهره شرکت‌کنندگانش بارها دگرگون شده، اما یک واقعیت در آن ثابت مانده است: این چند ساعت سرنوشت‌ساز برای بسیاری از جوانان ایرانی، همچنان یکی از مهم‌ترین ایستگاه‌های زندگی تحصیلی آن‌ها محسوب می‌شود.
